tag:blogger.com,1999:blog-70610177237624477912011-12-21T10:49:15.753+02:00Νομικά, Πολιτικά, Διεθνή, Ιστορικά, Κοινωνικά, Μουσικά κ.α.Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comBlogger611100tag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-58426511380745967002011-12-20T21:44:00.001+02:002011-12-21T10:49:15.762+02:00Με αφορμή την πρόθεση του Υπουργείου Οικονομικών να αναθέσει σε εταιρίες ενημέρωσης οφειλετών την αρμοδιότητα για την ενημέρωση σχετικά με είσπραξη φόρων και δημοσίων εσόδων, μου τέθηκαν τα παρακάτω ερωτήματα, που απαντούνται όπως παρακάτω:<br /><br />Ερώτηση: Κατά πόσο είναι νόμιμο για μία τράπεζα να δίνει τα στοιχεία οφειλετών σε τρίτους; Εάν και εφόσον το κάνει, δε θα έπρεπε να ενημερώσει πρώτα τους ίδιους τους οφειλέτες για τη γνωστοποίηση των προσωπικών στοιχείων τους στις εταιρείες;<br />Απάντηση: O δανειστής μπορεί να δίνει στην εταιρία ενημέρωσης οφειλετών (εφεξής εεο) όσα στοιχεία της είναι απαραίτητα για την ενημέρωση του οφειλέτη, πάντα τηρώντας τις διατάξεις για την προστασία των προσωπικών δεδομένων του ν.2472/1997. Τα στοιχεία που δίδει ο δανειστής είναι μόνο τα αναγκαία για την επικοινωνία της εεο με τον οφειλέτη καθώς και το ύψος του οφειλόμενου ποσού κατά κεφάλαιο, τόκους, έξοδα. Δε θα πρέπει να δίδει πληροφορίες όπως η γενικότερη οικονομική του εικόνα, όπως λ.χ. προκύπτει -για τράπεζες- από κινήσεις λογαριασμού, στοιχεία στον τειρεσία, πληροφορίες του κατά τόπο υποκαταστήματος από την «αγορά», αλλά και για την οικογενειακή ή κοινωνική του κατάσταση. Ο δανειστής πριν μεταβιβάσει τα στοιχεία στην εεο είναι υποχρεωμένος να ενημερώσει τον οφειλέτη (ρητή υποχρέωση αρθρ. 11 παρ. 3 ν.2472/1997). Η εεο είναι υποχρεωμένη προτού ξεκινήσει την ενημέρωση στον οφειλέτη να τον ενημερώσει για την λήψη εντολής από το δανειστή προς την εεο. Μετά τη μεταβίβαση των στοιχείων, η εεο είναι υπεύθυνη για την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων του οφειλέτη και απαγορεύεται ρητά η παραχώρησή τους σε κάθε τρίτο, ακόμα και θυγατρική της εεο. Ωστόσο οι δανειστές συχνά δίνουν και στοιχεία πέραν των όσων προβλέπει ο νόμος και ασφαλώς δεν ενημερώνουν για αυτό τους οφειλέτες. <br />Ερώτηση: Κατά πόσο είναι νόμιμο για μία τράπεζα να δίνει τα στοιχεία οφειλετών σε τρίτους; Εάν και εφόσον το κάνει, δε θα έπρεπε να ενημερώσει πρώτα τους ίδιους τους οφειλέτες για τη γνωστοποίηση των προσωπικών στοιχείων τους στις εταιρείες;<br />Απάντηση: Οι υπάλληλοι των εεο πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στην άσκηση των καθηκόντων τους, και προς τυπική εξασφάλιση αυτού, θα πρέπει να είναι τουλάχιστον απόφοιτοι μέσης εκπαίδευσης. Ουσιαστικά ο 3758/2009 εξομοιώνει τους κανόνες καλής συμπεριφοράς με το γνωστικό επίπεδο.. Η εεο θα πρέπει να καταρτίζει μέσω σεμιναρίων τους υπαλλήλους της. Στην πράξη βέβαια σχεδόν όλοι οι εργαζόμενοι στον 3γενή τομέα είναι απόφοιτοι μέσης εκπαίδευσης και σε όσα σεμινάρια συμμετέχουν, μόνο στους τύπους ενημερώνονται για τις υποχρεώσεις της εεο και τα δικαιώματα των οφειλετών• ουσιαστικά τους καταρτίζουν στο να γίνουν πιο «αποτελεσματικοί» στην είσπραξη των οφειλών. <br />Ο νόμος 3758/2009 είναι πολύ σαφής για τα όρια στην επικοινωνία της εεο με τον οφειλέτη. Τηλεφωνική όχληση ανά δύο ημέρες, ποτέ στο χώρο εργασίας (εκτός αν αυτός ο αριθμός είναι ο μοναδικός που έχει δηλωθεί από τον οφειλέτη), πάντα με εμφανή τον αριθμό που καλεί η εεο. Ο υπάλληλος ενημερώνει προτού κάθε άλλη συζήτηση για το ονοματεπώνυμό του, την εεο απ' την οποία καλεί, τη θέση του στην εεο, τα στοιχεία της εεο (τηλέφωνο, διεύθυνση, τκ, site, email ) καθώς και τον αριθμό μητρώου της εεο. Στο νόμο δεν αναφέρεται υποχρέωση ενημέρωσης από την εεο στον οφειλέτη, αφού αφενός μεν έχει ενημερωθεί ο οφειλέτης από το δανειστή, αφετέρου έχει μεσολαβήσει προγενέστερη ενημέρωση του οφειλέτη από την εεο για το ότι της ανατέθηκε εντολή ενημέρωσης από το δανειστή. Σε περιπτώσεις έγγραφης επικοινωνίας στην επιστολή αναγράφονται αναλυτικά τα πλήρη στοιχεία της εεο. <br />Σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει η εεο να τηλεφωνεί ως ο δανειστής ή ως δικηγόρος του δανειστή. Σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει να ασκεί ψυχολογική πίεση ή βία, απειλές (π.χ. θα χάσεις τη δουλειά σου, το μαγαζί σου), δε θα πρέπει να επικαλούνται λήψη παράνομου νομικού μέτρου (θα σου βγάλει η τράπεζα το σπίτι στο σφυρί -ενώ υπάρχει αναστολή πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας-, θα σου κάνει δικαστήρια -για καταχρηστικούς όρους ή ψιλά γράμματα- κ.λπ), δε θα πρέπει να προσβάλλονται οι οφειλέτες (π.χ. όταν έπαιρνες δάνεια ήταν καλά, όλα εδώ πληρώνονται κ.λπ) ή να δυσφημούνται (π.χ. ενημέρωση συγγενών οφειλέτη και έκθεσή του σε δυσμενή κοινωνικά σχόλια συγγενών-φίλων-γνωστών), <br />Στην πράξη, ο οφειλέτης δεν ενημερώνεται σχεδόν ποτέ από το δανειστή ή την εεο για την ανάθεση της εντολής στην εεο, αλλά το μαθαίνει με την πρώτη κλήση-όχληση. Επίσης συχνά δεν ενημερώνουν για την ύπαρξη της εεο, αφήνοντας τον οφειλέτη να νομίζει ότι του τηλεφωνεί η τράπεζα. Στην πρώτη περίοδο λειτουργίας των εεο (πριν και λίγο μετά την ισχύ του 3758/2009) υπήρξαν πολλές περιπτώσεις που η εεο εμφανιζόταν ως δικηγόρος. <br /> <br />Ερώτηση: Σε περίπτωση που η εταιρεία έχει καταγεγραμμένα λάθος στοιχεία και τηλεφωνεί σε άλλο πρόσωπο, τι μπορεί να κάνει το πρόσωπο εις βάρος του οποίου έχει γίνει το λάθος; <br />Απάντηση: Σε περίπτωση λάθους -εσκεμμένου ή μη (π.χ. όχληση των γονιών ή των παιδιών του οφειλέτη)- το «λάθος» πρόσωπο ενημερώνει άμεσα την εεο. Η εεο πρέπει να ενημερώσει το δανειστή και όχι ο ίδιος το «λάθος» πρόσωπο. <br /> <br />Ερώτηση: Έχει τύχει οφειλέτες να καταγγείλουν παρόμοια λάθη ή παραβίαση των προσωπικών τους δεδομένων από αυτές τις εταιρείες; Υπάρχουν ενδεικτικές περιπτώσεις;<br /> Απάντηση: Θα αναφερθώ αρχικά από την πλευρά των οφειλετών, και έπειτα θα σας παραθέσω κάποιες «πρακτικές» των εεο. <br />Πρώτον, σε περίπτωση που δεν τηρούνται οι ως άνω υποχρεώσεις των εεο ο οφειλέτης θα πρέπει να απευθυνθεί στη Γ.Γ. Καταναλωτή, ή στην κατά τόπο καταναλωτική οργάνωση ή στο δικηγόρο του.<br /> Έπειτα, νεώτερες εξελίξεις στο θέμα είναι οι εξής:<br />Γενικά ο 3758/2009 δεν τηρείται παρά μόνο στα τυπικά του. Ναι μεν οι εεο τηρούν τις προϋποθέσεις του νόμου (υπάλληλοι, τηλεφωνικό κέντρο, εγγραφή στο Μητρώο και κυρίως 350.000 € μετοχικό κεφάλαιο σαν ΑΕ) ωστόσο πολύ εύκολα τον παρακάμπτουν. Η παράκαμψη έγκειται στο ότι λόγω της ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίων και υπηρεσιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πολλές τράπεζες έχουν κάνει το εξής. Σε άλλες χώρες της Ε.Ε. επιτρέπεται η λειτουργία εισπρακτικών εταιριών. Οπότε οι τράπεζες ή οι εεο έχουν συστήσει θυγατρικές εταιρίες σε κάποιο άλλο κράτος της Ε.Ε. (συχνά στη Βρετανία ή στη Γερμανία). Η τράπεζα εκχωρεί (με την κοινή έννοια του αστικού δικαίου αρθρ. 455 ΑΚ) την απαίτησή της στην εισπρακτική εταιρία -είτε εισπρακτική της τράπεζας είτε ανεξάρτητη εισπρακτική- που εδρεύει σε άλλη χώρα της Ε.Ε. Η εισπρακτική στο κράτος της ΕΕ (ή και η ίδια η τράπεζα) έχει συστήσει μια δική της θυγατρική στην Ελλάδα σαν εεο. Η εισπρακτική της Ε.Ε. αναθέτει για λογαριασμό και κατ' εντολή της στην εεο όχι μόνο την ενημέρωση του οφειλέτη, αλλά την είσπραξη του ποσού. Έτσι παρακάμπτεται ο ν. 3758/2009 και μέσω αυτού του τριγώνου (τράπεζα-εισπρακτική στην ΕΕ-εεο) η εεο εισπράττει, κινούμενη στα όρια της νομιμότητας. <br />Διάδικος σε δίκη υπερχρεωμένων νοικοκυριών είχε μία οφειλή προς την Χ Τράπεζα. Η Χ εκχώρησε την απαίτησή της στη γερμανική εταιρία Ε GmbH. Παρά την υποχρέωση του 460 ΑΚ περί αναγγελίας-ενημέρωσης του οφειλέτη για την εκχώρηση, ο πελάτης μου ποτέ δεν έμαθε για την Ε GmbH. Πίστευε πως χρωστά στην Χ. Η Ε gmbh είχε εξουσιοδοτήσει την Χ αλλά και την ελληνική εεο Ε ΑΕ να ενημερώνουν τον πελάτη μου και να εισπράττουν για λογαριασμό της! Επομένως ενώ o διάδικος -που δεν ενημερώθηκε- είχε άγνοια όλων αυτών, η Ε ΑΕ εισέπραττε, παρά το ότι ως εεο δεν μπορεί, αφού εισέπραττε για λογαριασμό της E GmbH. <br />Αντίστοιχη υπόθεση διαδίκου, με χρέος στη Ψ τράπεζα από πιστωτική και καταναλωτικό, όπου η Ψ -και πάλι χωρίς αναγγελία- εκχώρησε την απαίτησή της όχι σε ανεξάρτητη εισπρακτική, αλλά σε θυγατρικές της, βρετανικές εταιρίες, τη K Ltd και τη D Ltd. H k και η d ανέθεταν στην «Ψ υπηρεσίες διαχείρισης απαιτήσεων» (η εεο της Ψ) την ενημέρωση και την είσπραξη των οφειλών για λογαριασμό και κατ' εντολή της k και d. <br /> Συνεπώς, έτσι παρακάμπτεται η απαγόρευση είσπραξης και η εεο, γίνεται εισπρακτική. H πολιτεία αδυνατεί να σταματήσει τη δράση τους παρά το ότι το αρθρ. 9 παρ. 4 εδ. β' του ν. 3758/2009 το προβλέπει ρητά (απαγορεύεται η εκχώρηση από δανειστή ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων προς είσπραξη, είτε προς Εταιρίες Ενημέρωσης υπό την έννοια της παρ. 3 του αρθρ. 4 είτε προς οποιονδήποτε τρίτο) αφού οι δανειστές θα θέσουν θέμα παραβίασης του ενωσιακού δικαίου περί ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίων και υπηρεσιών.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-5842651138074596700?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-28277705958717889142011-08-31T10:35:00.001+03:002011-08-31T10:38:22.248+03:00Δημοσιευμένο άρθρο στο περιοδικό Ιστορικά Θέματα, τ. Ιουλίου 2011, σελ. 52-63 <br /> <br />Το καλοκαίρι του 1974 αποτέλεσε τομή για την εξωτερική πολιτική της Ελλάδας. Τα γεγονότα της Κύπρου διαμόρφωσαν σημαντικά τις επιλογές της ελληνικής διπλωματίας. Αμεση προτεραιότητα ήταν η αντιμετώπιση της τουρκικής εισβολής και η αποφυγή του ελληνοτουρκικού πολέμου. Προκειμένου η Ελλάδα να ενισχύσει τη διεθνή της θέση, προχώρησε σε αναθεώρηση της πολιτικής της, στρεφόμενη στη σύσφιξη των σχέσεών της με τα βαλκανικά κράτη. Για τον σκοπό αυτό, ενισχύθηκαν οι σχέσεις με τη Βουλγαρία, τη Γιουγκοσλαβία και τη Ρουμανία. Η κίνηση αυτή έφερε αποτελέσματα, αφού τα βαλκανικά κράτη τάχθηκαν άμεσα ή έμμεσα υπέρ της Ελλάδας – στάση που τήρησαν και κατά το ελληνικό «βαλκανικό άνοιγμα», το 1975. <br />Κατά τα πρώτα χρόνια της Μεταπολίτευσης, η ελληνική εξωτερική πολιτική έκανε μια σαφή στροφή προς την κατεύθυνση της άμεσης βελτίωσης των σχέσεων με τα βαλκανικά κράτη, στα πλαίσια μιας νέας πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής. Αυτή η νέα πολιτική εκφράστηκε με την επιδίωξη για άμεση ένταξη στην ΕΟΚ, την αποχώρηση από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ, τις επαφές με την Ανατολική Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή και βέβαια τη νέα βαλκανική πολιτική. Το έτος 1974 αποτέλεσε τομή στην ελληνική εξωτερική πολιτική και για έναν επιπλέον λόγο: τότε μεταβλήθηκε πλήρως το ελληνικό αμυντικό δόγμα, καθώς ο κίνδυνος προερχόταν πλέον από την ανατολή και όχι από τον βορρά. Κυρίαρχη πεποίθηση στην Ελλάδα ήταν ότι η τουρκική εισβολή στην Κύπρο προοιωνιζόταν μια υπαρκτή και όχι δυνητική απειλή για την εδαφική ακεραιότητα της χώρας. <br />Βέβαια, η βελτίωση των σχέσεων της Ελλάδας με τα βαλκανικά κράτη, παρότι είχε τον χαρακτήρα «κλεισίματος μετώπου» ή αντίβαρου, ώστε να αντιμετωπιστούν οι τουρκικές προκλήσεις, δεν ήταν ο μοναδικός στόχος της Ελλάδας. Η προσέγγιση της Ελλάδας με τα σοσιαλιστικά κράτη των Βαλκανίων είχε ως πολιτική πράξη και έναν αυτόνομο χαρακτήρα. Αλλωστε, η διεθνής συγκυρία ευνοούσε το βαλκανικό άνοιγμα, αφού η οικονομική ύφεση είχε μειώσει την ένταση ανάμεσα στους δύο μεγάλους συνασπισμούς. Την ίδια στιγμή, η Τελική Πράξη του Ελσίνκι (1 Αυγούστου 1975), η οποία λειτούργησε προς την κατεύθυνση της προσέγγισης των δύο αντίπαλων κόσμων, έπαιξε καίριο ρόλο για τη νέα βαλκανική πολιτική της Ελλάδας, τόσο σε διμερές όσο και σε πολυμερές επίπεδο, αφού η νέα αυτή πολιτική θεωρείτο ως η υλοποίηση του πνεύματος του Ελσίνκι στον περιφερειακό-βαλκανικό χώρο. <br />Ετσι, από τα τέλη του 1974 και κατά τις αρχές του 1975, Ελλάδα και Γιουγκοσλαβία συμφώνησαν να απομακρύνουν στρατεύματα από τα κοινά τους σύνορα, προκειμένου να τα προωθήσουν σε άλλα σημεία της μεθορίου τους –όπου υπήρχαν μεγαλύτερες ανάγκες– διατηρώντας μόνο μικρές φρουρές για τη συνήθη φύλαξη των συνόρων. Ταυτόχρονα, η Γιουγκοσλαβία εγκαλούσε την Τουρκία για την εισβολή στην Κύπρο και για το ότι οι τουρκικές ενέργειες έθεταν σε κίνδυνο την ειρήνη στην περιοχή. Αντίστοιχα, και η Βουλγαρία παρείχε, μετά τη συνάντηση Ζίβκοφ-Καραμανλή τον Ιούνιο του 1975, πλήρη εγγύηση για το απαραβίαστο των ελληνικών συνόρων. Είναι γεγονός, βέβαια, ότι ακόμα και νωρίτερα, κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής και της αλλαγής της εξουσίας στην Ελλάδα, η στάση των βαλκανικών κρατών ήταν ενδεικτική του θετικού κλίματος στις σχέσεις τους με την Ελλάδα. <br /> <br />Η ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΕΙΣΒΟΛΗΣ <br /> <br />Η γιουγκοσλαβική πολιτική <br />Σημαντική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο ανέπτυξε η Γιουγκοσλαβία, λόγω των καλών σχέσεων που διατηρούσε με την Κύπρο, αφού και οι δύο χώρες συμμετείχαν στο Κίνημα των Αδεσμεύτων. Το γεγονός της συμπάθειας του Τίτο προς τον Μακάριο, σε συνδυασμό με την όξυνση των ελληνογιουγκοσλαβικών σχέσεων κατά τα τελευταία χρόνια της δικτατορίας, οδήγησε τη Γιουγκοσλαβία, αρχικά, να λάβει αμέσως μετά το πραξικόπημα του Σαμψών θετική στάση υπέρ της Τουρκίας. Συγκεκριμένα, πριν τη Μεταπολίτευση στην Ελλάδα, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Γιουγκοσλαβίας δικαιολόγησε την τουρκική εισβολή και, ταυτόχρονα, υποστήριξε την ανάγκη αποκατάστασης της συνταγματικής τάξης στην Κύπρο. <br />Η γιουγκοσλαβική στάση άλλαξε μετά την πτώση της δικτατορίας στην Ελλάδα. Στο εξής, το Βελιγράδι θα τασσόταν υπέρ της ακεραιότητας, της ανεξαρτησίας και της συνταγματικής νομιμότητας της Κύπρου. Ακόμα, υποστήριξε την ανάγκη άμεσης και πιστής εφαρμογής των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (1). Ωστόσο, επιφυλάξεις διατήρησε η Γιουγκοσλαβία για τη Δήλωση της Διάσκεψης της Γενεύης (2), κατά τη διάρκεια των τριμερών (Ελλάδα, Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο) διαπραγματεύσεων μεταξύ 25 και 30 Ιουλίου 1974. Το Βελιγράδι θεωρούσε πως οι τρεις χώρες δρομολογούσαν λύση του Κυπριακού ευνοϊκή για το ΝΑΤΟ και ότι ίσως στη Διάσκεψη της Γενεύης υπήρξε συμπαιγνία και συναλλαγή μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων (3). <br />Ακολούθως, σημαντική για την ενίσχυση των ελληνικών θέσεων ήταν η επίσκεψη του Μίλος Μίνιτς, αντιπροέδρου του Ομοσπονδιακού Εκτελεστικού Συμβουλίου (κυβέρνησης) και υπουργού Εξωτερικών της Γιουγκοσλαβίας, στην Αθήνα. Στις 17 Αυγούστου 1974 ακολούθησε επίσκεψη και στην Αγκυρα και ενημέρωση και της τουρκικής ηγεσίας. Η επίσκεψη δεν είχε προγραμματιστεί αλλά πραγματοποιήθηκε εκτάκτως με πρωτοβουλία του Τίτο. Ο Μίνιτς μετέφερε μήνυμα του Γιουγκοσλάβου ηγέτη προς τον Καραμανλή, πρωθυπουργό της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας. Συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν και με τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Φαίδωνα Γκιζίκη και με τον υπουργό Εξωτερικών Γεώργιο Μαύρο. <br />Στο μήνυμά του ο Τίτο καταδίκασε ρητά τόσο το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου όσο και την τουρκική εισβολή, αναφέροντας ότι: «η Κυβέρνηση και οι λαοί της Γιουγκοσλαβίας κατεδίκασαν αυτή την ανάμιξη (συνεπεία του στρατιωτικού πραξικοπήματος) στις εσωτερικές υποθέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας, μιας φιλικής χώρας που ακολουθεί αδέσμευτη πολιτική […] Επισύραμε την προσοχή της παλαιάς ελληνικής Κυβερνήσεως στο γεγονός ότι αναλαμβάνει όλη την ευθύνη για τις συνέπειες […] Ταχθήκαμε υπέρ της άμεσου καταπαύσεως της ξένης επεμβάσεως, υπέρ της αποχωρήσεως των ξένων στρατιωτικών δυνάμεων και υπέρ της αυστηρής εφαρμογής της αποφάσεως 353 του Σ.Α. του ΟΗΕ». <br />Ο Τίτο προχώρησε στη συγκεκριμένη κίνηση ως ηγετική μορφή του Κινήματος των Αδέσμευτων, μέλος της οποίας ήταν και η Κύπρος: «Οι αδέσμευτες χώρες, που είδαν στην παραβίαση της ανεξαρτησίας της Κύπρου και μίαν επίθεσην κατά της πολιτικής της μη-δεσμεύσεως γενικά, εξέφρασαν σαφώς και επανειλημμένως, ιδίως στην δήλωσή τους, της Νέας Υόρκης στις 6 Αυγούστου, την κοινή τους θέση σχετικά με την κατάσταση στην Κύπρο […] Χώρα γειτονική και αδέσμευτη η Γιουγκοσλαβία ενδιαφέρεται έντονα να βρεθή μια λύση στην σοβαρή κατάσταση που δημιουργήθηκε σχετικά με την Κύπρο». <br />Η στάση της Γιουγκοσλαβίας θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως θετική για τις ελληνικές θέσεις, παρά τις αρχικές επικρίσεις ενάντια στη Χούντα. Καταρχάς, αποκαταστάθηκαν οι διαταραγμένες διμερείς σχέσεις κατά την προηγούμενη διετία, λόγω της πολιτικής της δικτατορίας. Επιπλέον, οι απόψεις του Τίτο ήταν ταυτόσημες με τις απόψεις της ελληνικής Κυβέρνησης, ως προς την επίλυση της κρίσης του Κυπριακού. Ως αφετηρία της γιουγκοσλαβικής πολιτικής, ο Τίτο διακήρυσσε «μια Κύπρο ενιαία, κυρίαρχη ανεξάρτητη» και ζητούσε να τερματιστεί η «ξένη ανάμιξη». Επίσης, δεσμευόταν για βοήθεια στην Κύπρο, άρα και για υποστήριξη των ελληνικών θέσεων στα πλαίσια των Ηνωμένων Εθνών, θεωρώντας ότι «ο ΟΗΕ καλείται να παίξη στο θέμα αυτό ένα ρόλο αναντικατάστατο» (4). Πράγματι, η υιοθέτηση του ψηφίσματος 3212 στις 11 Νοεμβρίου 1974 (5) από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, αποφασίστηκε κατόπιν πρότασης και σχετικής κινητοποίησης των Αδέσμευτων χωρών. Τέλος, η χείρα φιλίας που έτεινε ο Τίτο, λειτούργησε και ως ευκαιρία για την Ελλάδα να βρει συμπαραστάτες στις Αδέσμευτες χώρες υπέρ των θέσεών της στο Κυπριακό. <br />Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός των γιουγκοσλαβικών ανησυχιών για ενδεχόμενη επίκληση από την Αθήνα του Τριμερούς Συμφώνου Γιουγκοσλαβίας-Ελλάδας-Τουρκίας του 1954. Το Τριμερές Σύμφωνο είχε εικοσαετή διάρκεια και τυπικά έληγε στις 7 Αυγούστου 1974. Παρότι αυτό είχε καταστεί προ πολλού «νεκρό γράμμα», κανένα από τα τρία μέρη δεν είχε καταγγείλει το Σύμφωνο (6). Το γεγονός αυτό ανησυχούσε τη γιουγκοσλαβική ηγεσία για τη στάση που έπρεπε να κρατήσει η χώρας τους σε ενδεχόμενη ελληνοτουρκική σύρραξη και κατά πόσον είχε αυτή νομική υποχρέωση να παρέμβει υπέρ κάποιου από τα δύο άλλα μέρη. Εντέλει, κατά τις επισκέψεις του σε Αθήνα και Αγκυρα ο Μίνιτς δήλωσε πως η Γιουγκοσλαβία και τυπικά αποχωρεί από το Τριμερές Σύμφωνο. <br />Επίσης, ενδιαφέρουσα ήταν και η στάση του Κύπριου ηγέτη, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Σε συνάντηση που είχε με τον υπουργό Εξωτερικών Γεώργιο Μαύρο στη Γενεύη, τον Σεπτέμβριο του 1974, κατέστη σαφής η θέση του Μακαρίου υπέρ της συνεργασίας με τον Τίτο. Πιο συγκεκριμένα, ο Μακάριος υπολόγιζε στην υποστήριξη που του παρείχε το Κίνημα των Αδέσμευτων. Ετσι, εξέφρασε την επιθυμία του να επισκεφθεί το Κάιρο, το Αλγέρι και το Βελιγράδι. Σκοπός του ήταν η κινητοποίηση των Αδέσμευτων χωρών, ώστε να ενισχυθούν οι κυπριακές θέσεις για τη λύση του προβλήματος (7). <br /> <br />Η βουλγαρική στάση <br />Οταν ξέσπασε το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου, η Βουλγαρία το καταδίκασε έντονα, τονίζοντας δε πως αναγνώριζε ως νόμιμη κυβέρνηση αυτή του ανατραπέντος Μακαρίου. Μάλιστα, η Βουλγαρία ήταν μεταξύ των χωρών που ζήτησε στα Ηνωμένα Εθνη τη σύγκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας και επέμενε στην αποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων από την Κύπρο. Μετά την έναρξη του Αττίλα Β’, η Βουλγαρία καταδίκασε έντονα την τουρκική στάση και τάχθηκε αναφανδόν υπέρ της εδαφικής ακεραιότητας του νησιού. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός, ότι δέχθηκε για εργασία στο έδαφός της 5.000 Κύπριους πρόσφυγες. Επειτα από την πτώση της δικτατορίας και την άνοδο στην εξουσία της κυβέρνησης Καραμανλή, η Βουλγαρία συνέπλευσε με τις ελληνικές θέσεις. Μάλιστα, ο Ελληνας υπουργός Εξωτερικών Δημήτριος Μπίτσιος (που είχε αντικαταστήσει τον παραιτηθέντα Γεώργιο Μαύρο από τις 17 Οκτωβρίου 1974), είχε επαφές στη Σόφια τόσο με τον πρόεδρο του Συμβουλίου του Κράτους Τοντόρ Ζίβκοφ όσο και με τον υπουργό Εξωτερικών Πέταρ Μλαντένοφ. Σε αυτές τις συναντήσεις τονίστηκε ρητά εκ μέρους της Βουλγαρίας η αντίθεσή της στη διχοτόμηση της Κύπρου και η υποστήριξη στην ειρηνική συνύπαρξη στα Βαλκάνια. <br /> <br />Η στάση της Ρουμανίας <br />Την ίδια θετική για την Ελλάδα στάση στο Κυπριακό τήρησε και η Ρουμανία. Μόλις στις 2 Σεπτεμβρίου 1974, ο Μαλίτσα, ειδικός απεσταλμένος της κυβέρνησης Τσαουσέσκου, επισκεπτόμενος την Αθήνα μετέφερε στον Καραμανλή μήνυμα του Ρουμάνου ηγέτη για μεσολάβηση προς την Τουρκία, ώστε το Κυπριακό να λυθεί εντός των πλαισίων του ΟΗΕ και με σεβασμό της εδαφικής ακεραιότητας και ανεξαρτησίας της Κύπρου. Ταυτόχρονα η ρουμανική Κυβέρνηση προσκαλούσε επίσημα τον Καραμανλή να επισκεφθεί το Βουκουρέστι. Στην απάντησή του ο Ελληνας πρωθυπουργός, αποδεχόμενος την πρόσκληση να επισκεφτεί τη Ρουμανία, επιβεβαίωσε τις καλές ελληνορουμανικές σχέσεις, εκφράζοντας την επιθυμία για περαιτέρω βελτίωση. Επίσης, πρότεινε στη βαλκανική χώρα να πιέσει την Τουρκία για το Κυπριακό τόσο στα πλαίσια των Ηνωμένων Εθνών όσο και σε διμερές επίπεδο. Ο Μαλίτσα συναντήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 1974 και με την τουρκική ηγεσία στην Αγκυρα, όπου επισήμανε την αντίθεση των λόγων των Τούρκων με τις θέσεις τους στη συζήτηση του Κυπριακού στον ΟΗΕ (8). <br /> <br />ΤΟ «ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΑΝΟΙΓΜΑ» ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ <br /> <br />Οι ελληνορουμανικές επαφές <br />Στις 26-27 Μαΐου 1975, ο Καραμανλής πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στο Βουκουρέστι Το απόγευμα της 26ης Μαΐου οι Καραμανλής και Τσαουσέσκου είχαν συνάντηση στην οποία συζήτησαν εκτενώς ζητήματα διμερών σχέσεων και γενικότερης εξωτερικής πολιτικής. Ευχαριστώντας τη Ρουμανία για τη στήριξη στο Κυπριακό, ο Καραμανλής συνέδεσε την ανάγκη επίλυσης των ελληνοτουρκικών προβλημάτων, ούτως ώστε να μην υπάρξουν «επικίνδυνες εξελίξεις» στα Βαλκάνια και την ανατολική Μεσόγειο, με την ανάπτυξη διμερούς και πολυμερούς βαλκανικής συνεργασίας. <br />Ως προς το Κυπριακό, ο Ρουμάνος ηγέτης δήλωσε ότι η χώρα του υποστηρίζει την αποχώρηση των ξένων στρατευμάτων από το νησί και τάχθηκε υπέρ της ανεξαρτησίας, της ακεραιότητας και της ουδετερότητας της Κύπρου. Ο Τσαουσέσκου στην ανάλυσή του για το Κυπριακό αρχικά έριξε το βάρος της ευθύνης για την έναρξη των γεγονότων στη δικτατορική Ελλάδα που επιχείρησε να ανατρέψει το Μακάριο, άποψη που είχαν εκφράσει και τα άλλα βαλκανικά κράτη. Το γεγονός αυτό ανάγκασε τον Καραμανλή να του απευθύνει ερώτημα ως προς το εάν θεωρούσε η Ρουμανία δικαιολογημένη την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο, λαμβάνοντας την απάντηση πως δεν δικαιολογείται ούτε η τουρκική εισβολή, ούτε και η προσπάθεια ανατροπής του Μακαρίου. Ο Ρουμάνος ηγέτης δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στους κινδύνους για τα Βαλκάνια από μια ενδεχόμενη ελληνοτουρκική σύγκρουση και στο γεγονός ότι θα επιθυμούσε τη συμμετοχή και άλλων βαλκανικών κρατών στην προσπάθεια εξεύρεσης λύσης στο Κυπριακό (9). <br />Oι ρουμανικές πρωτοβουλίες για την επίλυση του Κυπριακού συνεχίστηκαν και το 1975. Ο υπουργός Εξωτερικών Γκεόργκε Μακοβέσκου έλαβε πρωτοβουλία για να συγκληθεί συνδιάσκεψη των βαλκανικών και μεσογειακών κρατών με σκοπό τη δημιουργία πλαισίου για την εξεύρεση λύσης του Κυπριακού. Προς το σκοπό αυτό, κινήθηκε μέσω των Ηνωμένων Εθνών και ήρθε σε επαφή με άλλους υπουργούς Εξωτερικών, δίχως όμως να υπάρξει απτό αποτέλεσμα. Τέλος, έμμεσα και ο ίδιος ο Τσαουσέσκου έθεσε το ζήτημα της Κύπρου στον Αμερικανό Πρόεδρο Τζέραλντ Φορντ, κατά τη διάρκεια επίσκεψης του τελευταίου τον Αύγουστο του 1975 στο Βουκουρέστι. Σε ερώτημά του σχετικά με την άποψη των ΗΠΑ για τις ξένες επεμβάσεις σε άλλες χώρες, ο Φορντ απάντησε γενικόλογα πως οι ΗΠΑ «καλωσορίζουν την αληθινή ειρήνη στην Ευρώπη» (10). <br /> <br />Η Συνάντηση Καραμανλή-Τίτο <br />Στις 4-5 Ιουνίου 1975 ο Ελληνας πρωθυπουργός επισκέφθηκε επίσημα τη Γιουγκοσλαβία. Στις αρχικές επαφές μεταξύ του προέδρου της γιουγκοσλαβικής κυβέρνησης Τζεμάλ Μπίγιεντιτς και Καραμανλή, ο Γιουγκοσλάβος αξιωματούχος έθεσε προς συζήτηση τα θέματα που ενδιέφεραν περισσότερο τη χώρα του. Αυτά ήταν η διεθνής οικονομική κρίση της εποχής, η πολιτική της Υφεσης και των Αδέσμευτων χωρών, οι εξελίξεις για τη Διάσκεψη για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (ΔΑΣΕ), το Κυπριακό, το Μεσανατολικό και η Βαλκανική Συνεργασία. Στη συνέχεια παρατέθηκαν οι ελληνικές απόψεις για το Κυπριακό και τις αξιώσεις της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας, με τον Καραμανλή να αναφέρει πως υπολογίζει και στη συμπαράσταση της Γιουγκοσλαβίας (11) Την επόμενη ημέρα, 5 Ιουνίου 1975, ο Καραμανλής είχε συνεργασία με τον πρόεδρο Τίτο. Αφού η ελληνική πλευρά προέβη σε επισκόπηση των συνομιλιών της προηγούμενης ημέρας, αναφέρθηκε στο Κυπριακό και στα ελληνοτουρκικά, ζητώντας τη συμπαράσταση της Γιουγκοσλαβίας και του Τίτο, ως ηγέτη «με παγκόσμιο κύρος, ιδία μεταξύ του κόσμου των Αδέσμευτων» (12). Τέλος, και στο κοινό ανακοινωθέν που εκδόθηκε μετά τη λήξη της επίσημης επίσκεψης Καραμανλή στη Γιουγκοσλαβία, γινόταν αναφορά στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού. <br /> <br />Οι ελληνοβουλγαρικές συνομιλίες <br />Από τις 2 έως τις 4 Ιουλίου 1975, ο Καραμανλής είχε επίσημες συναντήσεις με τη βουλγαρική ηγεσία στη Σόφια. Την ελληνική αντιπροσωπεία υποδέχτηκαν ο πρωθυπουργός Στάνκο Τοντόροφ και o υπουργός Εξωτερικών Πέταρ Μλαντένοφ, στις 4 Ιουλίου 1975. Την ίδια ημέρα πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ του Καραμανλή και του Ζίβκοφ, αρχικά κατ’ ιδίαν και έπειτα παρουσία των υπουργών που τους συνόδευαν. Εκεί η ελληνική πλευρά έθεσε εκτενώς το θέμα του Κυπριακού. <br />Ο Βούλγαρος πρόεδρος αναφέρθηκε και στη στάση της χώρας του κατά την κρίση του Κυπριακού, αναφέροντας πως η Βουλγαρία δεν εκμεταλλευόταν για ιδιοτελείς σκοπούς δυσκολίες στις σχέσεις άλλων χωρών, παρότι «μας εγένεντο προτάσεις ως και προσπάθειαι να μας επιβληθούν κινήσεις, αλλά ημείς ουδέν επράξαμεν δυνάμενον να βλάψη την Ελλάδα». Ενόψει του ιδιαίτερα σοβαρού υπαινιγμού του Ζίβκοφ, ο Καραμανλής τον ρώτησε εάν οι προτάσεις αυτές είχαν γίνει από την Τουρκία. Ο Βούλγαρος πρόεδρος απάντησε αρνητικά, αλλά διευκρίνισε πως εννοούσε πολιτική επέμβαση και όχι στρατιωτική, προσθέτοντας πως δεν είχε σημασία από ποιον προερχόταν η προτροπή. <br />Σε συνέχεια των συζητήσεων για το Κυπριακό, έγινε σαφής η τάση της Βουλγαρίας να εναρμονιστεί με τη σοβιετική πολιτική. Ως εκ τούτου, ο Ζίβκοφ τάχθηκε υπέρ μιας αποστρατιωτικοποιημένης Κύπρου και κατά του ενδεχομένου (για το οποίο ο Καραμανλής τον διαβεβαίωσε πως δεν ίσχυε) να μετατραπεί το νησί σε νατοϊκή βάση. Στις 4 Ιουλίου 1975 οι δύο ηγέτες είχαν εκ νέου συνάντηση στην οποία συζήτησαν διμερή και βαλκανικά θέματα. Αναφορά έγινε και πάλι από την ελληνική πλευρά στο Κυπριακό. Ο Βούλγαρος ηγέτης εκδήλωσε ενδιαφέρον να προωθήσει, εάν και η Ελλάδα συμφωνούσε, τη σύγκληση μιας ευρύτερης διάσκεψης για λύση του Κυπριακού, σε περίπτωση που δεν απέδιδαν οι διακοινοτικές συνομιλίες. Επίσης, προθυμοποιήθηκε να μεταφέρει, ως βουλγαρικές, τις ελληνικές απόψεις για το Κυπριακό στον Τούρκο πρωθυπουργό που θα συναντούσε για τα εγκαίνια κοινού έργου. Μάλιστα, στο σημείο αυτό φάνηκαν και οι διαφορές μεταξύ Βουλγαρίας και Ρουμανίας, με τον Ζίβκοφ να μέμφεται τον Τσαουσέσκου για έλλειψη βαρύτητας των αντίστοιχων πρωτοβουλιών της ρουμανικής πλευράς, λέγοντας χαρακτηριστικά πως: «ο Ρουμάνος πρόεδρος Τσαουσέσκου …ευκόλως υπόσχεται πολλά» (13). <br /> <br />ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ <br />Συνοψίζοντας τη θέση των βαλκανικών κρατών στο Κυπριακό, αυτή εξυπηρετούσε τα ελληνικά συμφέροντα. Ασφαλώς, τα κίνητρα των βαλκανικών χωρών διέφεραν από τα ελληνικά. Η Γιουγκοσλαβία, ως ενεργό μέλος του Κινήματος των Αδέσμευτων, στήριζε το Μακάριο, ενώ τόσο η ίδια όσο και η Ρουμανία και η Βουλγαρία, εκφράζοντας –κυρίως η τελευταία– τη σοβιετική άποψη για το Κυπριακό, τάσσονταν εναντίον ενδεχόμενης «νατοποίησης» της Κύπρου. Χαρακτηριστικό ήταν το γεγονός ότι στις ψηφοφορίες στον ΟΗΕ, ενώ οι δυτικοί σύμμαχοι της Ελλάδας –με εξαίρεση τη Γαλλία– είτε απείχαν είτε καταψήφιζαν τις ελληνικές θέσεις για το Κυπριακό, οι βαλκανικές και αδέσμευτες χώρες τις υπερψήφιζαν και λάμβαναν πρωτοβουλίες θετικές για τις ελληνικές επιδιώξεις. Τέλος, οι πρωτοβουλίες που θέλησαν να αναπτύξουν αρχικά η Ρουμανία και, έπειτα, η Βουλγαρία για σύγκληση διεθνούς διάσκεψης για το Κυπριακό, παρότι φαίνονταν να ανταποκρίνονται στις ελληνικές θέσεις, θεωρήθηκε ότι υπέκρυπταν σοβιετικές φιλοδοξίες για επιρροή στην Κύπρο. Συνεπώς, ήταν βέβαιο ότι θα συναντούσαν τις δυτικές αντιρρήσεις, με αποτέλεσμα η Αθήνα να μην συνταχθεί με τις πρωτοβουλίες αυτές, επιμένοντας στις διαδικασίες μέσω του ΟΗΕ. <br />Η βαλκανική πολιτική της Ελλάδας και το σκέλος της ως προς το Κυπριακό δεν ήταν παροδική ή καιροσκοπική. Αντίθετα, αποτελούσε προέκταση της περισσότερο αυτόνομης εξωτερικής πολιτικής, η οποία είχε ως σκοπό την ενίσχυση της χώρας στον διεθνή στίβο και συνδυαζόταν με την προσπάθεια ένταξης στην ΕΟΚ και τις επαφές με τον αραβικό κόσμο. Συνεπώς, ένα από τα σημαντικότερα κίνητρα του βαλκανικού ανοίγματος ήταν και η αντιμετώπιση της τουρκικής προκλητικότητας στην Κύπρο. Γενικά, πάντως, η στάση των βαλκανικών χωρών μπορεί να χαρακτηριστεί ως θετική για τα ελληνικά συμφέροντα και, παρότι δεν απέτρεψε τις δυσμενείς εξελίξεις στην Κύπρο, βοήθησε την Ελλάδα να ενισχύσει τη διεθνή θέση της τη διετία 1974-1975. <br /> <br />ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ <br />1. UN Security Council Resolution 353 (1974), 1781 συνάντηση στις 20 Ιουλίου 1974 και Security Council Resolution 367 (1975), 12 Μαρτίου 1975 και General Assembly resolution 3212(XXIX), 1 Νοεμβρίου 1974. <br />2. Με αυτή συμφωνήθηκε να σταματήσουν οι εχθροπραξίες, να δημιουργηθεί ζώνη ασφαλείας γύρω από την περιοχή που ήλεγχαν τα τουρκικά στρατεύματα και να ελαττωθούν βαθμιαία οι αντίπαλες ένοπλες δυνάμεις. <br />3. Κ.Σβολόπουλος, Κωνσταντίνος Καραμανλής: αρχείο, γεγονότα και κείμενα, τ. 8, εκδ. ΙΔΚ, Αθήνα 2005, σ. 104-105. <br />4. Αρχείο Καραμανλή, φ. 2Β, Ι. Μπροζ Τίτο προς Κ. Καραμανλή, 17 Αυγούστου 1974 (επ. μτφρ.). <br />5. Το ψήφισμα τασσόταν, μεταξύ άλλων, υπέρ της ανεξαρτησίας, κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας της Κύπρου, καλούσε τα ξένα στρατεύματα να αποχωρήσουν από το νησί και υπενθύμιζε την ανάγκη επιστροφής των προσφύγων. Βλ. A/RES/3212(XXIX). <br />6. Το άρθρο 6 του συμφώνου έκανε λόγο για ακύρωσή του εάν ένα από τα μετέχοντα μέρη κατήγγελλε το σύμφωνο ένα χρόνο πριν τη λήξη της εικοσαετίας, ειδάλλως το σύμφωνο εξακολουθούσε να ισχύει μέχρι κάποιο από τα μέρη να το ακυρώσει. <br />7. Αρχείο Καραμανλή, φ. 2Β, σημείωμα περί συνομιλιών κ. αντιπροέδρου Κυβερνήσεως και υπουργού Εξωτερικών κατά τας επισκέψεις τους εις Παρισίους και Βόννην. <br />8. Αρχείο Καραμανλή, φ. 2Β, συνομιλία του Ρουμάνου ειδικού απεσταλμένου υπουργού κ. Μαλίτσα μετά του προέδρου της Κυβερνήσεως κ. Καραμανλή και του αντιπροέδρου της Κυβερνήσεως και υπουργού Εξωτερικών κ. Μαύρου, 2 Σεπτεμβρίου 1974. <br />9. Αρχείο Καραμανλή, φ. 50Β, πρακτικά ελληνορουμανικών συνομιλιών επ’ ευκαιρία της επισήμου επισκέψεως εις Βουκουρέστιον του πρωθυπουργού. <br />10. Memorandum of Conversation, August 2-3, 1975, President Ford/Secretary Kissinger/President Ceauşescu. Embassy of the USA Bucharest, 8 August 1975. <br />11. Αρχείο Καραμανλή, φ. 50Β, πρακτικά συνομιλίας κ.κ. πρωθυπουργών Ελλάδος και Γιουγκοσλαβίας, εν Μπλέντ, την 4ην Ιουνίου 1975. <br />12. Αρχείο Καραμανλή, φ. 50Β πρακτικόν συνομιλίας μεταξύ στρατάρχου Τίτο και Α.Ε. κ. προέδρου Κυβερνήσεως την 5ην Ιουνίου 1975. <br />13. Αρχείο Καραμανλη, φ. 50Β, πρακτικά ελληνοβουλγαρικών συνομιλιών επ’ ευκαιρία της επισήμου επισκέψεως εις Σόφιαν του πρωθυπουργού κ. Κ. Καραμανλή. <br /> <br />ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ <br /> <br />Πρωτογενείς πηγές <br />(1) Αρχείο Καραμανλή <br />(2) Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο <br />(3) Geraldrfordfoundation.org <br />(4) Official Documents System of the United Nations <br />(5) Sl.Stankovic, THE CYPRUS CRISIS AND THE BALKAN PACT, 19.08.1974, Open Society Archive, RADIO FREE EUROPE Research, folder, 115-2-199 <br />(6) Εφημ. Το Βήμα, φύλλο 26ης Μαΐου 1975 <br /> <br />Δευτερογενείς πηγές <br />(1) Στ. Αλειφαντής: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ, 1974-1981, αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή, Πάντειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα 1987. <br />(2) Σ. Βαλντέν: ΠΑΡΑΤΑΙΡΟΙ ΕΤΑΙΡΟΙ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ, ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΑ ΚΑΘΕΣΤΩΤΑ ΚΑΙ ΒΑΛΚΑΝΙΑ (1967-1974), εκδ. Πόλις, Αθήνα 2009. <br />(3) Κ. Σβολόπουλος: Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ, 1974-1981, εκδ. Ελληνική Ευρωεκδοτική, Αθήνα 1987. <br />(4) Κ. Σβολόπουλος: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ -ΑΡΧΕΙΟ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΚΕΙΜΕΝΑ, τ. 8, εκδ. ΙΔΚ, Αθήνα 2005. <br />(5) Δ.Μπίτσιος: ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΝΟΡΑ, εκδ. Εστία, Αθήνα 1983. <br />(6) M.Leighton: GRECO-TURKISH FRICTION: CHANGING BALANCE IN EASTERN MEDITERRANEAN, Conflict Studies Institute for the Study of Conflict, 1979, no. 109, <br />(7) Γ.Μηλιός και Τ. Κυπριανίδης: «ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΜΕΤΑ ΤΟΝ Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ. ΜΕΡΟΣ Δ’ (1974 - 1977)», περιοδ. Θέσεις, τχ. 29, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 1989. <br />(8) T. Veremis: GREEK SECURITY: ISSUES AND POLITICS, Adelphi papers, no. 179, 1982. <br /> <br /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-2827770595871788914?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-54738837050235965772011-08-23T09:37:00.002+03:002011-08-23T09:42:08.785+03:00Εισαγωγή <br /> <br />Πριν ένα μήνα δημοσιεύτηκε η με αρ. 49/2011 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου [1], με την οποία μειώθηκε κατά ποσοστό 20% το καταβαλλόμενο ενοίκιο από εμπορικά καταστήματα. Η απόφαση αυτή είναι σημαντική και εντάσσεται σε σειρά δικαστικών αποφάσεων που πραγματεύονταν το ζήτημα της αναπροσαρμογής των μισθωμάτων. Η αναπροσαρμογή του ενοικίου προς τα κάτω είναι απότοκο της κακής οικονομικής κατάστασης, η οποία πλήττει ιδιαίτερα τον κλάδο του εμπορίου, ενώ για πρώτη φορά -δικαστικά- τα αποτελέσματα της δημοσιονομικής κρίσης εμφανίζονται να επηρεάζουν τόσο τις μισθωτικές σχέσεις των ιδιωτών. <br /> <br />Σύντομο ιστορικό <br /> <br />Ενάγουσα ήταν ανώνυμη εταιρία που μίσθωνε δύο ισόγεια με ανώγειο καταστήματα στη συμβολή των οδών Ερμού και Κ. Καρτάλη στο κέντρο του Βόλου, εμβαδού 88,50 τ.μ. και 45,42 τ.μ. καθαρών, με σκοπό την εμπορία ετοίμων ενδυμάτων. Η μίσθωση έγινε κατόπιν πλειοδοτικής δημοπρασίας που διενήργησε υπηρεσία της Περιφέρειας Θεσσαλίας, όπου η ενάγουσα προσέφερε τον Ιούλιο του 2009 μισθώματα 8.500 € και 4.500 € για καθένα των καταστημάτων (αρκετά παραπάνω από την ελάχιστη προσφορά που κυμαινόταν με βάση την προκήρυξη σε 3.200 € και 2.000 €). Η διάρκεια της μίσθωσης ορίστηκε εννεαετής, αρχίζοντας το Σεπτέμβριο του 2009 και λήγοντας το Σεπτέμβριο του 2018. Στη νομική διαμάχη ενεπλάκη και το Δημοσίου, αφού η αγωγή επιδόθηκε και στον Υπουργό Οικονομικών, ως ασκούντα εποπτεία επί καταλειπομένων περιουσιών, ο οποίος δεν παραστάθηκε. Η ετήσια προσαύξηση των μηνιαίων μισθωμάτων οριζόταν από τη σύμβαση σε ποσοστό 5%. <br />Η εταιρία εμπορίας ενδυμάτων, από την αρχή του 2010 αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα και κατόπιν ανεπιτυχών διαπραγματεύσεων με τον ιδιοκτήτη των καταστημάτων, κατέθεσε τον Ιούνιο του 2010 αγωγή σε βάρος του με σκοπό την αναπροσαρμογή των μισθωμάτων σε ποσό 5.100 και 2.700 € σε καθένα από τα καταστήματα. Επικαλέστηκε ως λόγους για το αίτημά της αυτό απρόοπτη μεταβολή των περιστατικών αλλά και συγκεκριμένες οικονομικές, νομισματικές και λοιπές συνθήκες που επικράτησαν στην Ελλάδα από τις αρχές του 2010. Ως τέτοιες εξειδίκευσε την εγχώρια οικονομική κρίση, που οδήγησε σε δημοσιονομικό δανεισμό, τη μείωση των αποδοχών των μισθωτών κατά ποσοστό 30%, την έλλειψη ρευστού χρήματος, και την αύξηση της ανεργίας. Όλα αυτά θεωρούσε πως είχαν περαιτέρω επιπτώσεις και στο δείκτη πωλήσεων στο λιανικό εμπόριο, με επακόλουθο την παραπέρα μείωση του τζίρου της επιχείρησης. <br /> <br />Νομική βάση <br /> <br />Το άρθρο 7 παρ. 4 του προεδρικού διατάγματος 34/1995 περί εμπορικών μισθώσεων προβλέπει σε περίπτωση αναπροσαρμογής του μισθώματος την εφαρμογή του άρθρου 388 ΑΚ. Στο τελευταίο τίθενται οι προϋποθέσεις ώστε ένας εκ των συμβαλλόμενων -εν προκειμένω ο μισθωτής- να μπορεί να μεταβάλει την διαμορφωθείσα κατάσταση μέσω της δικαστικής διόρθωσης του ποσού που πρέπει να καταβάλει και να το επαναφέρει στο μέτρο που αρμόζει. Αυτές είναι η μεταβολή των περιστατικών στα οποία κυρίως τα μέρη στήριξαν τη σύναψη της μίσθωσης• η μεταβολή μπορεί να είναι μεταγενέστερη της σύναψης της μίσθωσης και να οφείλεται σε λόγους που ήταν έκτακτοι και δεν μπορούσαν να προβλεφθούν, και από τη μεταβολή αυτή η καταβολή του μισθώματος -με βάση όσα του παρέχονταν από τα ενοικιαζόμενα καταστήματα - να καθίσταται υπέρμετρα ασύμφορη για αυτόν [3]. <br /> Σε περίπτωση που δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής η απρόοπτη και ανυπαίτια μεταβολής των συνθηκών, μπορεί ο μισθωτής να επικαλεστεί την εφαρμογή του άρθρου 288 ΑΚ. Δηλαδή όταν, λόγω συνδρομής ειδικών συνθηκών, η εμμονή στην καταβολή του συμφωνημένου μισθώματος είναι αντίθετη προς την ευθύτητα και την εντιμότητα που επιβάλλονται στις συναλλαγές [4]. <br />Κρίσιμη είναι η έννοια της εμμονής του εκμισθωτή στην καταβολή του συμφωνημένου μισθώματος, όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις των ως άνω άρθρων. Η έμμονη σε αυτή την περίπτωση έχει κριθεί πως είναι αντίθετη προς την ευθύτητα και την εντιμότητα, που απαιτούνται στις συναλλαγές και να επιβάλλεται, σύμφωνα με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη. Συνεπώς πρέπει να λάβει χώρα αναπροσαρμογή του μισθώματος στο επίπεδο εκείνο, που να αίρεται η δυσαναλογία των εκατέρωθεν παροχών. Έτσι παρακάμπτεται η ανάγκη κατοχύρωσης της ασφάλειας των συναλλαγών, η οποία όμως δεν εξαλείφεται• αντίθετα συνεκτιμάται από τον εφαρμοστή του νόμου, όπως και έγινε με τη με αρ. 49/2011 ΜΠρΒολ [5]. <br />Νομολογιακά έχει ήδη κριθεί πως γεγονότα που στοιχειοθετούν δυνατότητα αναπροσαρμογής του μισθώματος είναι εκείνα τα οποία δεν επέρχονται κατά την κανονική πορεία των πραγμάτων, αλλά προκαλούνται από ασυνήθιστα γεγονότα, φυσικά, πολιτικά, κοινωνικά, οικονομικά κ.α. Σε αυτά όμως δεν εντάσσονται οι αυξομειώσεις των εισπράξεων μιας επιχείρησης, οι αυξήσεις της αξίας του ακίνητου από την υποτίμηση του νομίσματος και τις παρεπόμενες αυξήσεις του κόστους ζωής, οι αυξήσεις της αξίας του ακινήτου οι οποίες οφείλεται στην αύξηση της ζήτησης για μίσθωση ανάλογων ακινήτων [6]. Συνεπώς για να τύχει εφαρμογής η αναπροσαρμογή του μισθώματος, θα πρέπει ο μισθωτής -αν καταβάλλει το συμφωνημένο ενοίκιο- να υφίσταται ουσιώδη και υπερμεγέθη ζημία, που προκλήθηκε έκτακτα και απρόοπτα• δηλαδή αυτή δεν ήταν δυνατό να διαγνωσθεί υπό ομαλές οικονομικές συνθήκες, ο δε εκμισθωτής να ωφελείται υπέρμετρα, σε βάρος του μισθωτή, ενώ αν εξελισσόταν ομαλά η σύμβαση, η οικονομική επιβάρυνση θα ήταν συνήθης και αυτή που είχε προβλεφθεί [7]. <br />Τέλος σημαντικό είναι να τονιστεί πως σε περίπτωση αναπροσαρμογής του μισθώματος, το ύψος του τελευταίου ισχύει για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, το οποίο ορίζει το Δικαστήριο. Έπειτα επανέρχεται στο προ της αναπροσαρμογής ύψος (αρκεί να μην εξακολουθούν να υφίστανται οι πραγματικοί λόγοι που οδήγησαν στη μείωση) ενώ και η συμφωνία περί προσαύξησής του στην αρχική σύμβαση, παραμένει σε ισχύ [8]. <br /> <br />Λόγοι αναπροσαρμογής του μισθώματος <br /> <br />Οι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό του ύψους της αναπροσαρμογής του μισθώματος είναι η μισθωτική αξία του μισθωμένου ακινήτου, η μεγάλη ή μικρή προσφορά καταστημάτων στην ίδια περιοχή της αυτής περίπου έκτασης, θέσης και χρήσης. Απαιτείται η αναφορά επακριβώς στο ύψος της μείωσης της μισθωτικής αξίας του ακινήτου και η παράθεση συγκριτικών στοιχείων και η σχέση αυτών με το σε κάθε περίπτωση μισθωμένο ακίνητο [9]. <br />Συμπληρωματικά με τα αμέσως παραπάνω, η 49/2011 ΜΠρΒολ, δέχεται ως προσδιοριστικά στοιχεία για την αναπροσαρμογή του μισθώματος στην την ουσιώδη μεταβολή των ειδικών οικονομικών συνθηκών που υπήρχαν κατά την κατάρτιση της μίσθωσης και, ειδικότερα, τη σημαντική μείωση του τιμάριθμου και του ατομικού εισοδήματος, την ευρύτητα της επαγγελματικής στέγης, που έχει ως συνέπεια τη σημαντική μείωση της μισθωτικής αξίας του μισθίου ακινήτου, και τη ζημία του μισθωτή, η οποία υπερβαίνει τον κίνδυνο που εκείνος ανέλαβε με τη σύμβαση. <br /> <br />Η σημερινή οικονομική κρίση ως λόγος μείωσης του μισθώματος <br /> <br />Η συνεισφορά της σχολιαζόμενης απόφασης στο ζήτημα της αναπροσαρμογής των μισθωμάτων είναι ότι, αυτή στηρίζει τη μείωση του ενοικίου σε λόγους που απορρέουν από την οικονομική κρίση που πλήττει τα τελευταία δύο χρόνια την Ελλάδα [10]. Έτσι η απόφαση επικαλείται τη σημαντική μείωση των αποδοχών των μισθωτών ύψους έως και 30%, ενώ θεωρεί πως σημαντική επίπτωση στη μίσθωση έχει επέλθει από την καταφυγή της Ελλάδας προκειμένου να ανταποκριθεί στις τρέχουσες δημοσιονομικές ανάγκες της στον Προσωρινό Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης. <br />Επιπρόσθετα απρόβλεπτα γεγονότα κατά το χρόνο κατάρτισης της μισθωτικής σύμβασης ήταν η μείωση των αποδοχών και το κλείσιμο των επιχειρήσεων με την απώλεια πολλών θέσεων εργασίας. Τα παραπάνω απορρέουν από την οικονομική αστάθεια της χώρας και τις συναφείς οικονομικές συναλλαγές και δεν νοούνται ως συνήθη γεγονότα κατά την κανονική πορεία των πραγμάτων. Προκειμένου να ενισχύσει τη δικαιοδοτική του κρίση το Δικαστήριο επικαλείται στοιχεία όπως την υποχώρηση του δείκτη οικονομικού κλίματος στην Ελλάδα, τις επιδεινούμενες σχετικές προβλέψεις της παραγωγής και των Ελλήνων καταναλωτών για την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους, ενώ τονίζει το χάσμα των τιμών επί των ως άνω δεικτών σε σχέση με τον τρέχοντα μέσο όρο σε Ευρωπαϊκή Ένωση και Ευρωζώνης. <br />Επιπλέον στην απόφασή του το Δικαστήριο κάνει λόγο για την όλο και μειούμενη εμπορική κίνηση και ζήτηση ακινήτων για επαγγελματική στέγη στο κέντρο του Βόλου, αλλά και για την ύπαρξη χωρίς μίσθωση καταστημάτων στην πιο εμπορική περιοχή της πόλης. Τέλος υπάρχει συγκριτική ανασκόπηση μισθωμάτων και των μειώσεων -από 11% έως 25%- που μεσολάβησαν σε άλλα εμπορικά καταστήματα αλλά και δημόσια κτίρια σε άλλες πόλεις της Ελλάδας. <br /> <br />Συμπεράσματα <br /> <br />Το ζήτημα της αναπροσαρμογής των μισθωμάτων είναι παλιό, αλλά σήμερα τίθεται σε νέα βάση, λόγω της άσχημης οικονομικής συγκυρίας. Ο νόμος και οι εφαρμοστές του έχουν θέσει το γενικό πλαίσιο που προστατεύει τα μέρη μίας σύμβασης. Η μείωση του μισθώματος, είναι ένα γεγονός που απασχολεί αρκετούς στον εμπορικό κόσμο, αλλά και άλλους σε περιπτώσεις αστικών μισθώσεων. Η απόφαση με αρ. 49/2011 ΜΠρΒόλου δεχόμενη σε πολλά την αγωγή του εμπόρου έρχεται να διατυπώσει νομικά αυτό που εδώ και δύο χρόνια βιώνει τόσο το κράτος όσο και οι πολίτες και προβαίνει στη ρύθμιση των μισθωτικών διαφορών• αυτό αποτελεί την καινοτομία της και ίσως αποτελέσει τον οδηγό για αντίστοιχες περιπτώσεις. Καταληκτικά οι πληροφορίες για 1.600 εκκρεμείς αγωγές αναπροσαρμογής μισθώματος [11] είναι ανησυχητικές για τη διατάραξη των μισθωτικών σχέσεων και το θέμα της δημοσιονομικής κρίσης και των επιπτώσεών της στα ενοίκια μάλλον δε θα μείνει αδρανές. <br /> <br />Υποσημειώσεις: <br /> <br />[1] Αδημοσίευτη στο νομικό τύπο, προσβάσιμη στην ιστοσελίδα του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών. <br />[2] Τα παραπάνω δέχτηκε και η 1464/2009 ΑΠ, δημοσ. σε Αρμενόπουλο (Αρμ) 2010 σελ. 668, η οποία αναίρεσε απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Γιαννιτσών και αφορούσε την προς τα πάνω αναπροσαρμογή μισθώματος καταστήματος σε κεντρική οδό των Γιαννιτσών. <br />[3] ΟλΑΠ 9/1997, δημοσ. σε Ελληνική Δικαιοσύνη (ΕλλΔνη) τ. 38, σελ. 767. <br />[4] Όμοια η ΕφΠειρ 48/2010, αδημοσίευτη στο νομικό τύπο, διαθέσιμη στην ιστοσελίδα του ΔΣΑ. <br />[5] ΑΠ 1171/2004, δημοσ. σε Nomos, 364357. <br />[6] ΕφΘεσ 2678/2006, δημοσιευμένη σε Αρμ 2007, σελ. 1168 <br />[7] ΕφΠειρ 337/1995 δημοσ. σε ΕλλΔνη 36 σελ. 1614 <br />[8] ΑΠ 2166/2009 δημοσ. σε ΕΔικΠολ 2010, σελ. 254 <br />[9] Όμοια και η ΜΠΑθ 1658/2010, δημοσ. σε Αρμ. 2011 σελ. 43. <br />[10]Δελτίο Τύπου Εμπορικού Συλλόγου Ν. Σερρών, 17 Αυγούστου 2011. <br /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-5473883705023596577?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-13533155627441779632011-05-02T00:11:00.002+03:002011-05-02T00:19:53.400+03:00Ο έμπορος που ευρίσκεται σε αδυναμία να ανταποκριθεί στις εμπορικές του υποχρεώσεις, μπορεί να δηλώσει την αδυναμία εκπλήρωσης των υποχρεώσεών, την παύση πληρωμών και να αιτηθεί την κήρυξή του σε πτώχευση εξαιτίας επαπειλούμενης αδυναμίας εκπλήρωσης των υποχρεώσεών και οφειλών του. <br /><br />Προϋπόθεση για την κήρυξη εμπόρου σε κατάσταση πτώχευσης αποτελεί το να περιέλθει αυτός σε κατάσταση παύσης πληρωμών ληξιπρόθεσμων εμπορικών χρεών του. Για την ύπαρξη της παραπάνω κατάστασης απαιτείται μόνιμη (όχι από παροδική αιτία) και γενική (δηλαδή έναντι του κοινού) αδυναμία αντιμετώπισης των χρεών του, η οποία είναι δυνατόν να υπάρχει και επί μη πληρωμής ενός μόνο χρέους, τέτοιας όμως σημασίας και σοβαρότητας, ώστε αυτή (μη πληρωμή) να αποτελεί έναντι του κοινού κλονισμό της εμπορικής πίστης ως εμπόρου και πραγματική αδυναμία συνέχισης της εμπορίας του (Ρόκας, Πτωχευτικό Δίκαιο, παρ. 1,12, Αναστασιάδης, Εμπορικό Δίκαιο, τ. Γ` 4381 επ., ΑΠ 533/1993 ΕλΔ 35,1362, ΕφΠειρ 200/1998 ΕλΔ 39, 929, ΕφΑθ 2555/1997 ΝοΒ 46,64).<br />Επαπειλούμενη αδυναμία (αρθρ. 3 παρ. 2 ΠτΚ) είναι αντικειμενική προϋπόθεση για την κήρυξη της πτώχευσης και συντρέχει μόνο για την περίπτωση που ο ίδιος ο οφειλέτης, χωρίς να έχει περιέλθει σε παύση πληρωμών, ζητεί να κηρυχθεί σε πτώχευση. Η επαπειλούμενη αδυναμία αποβλέπει στη δυνατότητα έγκαιρης διάγνωσης της επερχόμενης αδυναμίας εκπλήρωσης και της συνακόλουθης έγκαιρης λήψης εξυγιαντικών μέτρων, ώστε να υπάρχουν αντίστοιχα καλύτερες προϋποθέσεις επιβίωσης.<br /><br />Έτσι στην επαπειλούμενη παύση πληρωμών γίνεται λόγος για «μη ρευστότητα διαστήματος-χρόνου», με την έννοια ότι στηρίζεται σε μία πρόγνωση για μόνιμη αρνητική ρευστότητα. Αυτή περιλαμβάνει τα πρώιμα χρονικά στάδια που διαφαίνεται η οικονομική κρίση της επιχείρησης, χωρίς απαραίτητα αυτό να τεκμαίρεται από σχετική κατάσταση ταμειακών ροών. Η επαπειλούμενη αδυναμία σκοπό έχει να προβλεφθεί η επαπειλούμενη αδυναμία εκπλήρωσης των υποχρεώσεων του οφειλέτη, κρίσιμο είναι το τρέχον έτος, κατά το οποίο υποβάλλεται η σχετική αίτηση, καθώς και το επόμενο οικονομικό έτος. Τέλος για τη συνδρομή της επαπειλούμενης αδυναμίας απαιτείται να ληφθεί υπόψη η όλη εξέλιξη της οικονομικής κατάστασης της επιχείρησης (206/2009 ΠΠΑθ ΔΕΕ 2009/592, ΧΡΙΔ 2009/458 καθώς και σε Λ. Koτσίρη, Πτωχευτικό Δίκαιο, 7η έκδοση, έτος 2008, παρ. 9 σελ. 146, Α.Ν. Ρόκα, Η επαπειλούμενη αδυναμία εκπλήρωσης υποχρεώσεων ως νέος λόγος κήρυξης της πτώχευσης, ΔΕΕ 6/2008, 670 επ.)<br /><br />Σε συνδυασμό με την προγενέστερη ρύθμιση (αρθρ. 525 παρ. 1 ΕμπΝ) και την ερμηνεία της νέας (αρθρ.3 παρ.2 ΠτΚ) δέον όπως γίνει δεκτό –βάση της κρατούσας άποψης- ότι το δικαστήριο δεν εξετάζει αν υπάρχει πραγματική αδυναμία πληρωμών και ότι η δήλωση και μόνο του εμπόρου συνιστά αυτοτελή λόγο για την κήρυξη της πτώχευσής του (Ν.Ρόκας, Στοιχεία Πτωχευτικού Δικαίου, εκδ. 1994, σελ. 13, Κ. Μπέης, Πολιτική Δικονομία – εκούσια δικαιοδοσία – Γενικό Μέρος, εκδ. 1991, σελ. 1179) καθώς ο οφειλέτης/έμπορος είναι εκείνος που γνωρίζει καλύτερα την οικονομική του κατάσταση, κυρίως όταν δεν έχει εξωτερικευθεί με παύση πληρωμών (Λ.Κοτσίρης, σελ. 148). Συνεπώς αρκεί και μόνο η πιθανολόγηση ότι ο οφειλέτης δε θα είναι δυνατό να εκπληρώσει τις υπάρχουσες χρηματικές υποχρεώσεις του, κατά το χρόνο που θα καταστούν αυτές ληξιπρόθεσμες, και αφού ληφθούν υπόψη οι ενδεχόμενες μελλοντικές υποχρεώσεις και οι αναμενόμενες εισπράξεις.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-1353315562744177963?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-15564266695414918052011-05-01T23:38:00.004+03:002011-05-01T23:44:47.520+03:001. Μου ζητήθηκε να εκφέρω γνώμη και να απαντήσω στο κάτωθι ερώτημα: «Η Α είναι Αξιωματικός και εργάζεται ως νοσηλεύτρια στο Ναυτικό Νοσοκομείο .... . Ανήκει στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις από το 199.. (τα τέσσερα πρώτα χρόνια φοιτούσε στη στρατιωτική νοσηλευτική, επίσης για 4 μήνες μετέβη στο εξωτερικό στα πλαίσια νατοϊκών ασκήσεων). Από το 201.., βρίσκεται στο εξωτερικό όπου πραγματοποιεί μεταπτυχιακές σπουδές μέχρι σήμερα. Για την κάλυψη των διδάκτρων έλαβε από το Πολεμικό Ναυτικό το ποσό των 0.000,00 Ευρώ καθώς και μισθό/αποζημίωση εξωτερικού. Αυτά που θα ήθελα να ρωτήσω είναι τα εξής: Αν θελήσει να υποβάλει την παραίτησή της στο Πολεμικό Ναυτικό σήμερα, ποιες είναι οι υποχρεώσεις της προς αυτό. Ή διαφορετικά ποιος είναι ο ελάχιστος χρόνος που απαιτείται να παραμείνει στο ελληνικό ναυτικό ώστε να μην έχει καμιά υποχρέωση όσον αφορά τις δαπάνες εκπαίδευσης εξωτερικού».<br /><br />Έννοια παραίτησης<br /><br />2. Προκειμένου να λυθεί η έννομη σχέση που συνδέει την Α με τις Ένοπλες Δυνάμεις είναι δυνατή η υποβολή παραίτησης. Εφαρμογής τυγχάνουν οι γενικές διατάξεις του διοικητικού-υπαλληλικού δικαίου ως γενικό δίκαιο και ως ειδικότερες κάθε νομοθετική διάταξη που αφορά τους ένστολους, τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και ειδικά τους Αξιωματικούς του Πολεμικού Ναυτικού. Επομένως ως παραίτηση νοείται η διαδικασία κατά την οποία κάποιος δημόσιος λειτουργός, υπάλληλος ή στρατιωτικός υποβάλλει εγγράφως, χωρίς πρόσθετους όρους (αιρέσεις, όρους ή προθεσμίες) και εκφράζει τη βούλησή του να πάψει η έννομη σχέση μεταξύ αυτού και του Δημοσίου ή των Ενόπλων Δυνάμεων (Α.Ι.Τάχος, Δημόσιο Υπαλληλικό Δίκαιο, τ.2, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσ/νίκη, 1996, σελ. 294. Δεν είναι υποχρεωτική η αναφορά στην παραίτηση των παραγωγικών αιτίων της βούλησης του Αξιωματικού, και έτσι η μη αναγραφή τους δε συνεπάγεται μη κώλυμα αποδοχής της παραίτησης (ΣτΕ 910/1989, δημοσ. σε ΘΕ ΣτΕ-191/1989, σελ. 1281). <br /><br />Ελάχιστο παραμονής στις Ένοπλες Δυνάμεις<br /><br />3. Στο άρθρο 64 παρ. 1 του Ν.Δ. 1400/1973 (ΦΕΚ Α’/114/1973) γίνεται λόγος για υποχρεωτική παραμονή στο Στράτευμα των μονίμων Αξιωματικών. Το περί ου ο λόγος άρθρο τυγχάνει εφαρμογής σε κάθε Αξιωματικό των Ενόπλων Δυνάμεων και άρα στα στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού. Η υποχρεωτική παραμονή δε συνεπάγεται την αδυναμία υποβολής παραίτησης προτού τη λήξη του ελάχιστου χρόνου παραμονής. Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται για τις υποχρεώσεις του Αξιωματικού, όταν αυτός παραιτείται πριν την εκπλήρωση των ανειλημμένων υποχρεώσεών του. <br /><br />3.1 Έτσι συνεπάγεται ότι είναι δεκτή η παραίτηση που υποβάλλεται προτού τη λήξη των ελάχιστων χρονικών διαστημάτων υπηρέτησης. Τα ελάχιστα αυτά διαστήματα για την περίπτωση Αξιωματικών που αποστέλλονται από την υπηρεσία τους στο εξωτερικό για εκπαίδευση για περίοδο μεγαλύτερη των έξι ανέρχονται στο διπλάσιο του χρόνου φοίτησης, σε καμία όμως περίπτωση λιγότερο από δύο έτη (σε αυτή την ενότητα εντάσσονται οι νατοϊκές ασκήσεις). <br /><br />3.2 Σε άλλη κατηγορία υπάγονται οι Αξιωματικοί που λαμβάνουν εκπαιδευτική άδεια για το εσωτερικό ή το εξωτερικό για χρόνο μεγαλύτερο των έξι μηνών. Αυτοί αναλαμβάνουν υποχρέωση παραμονής στις Ε.Δ. για χρόνο διπλάσιο του χρόνου της άδειας και των τυχόν παρατάσεων αυτής. <br /><br />3.3 Ειδικότερη ρύθμιση, η οποία τυγχάνει εφαρμογή στην υπό κρίση περίπτωση, υπάρχει στο νόμο για τους Αξιωματικούς του Υγειονομικού Σώματος (δεν έχει σημασία εάν πρόκειται για Στρατό Ξηράς, Πολεμική Αεροπορία ή Πολεμικό Ναυτικό), που αποκτούν με μέριμνα της υπηρεσίας εξειδίκευση (στην έννοια της εξειδίκευσης υπάγονται και οι μεταπτυχιακές σπουδές). Αυτοί αναλαμβάνουν υποχρέωση παραμονής στις Ε.Δ. για πέντε χρόνια, τα οποία αρχίζουν από τη λήξη των σπουδών, ανεξαρτήτως της λήξης πτυχίου ή μη (αρθρ. 6 και 7 Ν.Δ. 1400/1973). <br /><br />Διαδικασία παραίτησης - Υποχρεώσεις Αξιωματικού<br /><br />4. Ως προς την ακολουθούμενη διαδικασία προβλέπεται ότι η παραίτηση του Αξιωματικού του Πολεμικού Ναυτικού υποβάλλεται ως ατομική ιεραρχική υπηρεσιακή αναφορά. Αυτή δέον όπως είναι λακωνική, σύντομη, ακριβής, σαφής, και διατυπωμένη με τον οφειλόμενο προς τον ανώτερο σεβασμό. Δεν φέρει προσαγόρευση αλλά αρχίζει με την λέξη «αναφέρεται». Το διοικητικό όργανο στο οποίο απευθύνεται οφείλει να απαντήσει το συντομότερο στον αναφερόμενο με χρονικό όριο της 10 ημέρες. Εάν ατομική αναφορά μείνει αναπάντητη πέραν του ως άνω χρόνου, ο αναφερόμενος έχει δικαίωμα εκ νέου υποβολής της, και σε τυχόν μη απάντηση εντός του 10ημέρου από της λήψης της νέας αναφοράς του, έχει δικαίωμα να παρακάμψει την ιεραρχία και να υποβάλει την αναφορά στον προϊστάμενο του αμέσως ανωτέρου κλιμακίου Διοίκησης (αρθρ. 1804 παρ. 2,3,6,8, Π.Δ. 210/1993, ΦΕΚ Α’/89/1993).<br /><br />4.1 Σε περίπτωση που αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού υποβάλλει την παραίτησή του, προτού τη λήξη του χρονικού διαστήματος που υποχρεούται να εκπληρώσει της ανειλημμένες υποχρεώσεις του τυγχάνει εφαρμογής το νέο νομοθετικό καθεστώς. Έτσι όσοι Αξιωματικοί του Π.Ν. εξέρχονται από το στράτευμα λόγω παραίτησης έχουν την υποχρέωση καταβολής υπέρ του Δημοσίου αποζημίωσης ίση με το γινόμενο του συνόλου των εκκαθαρισμένων πραγματικών αποδοχών του κατεχόμενου βαθμού επί τους υπολειπόμενους μήνες υποχρέωσης παραμονής στο στράτευμα. <br /><br />4.2 Στη περίπτωση δε όσων παραιτούνται τους πριν από την εκπλήρωση των ανειλημμένων υποχρεώσεων τους και έχουν εκπαιδευτεί στο εξωτερικό υποχρεούνται να καταβάλουν εκτός από την ανωτέρω αποζημίωση και τη δαπάνη της Εκπαίδευσης τους (αρθρ. 33 εδ. α’, γ’ Ν. 3883/2010 ΦΕΚ Α’/167/24.9.2010).<br /><br />Επί του πρακτέου<br /><br />5. Κατόπιν όλων των παραπάνω και λαμβανομένου υπόψη του νομοθετικού πλαισίου η απάντησή μου στο ερώτημα είναι ότι: η Α μπορεί να υποβάλει την παραίτησή της από το Πολεμικό Ναυτικό. Η διαδικασία που θα ακολουθηθεί είναι η απλή υποβολή μίας αίτησης, απευθυνόμενης προς τον ιεραρχικά ανώτερό της (λ.χ. το γραφείο προσωπικού ή το Διοικητή). Η αίτηση μπορεί να είναι λακωνική. Εάν η Α επιθυμεί να προβάλει λόγους που την οδήγησαν στην παραίτηση θα πρέπει να υποβάλει αρχικά ιδιαίτερη αναφορά, η οποία θα τύχει εξέτασης εντός άνετου χρονικού διαστήματος και ακολούθως θα υποβληθεί η παραίτηση, επί της οποίας θα πρέπει να λάβει απάντηση εντός 10 ημερών. <br /><br />5.1 Στην περίπτωση αυτή, η Α –ως υγειονομικό προσωπικού του Π.Ν.- θα υποχρεωθεί, εάν δεν έχει συμπληρώσει 5 χρόνια από τη λήξη των μεταπτυχιακών σπουδών (δεν τα έχει συμπληρώσει αφού και σήμερα σπουδάζει) να επιστρέψει το ποσό της υποτροφίας και να καταβάλει αποζημίωση προς το Δημόσιο ίση με το αποτέλεσμα του πολλαπλασιασμού των καθαρών μηνιαίων αποδοχών επί τους μήνες που απέμειναν (από την πενταετία). <br /><br />5.2 Σε περίπτωση που η Α προχωρήσει στην παραίτηση δίχως άμεση καταβολή των ποσών (επιστροφή μισθών και υποτροφίας) τότε αυτά θα βεβαιωθούν ως δημόσιο έσοδο στην αρμόδια ΔΟΥ και είτε θα επιδιωχθεί η αναγκαστική είσπραξή τους είτε θα παρακρατηθούν από την τυχόν επιστροφή φόρου.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-1556426669541491805?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-70512482584073089822011-05-01T21:27:00.000+03:002011-05-01T21:28:17.180+03:00Κατόπιν υποβολής των παρατηρήσεων του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων (εφεξής ΤΠΔ), σε υπόθεση που βρίσκεται σε εξέλιξη υπερχρεωμένου φυσικού προσώπου ενώπιον Ειρηνοδικείου, τέθηκε το ζήτημα της ένταξης του ΤΠΔ στις ρυθμίσεις του ν. 3869/2010. Επ’ αυτού παρατίθενται οι παρακάτω νομικές σκέψεις.<br />Το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων με παρατηρήσεις του που κατέθεσε στη γραμματεία του Ειρηνοδικείου, υποστήριζε εσφαλμένα πως οι διατάξεις του Ν. 3869/2010 δεν εφαρμόζονται επί των απαιτήσεών του. Τούτο όμως είναι εσφαλμένο και ο κάθε οφειλέτης οφείλει να το αρνηθεί.<br />Ειδικότερα το ΤΠΔ παρότι ΝΠΔΔ χορηγεί στεγαστικά δάνεια, με όρους ίδιους με αυτούς των εμπορικών τραπεζών (η σύγκριση του επιτοκίου του ΤΠΔ με τα τρέχοντα σταθερά επιτόκια των εμπορικών τραπεζών οδηγεί στο συμπέρασμα πως τα νούμερα είναι ίδια). Εξασφαλίζεται εμπραγμάτως με τον ίδιο ακριβώς τρόπου που εξασφαλίζονται και οι εμπορικές τράπεζες. Σε περίπτωση μη τήρησης των όρων της σύμβασης από το δανειολήπτη ενεργεί ακριβώς όπως και οι λοιπές εμπορικές τράπεζες.<br />Επιπλέον από πουθενά –νομικά ή λογικά- δεν προκύπτει ότι οφειλές των ιδιωτών προς το ΤΠΔ δεν εντάσσονται στις ρυθμίσεις για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, αφού ρητά και περιοριστικά απαριθμημένα από τη ρύθμιση εξαιρούνται μόνο διοικητικά πρόστιμα, χρηματικές ποινές, φόροι και τέλη προς Δημόσιο, ΟΤΑ, ΝΠΔΔ και ασφαλιστικούς φορείς. Συνεπώς οι οφειλές προς το ΤΠΔ, παρότι αυτό είναι ΝΠΔΔ, δεν εντάσσονται στις εξαιρούμενες οφειλές.<br />Επιπρόσθετα το ΤΠΔ στις παρατηρήσεις του επικαλείται τις διατάξεις ενός «πολυνομοσχεδίου» που μεταξύ πολλών άλλων ρυθμίσεων αναφέρεται σε θέματα του ΤΠΔ (αρθρ. 25 ν. 3867/2010). Σε τίποτα όμως ο ένας νόμος (3867/2010) δεν επηρεάζει πόσο μάλλον αποκλείει την εφαρμογή του άλλου νόμου (3869/2010). Η επίκληση δε του ν. 3867/2010 είναι τουλάχιστον ατυχής αφού στο άρθρο 25 αυτού δίνεται η δυνατότητα στο ΤΠΔ να προβαίνει σε χορήγηση δανείων για αποπληρωμή στεγαστικών δανείων που λήφθησαν από άλλη τράπεζα (εδ. γ’ αρθρ. 25 ν. 3867/2010) . Τούτο συνεπάγεται την πλήρη εξομοίωση του ΤΠΔ με τις εμπορικές τράπεζες, αφού η ως άνω τακτική της «συγκέντρωσης δανείων» ή «αναχρηματοδότησης δανείων» αποτελεί πάγια τακτική κάθε άλλης εμπορικής τράπεζας.<br />Τέλος το γεγονός ότι το ΤΠΔ δε διαφέρει σε τίποτα από μια οποιαδήποτε εμπορική τράπεζα –άρα και οι οφειλές προς αυτό εξομοιώνονται με αυτές προς κάθε άλλη τράπεζα- αποδεικνύεται από το εξής. Εναρμονιζόμενος ο νομοθέτης προς την κατεύθυνση της αποσαφήνισης του ρόλου του ΤΠΔ προτίθεται –σύμφωνα με πολύ πρόσφατες επίσημες δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών, κου. Γ.Παπακωνσταντίνου- να προβεί στη «διάσπαση» του ΤΠΔ σε δύο κλάδους, με τον έναν να έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας εμπορικής τράπεζας (συνενωμένος με την Αγροτική Τράπεζα ή το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο). Κατά τον τρόπο αυτό θα επιβεβαιωθεί και τύποις η σημερινή υφιστάμενη πραγματικότητα που οδηγεί στο ασφαλές συμπέρασμα πως οι οφειλές από στεγαστικά δάνεια στο ΤΠΔ δε διαφέρουν σε τίποτα από οφειλές για αντίστοιχα δάνεια σε κάθε άλλη εμπορική τράπεζα.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-7051248258407308982?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-61514061397235653452011-02-01T09:54:00.002+02:002011-02-01T09:59:03.015+02:00Εισαγωγή<br /><br />Το ζήτημα της κατάχρησης του πανεπιστημιακού ασύλου ήρθε με πολύ έντονο τρόπο στην επικαιρότητα, εξαιτίας της κατάληψης του τμήματος Νομικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου της Αθήνας (ΕΚΠΑ) και την –για τέταρτη φορά από το 1974- άρση του ασύλου. Το παρόν άρθρο επιχειρεί να περιγράψει με λιτό και κατανοητό τρόπο τη νομική έννοια του ασύλου, το παρελθόν του θεσμού και αντίστοιχους θεσμούς του εξωτερικού.<br /><br />Ισχύον καθεστώς (Ν. 1549/2007)<br /><br />Η κείμενη νομοθεσία δίνει τον ορισμό του ασύλου, το οποίο κατοχυρώνει παράλληλα με την ακαδημαϊκή ελευθερία. Έτσι στην παράγραφο 3 του άρθρου 3 του Ν. 1549/2007 [1], γίνεται λόγος για «την κατοχύρωση των ακαδημαϊκών ελευθεριών και για την προστασία του δικαιώματος στη γνώση, τη μάθηση και την εργασία όλων ανεξαιρέτως των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας των Α.Ε.Ι. και των εργαζομένων σε αυτά», μέσω του πανεπιστημιακού ασύλου. Από την απλή ανάγνωση του νόμου γίνεται σαφές πως το άσυλο δεν καλύπτει εξωπανεπιστημιακά άτομα, παρά μόνο καθηγητές, φοιτητές και εργαζομένους στα Πανεπιστήμια. <br />Στην 4η παράγραφο του ως άνω άρθρου του Ν. 1549/2007 γίνεται επίσης σαφής και ορισμένη χωρική περιγραφή της ισχύος του ασύλου. Αυτή περιορίζεται μόνο στους πανεπιστημιακούς χώρους στους οποίους γίνεται εκπαίδευση και έρευνα. Συνεπώς δεν καλύπτονται από το πανεπιστημιακό άσυλο χώροι αναψυχής, εστίασης, περιμετρικοί χώροι, πάρκα, προαύλια. Ο θεωρητικός αντίλογος υποστηρίζει πως εκπαίδευση αποτελεί και η άθληση, το θέατρο και το πάρκινγκ του Πανεπιστημίου, χωρίς ωστόσο να υπάρχει έρεισμα αυτού του ισχυρισμού στο νόμο. Ωστόσο μέχρι και σήμερα τα περισσότερα πανεπιστήμια δεν έχουν οριοθετήσει το σε ποιους χώρους τους γίνεται εκπαίδευση και έρευνα... <br />Η άρση του ασύλου γίνεται κατόπιν συγκεκριμένης διαδικασίας, η οποία προβλέπει ότι την πρόσκληση ή την άδεια για επέμβαση της αστυνομίας απευθύνει το Πρυτανικό Συμβούλιο ή η Διοικούσα Επιτροπή των Α.Ε.Ι. και του Συμβουλίου των Τ.Ε.Ι.. Η απόφαση στα όργανα αυτά λαμβάνεται με απλή πλειοψηφία (άρθρο 3 παρ. 5 και 9, Ν. 1549/2007). Προκειμένου να υπάρχει ταχεία αντιμετώπιση τελούμενων αυτόφωρων κακουργημάτων ή αυτόφωρων εγκλημάτων κατά της ζωής είναι δυνατή η επέμβαση της αστυνομίας δίχως την παραπάνω άδεια δυνατή μόνο εφόσον διαπράττονται αυτόφωρα κακουργήματα ή αυτόφωρα εγκλήματα κατά της ζωής (παρ. 6). Τέλος η μη τήρηση των παραπάνω διατάξεων συνιστά ιδιώνυμο ποινικό αδίκημα που επισύει ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών, κατόπιν έγκλησης του Πρυτανικού Συμβουλίου ή της Συγκλήτου των ΑΕΙ ή του Συμβουλή ή της Συνέλευσης των ΤΕΙ (παρ. 7). <br /><br />Προηγούμενο καθεστώς (μέχρι το 1982)<br /><br />Για πρώτη φορά γίνεται επίκληση του ασύλου τον Ιανουάριο του 1897 όταν ένοπλοι φοιτητές κατέλαβαν στην Αθήνα, κτίριο του πανεπιστημίου και εισέβαλαν σε αυτό χωροφύλακες δίχως άδεια της Συγκλήτου. Ακολούθως, στη νομοθεσία για τα πανεπιστήμια των Ν. 4353/1932 [2], Ν.Δ. 4425/1964 και Β.Δ. 735/1964 δεν γίνεται καμία αναφορά στο άσυλο [3]. Ωστόσο αυτό υπήρχε ως άτυπος θεσμός. <br />Το άσυλο ήρθε ουσιαστικά στην επικαιρότητα κατά τη διάρκεια της επταετούς δικτατορίας. Στην κατάληψη της Νομικής από αντιστασιακούς φοιτητές το 1973 η Σύγκλητος του ΕΚΠΑ έδωσε την άδεια επέμβασης της αστυνομίας αναφερόμενη σε «ομάδα ελαχίστη εν σχέσει προς τον όγκον του φοιτητικού κόσμου», η οποία «διά της στάσεώς της, παρά πάσαν έννοιαν δικαίου και ελευθερίας, προσπαθεί να εμποδίσει την άσκησιν του αναφαιρέτου δικαιώματος των φοιτητών, όπως μορφωθούν». Στο Πολυτεχνείο της Αθήνας το 1973 η Σύγκλητος του ΕΜΠ αρχικά αρνήθηκε να επιτρέψει επέμβαση της αστυνομίας, επικαλούμενη ακριβώς το άσυλο. Αφού όμως επενέβη ο στρατός στο Πολυτεχνείο, εκδόθηκε νέα απόφαση, στις 19.11.1973, με την οποία η Σύγκλητος «αποδοκιμάζει τους προκαλέσαντας τα δραματικά γεγονότα, ως και τους καταχρασθέντας του ασύλου του Ιδρύματος», αφού σύμφωνα με αυτή «η μεγάλη πλειονότης των συγκεντρωθέντων εντός του Ιδρύματος απετελείτο από πρόσωπα διαφόρων κατηγοριών ξένων προς το Πολυτεχνείον)» [4].<br />Μετά τη Μεταπολίτευση και κατά τις εργασίες για την κατάρτιση του νέου Συντάγματος υποβλήθηκε από την αντιπολίτευση πρόταση για συνταγματική κατοχύρωση του ασύλου («η ακαδημαϊκή ελευθερία και το ακαδημαϊκό άσυλο είναι απαραβίαστα») που όμως δεν έγινε δεκτή [5]. Στους Ν. 118/1975, 587/1977 και 853/1978 (που αντικατέστησε τον αντισυνταγματικό 815/1978) [6] και πάλι δε θεσπίζεται και τυπικά το άσυλο. Ζήτημα δημιουργήθηκε το Μάιο του 1977, όταν ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Μπλέτσας γνωμοδότησε [7] ότι πανεπιστημιακό άσυλο δεν υφίσταται κι ότι η αστυνομία δικαιούται και υποχρεούται να εισέρχεται στους πανεπιστημιακούς χώρους και να παρίσταται στις φοιτητικές συνελεύσεις «εάν αυταί παρεξέκλιναν του σκοπού τους και μετατράπηκαν σε πολιτικές συναθροίσεις». Κατόπιν έντονων αντιδράσεων ο υπουργός Παιδείας Γ.Ράλλης δήλωσε πως «η κυβέρνηση αναγνωρίζει ουσιαστικά και στην πράξη το πανεπιστημιακό άσυλο».<br /><br />Ν. 1268/1982<br /><br />Τομή στο ζήτημα του πανεπιστημιακού ασύλου αποτέλεσε ο Ν. 1268/1982 [8]. Για πρώτη φορά το πανεπιστημιακό άσυλο αναγνωρίζεται ως μέσο για την πραγμάτωση συγκεκριμένων συνταγματικών σκοπών: «της ακαδημαϊκής ελευθερίας», «της ελεύθερης επιστημονικής αναζήτησης» και «της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών» (άρθρο 2 παρ. 4). Η αναγνώριση του ασύλου αποτελούσε αποδοχή του γεγονότος της ύπαρξης εθιμικού κανόνα δικαίου μέχρι το 1982. Το πανεπιστημιακό άσυλο ίσχυε σε όλους ανεξαιρέτως τους χώρους των πανεπιστημίων (άρθρο 2 παρ. 5). Την αρμοδιότητα για την πρόσκληση ή χορήγηση άδειας επέμβασης της αστυνομίας στο πανεπιστήμιο είχε ένα τριμελές όργανο αποτελούμενο από τον Πρύτανη ή τον αναπληρωτή του, έναν εκπρόσωπο των καθηγητών και έναν εκπρόσωπο των φοιτητών, οι οποίοι έπρεπε να λάβουν ομόφωνη απόφαση. Σε περίπτωση αδυναμίας λήψης απόφασης από το τριμελές όργανο συγκαλούνταν αυθημερόν η Σύγκλητος του πανεπιστημίου, η οποία αποφάσιζε για το ζήτημα με αυξημένη πλειοψηφία 2/3 επί των παρόντων (άρθρο 2 παρ. 6). Τέλος το άσυλο αίρονταν αυτοδίκαια όταν διαπράττονταν αυτόφωρα κακουργήματα και αδικήματα κατά της ζωής.<br />Στην πράξη ουδέποτε το τριμελές όργανο συγκλήθηκε, αφού κανένας από τα τρία μέρη δε θέλησαν να λάβουν την ευθύνη για την άρση του ασύλου. Τρεις μόλις φορές δόθηκε άδεια για επέμβαση της αστυνομίας στους πανεπιστημιακούς χώρους. Πρώτη φορά έγινε αυτό το 1985 όταν είχε καταληφθεί το Xημείο Αθηνών. Την απόφαση έλαβε η Eπιτροπή Aσύλου με πρύτανη τον κ. Μ.Σταθόπουλο. Δεύτερη φορά το 1995 όταν έγιναν σοβαρότατα επεισόδια στο ιστορικό κτίριο του ΕΜΠ, με πρύτανη τον κ. Ν.Mαρκάτο. Την επέμβαση της αστυνομίας ακολούθησαν εκτεταμένες συλλήψεις αλλά και μεγάλες καταστροφές εντός του ιδρύματος και στο κέντρο της Αθήνας. Τέλος το 2002 στην Κρήτη ελικόπτερο της Αστυνομίας, εντόπισε χασισοφυτεία πανεπιστημιακό δάσος στο Ρέθυμνο. Τα όργανα του Πανεπιστημίου Κρήτης έδωσαν άδεια προκειμένου άνδρες της αστυνομίας να εισέλθουν στο δάσος και να ξεριζώσουν 620 δενδρύλλια χασίς.<br /><br />Άσυλο στο εξωτερικό;<br /><br />Στις ΗΠΑ δεν υπάρχει η έννοια του ασύλου. Εκεί τα πανεπιστήμια φυλάσσονται από υπαλλήλους οι οποίοι αμοίβονται από τα ιδρύματα, ενώ σε μεγάλες πανεπιστημιουπόλεις οι φοιτητές απασχολούνται στο πανεπιστήμιο ως ωρομίσθιοι προκειμένου να εποπτεύουν το campus για την τέλεση εγκληματικών ενεργειών και έπειτα ενημερώνουν το πανεπιστήμιο και την αστυνομία (τοπικής ή ομοσπονδιακής), η οποία εισέρχεται στο χώρο μόνο κατόπιν ρητής άδειας των πρυτανικών αρχών. Επιπρόσθετα δημιουργήθηκαν από τα πανεπιστήμια ειδικές υπηρεσίες ασφαλείας και έτσι δεν έχει κριθεί αναγκαία η πρόσκληση των κρατικών αστυνομικών αρχών [9]. <br />Ούτε στην Ευρώπη υπάρχει ο θεσμός του ασύλου. Συγκεκριμένα στο Ηνωμένο Βασίλειο τα πανεπιστήμια έχουν συστήσει ειδικές υπηρεσίες ασφαλείας, με σκοπό τη φύλαξη του πανεπιστημίου και καλούν την αστυνομία εάν παραστεί ανάγκη. Παρέχουν τόσο υπηρεσίες επιτήρησης του χώρου όσο και τροχονόμησης του campus. Η αστυνομία εισέρχεται στο πανεπιστήμιο δίχως προηγούμενη άδεια αυτού [10]. Στη Γαλλία ισχύει η αυτοτέλεια των πανεπιστημίων, τα οποία δε θεωρούνται δημόσιος χώρος. Η αρχή αυτή ανάγεται στην ίδρυση των πρώτων πανεπιστημίων στο Μεσαίωνα, και θεσμοθετήθηκε το 1815. Ωστόσο απουσιάζει η έννοια του ασύλου. Η αστυνομία εισέρχεται βέβαια στα πανεπιστήμια με άδεια της πρυτανείας, εκτός αν υπάρχει εισαγγελική εντολή και σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών [11]. Τέλος στη Γερμανία, στην Ιταλία ή σε άλλες χώρες η αστυνομία εισέρχεται στα πανεπιστήμια κατόπιν ρητής άδειας των πρυτανικών αρχών. Συνήθως όμως οι καταλήψεις των πανεπιστημίων (δίχως όμως καταστροφές ή βανδαλισμούς των χώρων) λήγουν συναινετικά. <br /><br />Συμπεράσματα<br /><br />Το πανεπιστημιακό άσυλο σαν θεσμός υπάρχει στην Ελλάδα από πολύ παλιά. Θεσμοθετήθηκε το 1982 και μεταρρυθμίστηκε το 2007. Ωστόσο το άσυλο δεν μπορεί να τεθεί υπεράνω της «δυνατότητας πραγματικής, αποτελεσματικής και υπό ίσους όρους πρόσβασης του ατόμου στις αστυνομικές και δικαστικές αρχές του κράτους» και δεν πρέπει αυτό το θεμελιώδες δικαίωμα να εξαρτηθεί από προηγούμενη άδεια οποιουδήποτε κρατικού οργάνου [12]. Ασφαλώς και πρέπει να διακριθεί και να μην «καλύπτεται» από την ακαδημαϊκή αυτονομία και ελευθερία η οποία είναι κατοχυρωμένη συνταγματικά αλλά δε φτάνει στο σημείο να εξαρτά την επέμβαση της αστυνομίας από τις πανεπιστημιακές αρχές, οι οποίες εκ του νόμου περιορίζονται σε καθαρά διοικητική εξουσία [13]. Δεδομένων λοιπών και των πρόσφατων εμπειριών με την κατάληψη της Νομικής του ΕΚΠΑ τίθεται εκ νέου –ορθά- το ζήτημα της αλλαγής των διατάξεων περί του ασύλου, όπου πλέον γίνεται ξεκάθαρα λόγος και για κατάργησή του. Δυστυχώς όμως τα προβλήματα των ελληνικών πανεπιστημίων ούτε αρχίζουν ούτε τελειώνουν στο άσυλο. Αλλού βρίσκονται και αναμένουν λύσεις.<br /><br />Παραπομπές:<br /><br /> 1 ΦΕΚ Α 69/20.03.2007<br /> 2 Νόμος 4353/1932 «Περί οργανισμού του Πανεπιστημίου Αθηνών», ΦΕΚ Α/86/23.03.1932.<br /> 3 Ν.Παπαδάκης, Η παλίμψηστη εξουσία: κράτος, Πανεπιστήμιο και εκπαιδευτική πολιτική στην Ελλάδα. εκδ. Gutenberg Αθήνα, 2004.<br /> 4 Ιστορική αναδρομή στο πανεπιστημιακό άσυλο, εφημ. Αιολικά Νέα, φύλλο 9ης Ιανουαρίου 2009. <br /> 5 Ο υπουργός Παιδείας κ. Ζέπος δήλωσε: «Δεν είμαι … εναντίον της ιδέας του Πανεπιστημιακού Ασύλου αλλά φοβούμαι την συνταγματικήν κατοχύρωσιν μιας τοιαύτης διατάξεως, διότι δεν γνωρίζω – και με συγχωρείτε δια την αγραμματοσύνην μου – πού είναι δυνατόν μία τέτοια συνταγματική διάταξις να μας οδηγήση». Πρακτικά των Συνεδριάσεων της Ολομέλειας της Βουλής / των Συζητήσεων επί του Συντάγματος 1975, Εθνικό Τυπογραφείο, Αθήνα 1975, σελ. 505.<br /> 6 Νόμος 815/1978 «Περί ρυθμίσεως θεμάτων αφορώντων εις την οργάνωσιν και λειτουργίαν των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων», ΦΕΚ Α 147/15.09.1978.<br /> 7 ΓνωμΕισΑΠ 6/1977, Ευστ. Μπλέτσα, ΠοινΧρ ΚΖ’/1977, σελ. 389-390.<br /> 8 Ν. 1268/1982 – Για τη δομή και λειτουργία των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, Φ.Ε.Κ. Α 87/1982.<br /> 9 Η αστυνομική βία στις ΗΠΑ υπήρξε έντονη το 1970, όταν εισέβαλαν στο πανεπιστήμιο του Κεντ στο Οχάιο όταν μέλη της εθνοφυλακής σκοτώνοντας 4 φοιτητές. Βλ. http://www.kent.edu/about/history/May4/memorials.cfm τελευταία προσπέλαση 31.01.2011.<br />Μεγάλο αντίκτυπο είχε στην κοινή γνώμη η δολοφονία 33 ανθρώπων μέσα στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, το 2007. <br />Βλ. http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6560685.stm τελευταία προσπέλαση 31.01.2011<br /> 10 Συνέντευξη του Διευθυντή του London School of Economics, Sir Howard Davies, εφημ. Τα Νέα, φύλλο 17ης Φεβρουαρίου 2007 <br /> 11 Το 2006 η αστυνομία εισέβαλε στο ιστορικό κτίριο του πανεπιστημίου της Sorbonne προκειμένου να λήξει η κατάληψη του πανεπιστημίου από φοιτητές που αντιδρούσαν στην κυβερνητική εργατική πολιτική, <br />Βλ. http://www.usatoday.com/news/world/2006-03-16-france-labor_x.htm τελευταία προσπέλαση 31.01.2011<br /> 12 Αλ.Μαντζούτσος, Πανεπιστημιακό Άσυλο, δημοκρατική κατάκτηση ή θεσμοθετημένη ασυδοσία, Νομικό Βήμα, Τόμος 58, Τεύχος 5, Ιούνιος 2010, σελ. 1136-1146.<br /> 13 ΣτΕ 32/1990, δημοσ. σε ΑΡΜ/1990, σελ. 170, και ΤοΣ 1990, σελ. 103.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-6151406139723565345?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-89735414429667885632011-01-21T10:30:00.004+02:002011-01-21T10:39:55.597+02:00Εισαγωγή<br /><br />Το νομικό ζήτημα της συμμετοχής αλλοδαπού φυσικού προσώπου σε προσωπική εταιρία έχει απασχολήσει τα τελευταία χρόνια την ελληνική νομική επιστήμη. Τούτο καθώς οι μέχρι πρότινος παράνομα απασχολούμενοι αλλοδαποί οικονομικοί μετανάστες όχι μόνο –στην μεγάλη τους πλειονότητα- εργάζονται νόμιμα στη χώρα, αλλά αποκτούν τις δικές τους επιχειρήσεις και συμμετέχουν στην εμπορική και εταιρική ζωή της Ελλάδας. Το γεγονός αυτό φέρνει στην επιφάνεια τα γραφειοκρατικά εμπόδια που θέτει η Ελλάδα προκειμένου να μπορέσει νόμιμα ο αλλοδαπός να ασκήσει εμπορική και ανεξάρτητη οικονομική δραστηριότητα. Τα παρακάτω δεν ισχύουν επί μη αλλοδαπών-κοινοτικών πολιτών, καθώς το νομικό καθεστώς του Ευρωπαίου Πολίτη συνεπάγεται διαφορετική μεταχείριση [1]. <br /><br />Ασφαλώς η Ελλάδα δεν μπορεί να απαγορέψει τη συμμετοχή αλλοδαπού σε εταιρικές μορφές καθώς τούτο θα προσέκρουσε στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Έτσι η συμμετοχή σε Ο.Ε. αποτελεί έκφανση του δικαιώματος της Ισότητας και της οικονομικής ελευθερίας, ήτοι της Ανάπτυξης της Προσωπικότητας (αρθρ. 4, 5 Συντ) [2]. Ακόμα ο αλλοδαπός προστατεύεται από το άρθρ. 11, 14 ΕΣΔΑ και 1 του 1ου Προσθ. Πρωτοκόλλου [3] και 21, 22 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα [4].<br /><br />Εμπορική Ικανότητα Αλλοδαπού<br /><br />Ως αλλοδαπός νοείται κάθε φυσικό πρόσωπο που δεν έχει την ελληνική ιθαγένεια ή που δεν έχει ιθαγένεια. Περαιτέρω διάκριση, ανάλογα με τη μεταχείριση που επιφυλάσσει η Πολιτεία στους αλλοδαπούς, είναι ο ομογενής αλλοδαπός, ο υπήκοος της ΕΕ και ο πολιτικός πρόσφυγας. Η δεύτερη κατηγορία αναπτύχθηκε περιεκτικά παραπάνω (βλ. υποσημ. 1) ενώ η τρίτη κατηγορία δεν αφορά το υπό μελέτη ζήτημα. Σε ό,τι έχει να κάνει με τους ομογενείς, αυτοί είναι άτομα με ελληνική εθνικότητα δίχως όμως και ιθαγένεια. Είναι συνταγματική υποχρέωση του Κράτους (αρθρ. 108 εδ. α’ Συντ.) να μεριμνά και να ενεργεί υπέρ της ευνοϊκής μεταχείρισης των ομογενών και έτσι ορισμένες φορές υπάρχει ειδική μεταχείριση των ομογενών που φτάνει έως του σημείου της πλήρους εξομοίωσης με τους ημεδαπούς [5]. <br /><br />Ειδικότερα επί των θεμάτων των Αλβανών πολιτών ελληνικής εθνικότητας είχει εκδοθεί η με ΚΥΑ 4000/3/10-λε/2001 [6]. Σύμφωνα με αυτή για τους ελληνικής καταγωγής Αλβανούς υπηκόους χορηγείται Ειδικό Δελτίο Ταυτότητας Ομογενούς (ΕΔΤΟ, εκδίδεται από τη Διεύθυνση Αλλοδαπών της ΕΛΑΣ) και με αυτό το δελτίο αποδεικνύεται η ιδιότητα του Ομογενούς και η ισότιμη μεταχείριση με τους Έλληνες υπηκόους. Η ΥΑ ισχύει για παραμονή και εργασία των Αλβανών Ομογενών, όμως με αναλογική εφαρμογή των διατάξεών του εκλαμβάνει και τους Ομογενείς που ασκούν ανεξάρτητη οικονομική δραστηριότητα και άρα, δέον να προταθεί η μη εφαρμογή των διατάξεων για ειδική άδεια παραμονής (βλ. παρακάτω ενοτ. 5) αλλά η ακώλυτη δυνατότητα συμμετοχής των Ομογενών, εν προκειμένω, σε Ο.Ε. όπως και στους Έλληνες πολίτες. <br /><br />Όσον αφορά τη διάκριση ημεδαπού και αλλοδαπού ομορρύθμου εταίρου, δεν γίνεται σαφής διάκριση στον ΕΝ ή στον ΑΚ. Η μοναδική προϋπόθεση που αφορά τους εταίρους είναι να έχουν δικαιοπρακτική ικανότητα και ικανότητα άσκησης εμπορικής ιδιότητας. Σε περίπτωση που δεν τηρηθούν οι όροι που τάσσει ο νόμος η Ομόρρυθμη Εταιρία η εταιρία δεν είναι αυτοδίκαια άκυρη και ανύπαρκτη νομικά αλλά έχει το καθεστώς ελαττωματικής εταιρίας ενώ ο εταίρος που έχει κώλυμα, καίτοι στερείται εμπορικής ιδιότητας, θα αντιμετωπιστεί από το εταιρικό δίκαιο ως ομόρρυθμος εταίρος, με όλες τις συνέπειες που αυτό έχει [7].<br /><br />Η ικανότητα άσκησης εμπορικής δραστηριότητας δεν περιλαμβάνουν διάκριση σε ημεδαπό ή αλλοδαπό. Ωστόσο το κράτος στα πλαίσια της παρέμβασής του στην άσκηση της εμπορίας μπορεί να θέτει όρους και προϋποθέσεις για την άσκηση της εμπορίας. Τέτοιοι όροι μπορεί να είναι η εγγραφή σε επιμελητήριο ή σε επαγγελματικό σύλλογο [8]. Ως όρος που τίθεται από το Κράτος για την άσκηση εμπορίας πρέπει να θεωρηθεί και η ειδική άδεια προς αλλοδαπό να ασκήσει ορισμένη δραστηριότητα. <br /><br />Ν. 3386/2005<br /><br />Η είσοδος και παραμονή των αλλοδαπών στην Ελλάδα διέπεται από τις διατάξεις του ν. 3386/2005 [9]. Στα πλαίσια του νόμου ορίζεται (άρθρ. 9 παρ.1) ότι υπήκοος τρίτης χώρας που έχει λάβει θεώρηση εισόδου στην Ελλάδα, οφείλει να ζητήσει άδεια διαμονής για τον ίδιο λόγο. Ο τύπος της άδειας παραμονής απονέμει το δικαίωμα στον αιτούντα να έχει πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Στο άρθρο 24 του ν. 3386/2005 υπάρχει η πρόβλεψη για άδεια παραμονής για άσκηση ανεξάρτητης οικονομικής δραστηριότητας. <br /><br />Ανεξάρτητη Οικονομική Δραστηριότητα<br /><br />Άσκηση ανεξάρτητης οικονομικής δραστηριότητας υπάρχει ότι ο αλλαδοαπός αναλαμβάνει επιχειρηματική δράση. Τούτο συνεπάγεται ότι ο αλλοδαπός δεν εξαρτάται από κάποιον εργοδότη [10]. Συνεπώς απαγορεύεται σε αλλοδαπό η ανάληψη στην Ελλάδα κάθε εργασίας, εάν αυτός δεν είναι εφοδιασμένος με την απαραίτητη άδεια. <br /><br />Άρα η συμμετοχή αλλοδαπού σε προσωπική εταιρία, που σημαίνει τέλεση ανεξάρτητες οικονομικής δραστηριότητας υπό συγκεκριμένο εταιρικό τύπο, δίχως την άδεια του άρθρ. 24 ν. 3386/2005, συνεπάγεται την ακυρότητα της καταρτιζόμενης σύμβασης και άρα την ακυρότητα της ΟΕ (που όμως υφίσταται ως ελαττωματική, βλ. ενοτ. 3.2). Τα παραπάνω δέχεται και η νομολογία με τη με αρ. 940/1998 απόφαση του Εφετείου Πατρών [11]. <br /><br />Συνεπώς στην περίπτωση που αλλοδαπός, νόμιμα διαμένων στην Ελλάδα θέλει να μεταβάλλει το σκοπό διαμονής του (δλδ να ασκήσει ανεξάρτητη οικονομική δραστηριότητα) πρέπει αναγκαστικά να τηρήσει τη διαδικασία νόμιμης εισόδου στη χώρα για το συγκεκριμένο σκοπό. Άρα πρέπει ο αλλοδαπός να διαθέτει επαρκείς πόρους (κατ’ ελάχιστο 60.000 €) για την άσκηση της δραστηριότητας, η οποία μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας, να υποβάλει στην οικεία προξενική αρχή του τόπου κατοικίας του, μαζί με αντίστοιχη οικονομοτεχνική μελέτη, αίτηση να του δοθεί άδεια άσκησης της συγκεκριμένης δραστηριότητας. Έπειτα θα λάβει ειδική θεώρηση εισόδου και άδεια διαμονής προς το σκοπό της άσκησης της συγκεκριμένης δραστηριότητας [12]. <br /><br />Λίστα ενεργειών<br />Αλλαγή σκοπού από εξαρτημένη εργασία (με σταθερό εργοδότη ή με περισσότερους του ενός σταθερούς εργοδότες) σε ανεξάρτητη οικονομική δραστηριότητα (άρθρα 12,15 & 25 του ν. 3386/2005 και άρθρο 6 του ν. 3536/2007) <br />• Υπεύθυνη δήλωση ότι ασκεί για πρώτη φορά ανεξάρτητη οικονομική δραστηριότητα.<br />• Οικονομοτεχνική μελέτη από την οποία θα προκύπτει το ύψος της επένδυσης, ο εξοπλισμός, ο αριθμός και οι ειδικότητες των εργαζομένων καθώς και στοιχεία που θα αποδεικνύουν την επιστημονική, τεχνική ή επαγγελματική του κατάρτιση ως προς τη δραστηριότητα που θέλει να ασκήσει (πτυχία, βεβαιώσεις σπουδών, προϋπηρεσία) όπου απαιτούνται.<br />• .Αποδεικτικό εκπλήρωσης ασφαλιστικών υποχρεώσεων από το προηγούμενο ασφαλιστικό φορέα (βεβαίωση του οικείου οργανισμού κοινωνικής ασφάλισης, από την οποία προκύπτουν οι ημέρες εργασίας και η διάρκεια ασφάλισης). <br />• Φωτοαντίγραφο λογαριασμού τραπεζικού ιδρύματος της ημεδαπής στο όνομα του αιτούντος στον οποίο θα έχει κατατεθεί το απαιτούμενο ποσό που έχει κριθεί ως επαρκές (τουλάχιστον 60.000 ευρώ).<br />• Αποδεικτικό εκπλήρωσης φορολογικών υποχρεώσεων.<br />• Επικυρωμένο αντίγραφο βιβλιαρίου υγείας του οικείου ασφαλιστικού οργανισμού.<br />Ανεξάρτητη οικονομική δραστηριότητα - Αρχική χορήγηση (άρθρο 25) <br />• Φωτοαντίγραφο λογαριασμού τραπεζικού ιδρύματος της ημεδαπής στο όνομα του αιτούντος στον οποίο θα έχει κατατεθεί το απαιτούμενο ποσό που έχει κριθεί ως επαρκές (τουλάχιστον 60.000 ευρώ), προκειμένου να του χορηγηθεί η αντίστοιχη θεώρηση εισόδου.<br />• Βεβαίωση ότι έχει υποβληθεί αίτηση στον οικείο ασφαλιστικό φορέα για την κάλυψη εξόδων νοσηλείας και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.<br /><br />Συμπεράσματα<br /><br />Αλλοδαπός, μη Ευρωπαίος Πολίτης, έχει τη δυνατότητα συμμετοχής σε Ο.Ε. υπό την έννοια της τέλεσης ανεξάρτητης οικονομικής δραστηριότητας. Η ελληνική νομοθεσία στην περίπτωση αυτή τάσσει προϋποθέσεις, ώστε να χορηγηθεί αντίστοιχη άδεια παραμονής και ειδική θεώρηση εισόδου. Οι προϋποθέσεις αυτές κρίνονται ως αυστηρές και αποτρεπτικές για την επιχειρηματική δραστηριότητα των αλλοδαπών στην Ελλάδα, που τείνουν να λάβουν το χαρακτήρα προστατευτισμού. Έτσι, θεωρείται ότι, παραβιάζει το Κοινοτικό Δίκαιο και το Δίκαιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, πράγμα που όμως δεν έχει κριθεί από δικαιοδοτικά όργανα και ως εκ τούτου ακόμα οι διαδικασίες αυτές είναι νόμιμες και σε ισχύ. <br /><br />20.08.2009<br /><br />παραπομπές:<br /><br /> 1 Ο πολίτης κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να ασκήσει οποιαδήποτε οικονομική δραστηριότητα οπουδήποτε στην ευρωπαϊκή επικράτεια. Τούτο καθώς θεμελιώδης αρχή της ΕΕ είναι η ελευθερία διακίνησης εμπορευμάτων, προσώπων, κεφαλαίων, υπηρεσιών (άρα εργαζομένων και επιχειρηματιών). Έτσι στα πλαίσια του κοινοτικού δικαίου υπάρχει ελευθερία εγκατάστασης και παροχής υπηρεσιών από κοινοτικό πολίτη σε έδαφος άλλου κράτους μέλους. Συνεπώς ισχύει η αρχή της ίσης μεταχείρισης μεταξύ ημεδαπών και κοινοτικών πολιτών. Τυχόν εξαιρέσεις πρέπει να δικαιολογούνται από λόγους γενικού συμφέροντος και να συντρέχουν οι εξής προϋποθέσεις: Τα εθνικά μέτρα θα πρέπει να εφαρμόζονται κατά τρόπο που να μη δημιουργεί διακρίσεις, να είναι κατάλληλα προς την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και να μη βαίνουν πέραν εκείνου που είναι αναγκαίο για την επίτευξη του στόχου αυτού. Βλ. Χρ. Ταγαράς, Η ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, προσώπων, υπηρεσιών, κεφαλαίων στην Ε.Ε., εκδ. Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα, 2002, σελ. 73 επ, 141 επ.<br /> 2 Κ. Χρυσόγονος, Ατομικά και Κοινωνικά Δικαιώματα, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα, 2006, σελ. 119 επ., 189, <br /> 3 Χρ. Σατλάνης, Εισαγωγή στο Δίκαιο της διεθνούς προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εκδ. Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα, 2003, σελ. 317, 350.<br /> 4 Εμ. Ρούκουνας, Διεθνής Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, εκδ. Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Αθήνα, 1995, σελ. 94<br /> 5 Ζ. Παπασιώπη-Πασιά, Δίκαιο Ιθαγένειας, εκδ. Σάκκουλας, ζ’ εκδ. Θεσσαλονίκη, 2004, σελ. 27, 31<br /> 6 ΦΕΚ 707/Β/06.06.2001, αντικαταστάθηκε με την ΥΑ 4000/3/10-δ΄ ΦΕΚ 646/Β/2005<br /> 7 Β. Αντωνόπουλος, Δίκαιο Εμπορικών Εταιριών-Προσωπικές Εταιρίες, εκδ. Σάκκουλας, β΄εκδ., Θεσσαλονίκη, 1998, σελ. 88<br /> 8 Κ. Παμπούκης-Π.Παπανδρόσου, Εμπορικό Δίκαιο, Εισαγωγή-Θεμελιώδεις έννοιες, εκδ. Σάκκουλας, Θεσσαλονίκη, 2001, σελ. 195 επ. <br /> 9 ΦΕΚ 212/Α/23.08.2005<br /> 10 Ζ. Παπασιώπη-Πασά, Δίκαιο Καταστάσεως Αλλοδαπών, εκδ. Σάκκουλας, Θεσσαλονίκη, 2004, σελ. 70. <br /> 11 ΕφΠατρ 940/1998, ΔΕΕ 1999, σελ. 525 επ. <br /> 12 Γνωμ. Γ’ Τμ. ΝΣΚ 4/2003, Γνωμ. Α’ Τμ. ΝΣΚ 206/2004, Γνωμ Δ’ Τμ. ΝΣΚ 197/2008<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-8973541442966788563?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-56828790671346689552011-01-06T20:44:00.005+02:002011-01-08T20:41:26.396+02:00<span style="font-style:italic;">Eισήγηση του τότε μεταπτυχιακού φοιτητή α' κύκλου ΠΜΣ Εμμανουήλ Εμμανουηλίδη, με επιβλέποντα καθηγητή τον Ιωάννη Στεφανίδη, στην εκδήλωση του συλλόγου μεταπτυχιακών φοιτητών και υποψηφίων διδακτόρων της Νομικής ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη, Μάρτιος 2009, με θέμα "60 χρόνια από την υπογραφή του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων"<br /></span><br />Ι. <br /><br />ΕΙΣΑΓΩΓΗ<br /><br />1. Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εγκρίθηκε πριν από 60 χρόνια από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Αποτελεί την πρώτη λεπτομερή καταγραφή των ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών αλλά και την πρώτη αναγνώριση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε όλους τους ανθρώπους ανά τη γη. Η συνεισφορά της ΟΔΔΑ είναι πολύ μεγάλη καθώς ακόμα και σήμερα αποτελεί τη βάση αναφοράς στη διεθνή προστασία των ΔτΑ αλλά και το πρότυπο στο οποίο στηρίζονται άλλα εθνικά συντάγματα, νόμοι και διεθνή κείμενα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. <br /><br />1.1 Η σημασία της ΟΔΔΑ είναι ακόμα μεγαλύτερη αν ιδωθεί υπό το πρίσμα των συνθηκών που επικρατούσαν κατά τη σύναψη και έγκρισή της, αφού μόλις η ανθρωπότητα είχε αρχίσει να ανακάμπτει από έναν καταστροφικό παγκόσμιο πόλεμο, στο οποίο οι γενοκτονίες [1] ήταν συχνές ενώ τα ανθρώπινα δικαιώματα ήταν το τελευταίο που προστατεύονταν. Ακόμα σημαντικό είναι το γεγονός πως κατά τις διεργασίες σύνταξης τα 58 κράτη που συμμετείχαν στα ΗΕ προωθούσαν τις απόψεις για την προστασία των ΔτΑ ανάλογα με τις ιδεολογίες τους, τα πολιτικά τους συστήματα, τις θρησκευτικές και πολιτιστικές παραδόσεις αλλά και το στάδιο οικονομικής ανάπτυξης στο οποίο βρίσκονταν. <br /><br />1.2 Το περισσότερο μεταφρασμένο έγγραφο σε όλο τον πλανήτη [2] αποτελείται από 30 άρθρα που καθορίζουν τα ιδεώδη πάνω στα οποία η ανθρωπότητα μπορεί να θεμελιώσει την ασφάλεια και ευημερία της. Έτσι η ίδια η Διακήρυξη αναγνωρίζει ότι ο σεβασμός των δικαιωμάτων όλων των ανθρώπων «αποτελεί το θεμέλιο της ελευθερίας της δικαιοσύνης και της ειρήνης σε όλο τον κόσμο», αποτελώντας έτσι ένα κοινό υπόδειγμα για όλους τους λαούς [3].<br /><br />ΙΙ.<br /><br />Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΑΨΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΟΔΔΑ<br /><br />Τα Δικαιώματα του Ανθρώπου έως το 1947<br /><br />1. Προτού την υπογραφή της ΟΔΔΑ είχε προηγηθεί ένας φονικός πόλεμος κατά τη διάρκεια του οποίου ουσιαστικά δεν υπήρχε η έννοια προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου. 60 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στο Β’ Π.Π (20 εκατ. στρατιώτες και 40 εκατ. άμαχοι) [4]. Πολλοί θάνατοι προκλήθηκαν από τις πράξεις γενοκτονίας στις οποίες προέβησαν οι Ναζί, που στράφηκαν κατά Εβραίων, Ρόμα, Σλάβων, ομοφυλοφίλων. Αλλά και η κροατική Ustaše ή οι Ιάπωνες (σφαγή Νάνκινγκ, η οργάνωση Sankō Sakusen) [5] προκάλεσαν πολλούς θανάτους σε βάρος των Σέρβων και Κινέζων αντίστοιχα. Δυστυχώς ακρότητες προκάλεσαν και οι Σύμμαχοι, όπως οι μεταφορές πληθυσμών στην ΕΣΣΔ, τα στρατόπεδα εργασίας στη Σιβηρία (Gulag) [6], η επιχείρηση Keelhaul [7], οι εκτοπισμοί Γερμανών μετά την ήττα των Ναζί, οι σφαγές των Πολωνών από τους Σοβιετικούς αλλά και οι βομβαρδισμοί αμάχων όπως στο Τόκυο ή τη Δρέσδη [8]. <br /><br />1.1 Προτού τη λήξη του πολέμου είχαν μεσολαβήσει γεγονότα που έδειχναν την πορεία που θα ακολουθούσε μετά τη λήξη του. Ώθηση προς την καθολική αναγνώριση των αναπαλλοτρίωτων Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έδωσε ο Χάρτης του Ατλαντικού [9]. Αυτός ήταν το προσχέδιο για τον κόσμο μετά τον πόλεμο, και αποτελεί τη βάση για πολλές από τις διεθνείς συνθήκες, οργανισμούς και fora που δημιουργήθηκαν μετά τον πόλεμο (ο ΟΗΕ, η GATT, η ανεξαρτησία των βρετανικών και γαλλικών αποικιών). Είχε τη μορφή κοινής δήλωσης [10] των Τσώρτσιλ και Ρούζβελτ στις 14.08.1941 και μεταξύ των οκτώ σημείων της υπήρχαν το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των λαών, η κοινωνικής ευημερία και η απαλλαγή από στερήσεις και φόβο.<br /><br />1.2 Είχε προηγηθεί η ομιλία Ρούζβελτ στο Κογκρέσο των ΗΠΑ στις 06.01.1941 [11]. Εκεί έκανε λόγο για τις τέσσερις ελευθερίες, δηλαδή την ελευθερία του λόγου και της έκφρασης, τη θρησκευτική ελευθερία, την απαλλαγή από στερήσεις και την ελευθερία από τον φόβο. Οι τέσσερις ελευθερίες εντάχθηκαν στη συνέχεια στο προοίμιο της ΟΔΔΑ (2η παράγραφος: «οι άνθρωποι είναι ελεύθεροι να μιλούν και να πιστεύουν, λυτρωμένοι από το φόβο και την αθλιότητα»). <br /><br />1.3 Από τις 21 Αυγούστου μέχρι τις 7 Οκτωβρίου 1944 έλαβε χώρα η συνδιάσκεψη στο Dumbarton Oaks (συζητήσεις τις Ουάσινγκτον για έναν οργανισμό διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας) σχετικά με τη σύνθεση του ΟΗΕ, τη σύσταση του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΗΕ, καθώς και το δικαίωμα του βέτο που θα μπορούσε να δοθεί στα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας. Εξαιτίας του ότι μεγάλο μέρος των διαπραγματεύσεων κατευθύνθηκε σε άλλα θέματα γεωπολιτικής, από τη συνδιάσκεψη παρήχθησαν μόνο μέτριες δεσμεύσεις για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου [12]. <br /><br />Από το Χάρτη στη Διακήρυξη<br /><br />2. Στο Σαν Φρανσίσκο των ΗΠΑ στις 25.04.1945 άρχισε η διάσκεψη των ΗΕ για έναν διεθνή οργανισμό. Στις 26.06.1945 τα πενήντα μετέχοντα στη διάσκεψη κράτη (συμμετείχαν και ΜΚΟ [13]) υπέγραψαν τον Χάρτη του ΟΗΕ και στις 24.10.1945, αφού επικυρώθηκε ο Χάρτης από τα πέντε μόνιμα μέλη του Σ.Α. και την πλειοψηφία των άλλων 46 κρατών [14], δημιουργήθηκε ο οργανισμός [15]. <br /><br />2.1 Στο Χάρτη δεν συμπεριελήφθηκε πίνακας διεθνώς αναγνωριζόμενων ΔτΑ καθώς οι συντάκτες του είχαν στενή αντίληψη για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια [16]. Αυτός αρκείται σε γενικότητες και στην καλύτερη περίπτωση σε διατάξεις μη αυτοδύναμης εφαρμογής [17]. Ωστόσο ο Χάρτης άνοιξε το δρόμο για ένα νέο διεθνές νομικό status στα ανθρώπινα δικαιώματα. Υπάρχουν στο κείμενο πέντε αναφορές στα ανθρώπινα δικαιώματα, στο προοίμιο, στο αρθρ. 1, 55 και 56. Η μεγαλύτερη συμβολή του Χάρτη ήταν ότι λάμβανε επίσης μέτρα προς την ολοκληρωμένη προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ειδικότερα το άρθρο 68 εξουσιοδοτεί το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο να δημιουργήσει μια επιτροπή «για την προώθηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων» [18]. <br /><br />2.2 Το κενό της έλλειψης πίνακα δικαιωμάτων του ανθρώπου στο Χάρτη κλήθηκε να συμπληρώσει η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Αυτή αποτέλεσε ένα ειδικό όργανο μελέτης των ΔτΑ που σκοπό είχε την επεξεργασία μιας διεθνούς πράξης, τη διατύπωση νομικά δεσμευτικών συμβάσεων και τη δημιουργία συστήματος διεθνούς εποπτείας και ελέγχου [19]. Η ΕΑΔ υπάγονταν στο ECOSOC και αρχικά αποτελούνταν από έναν εννιαμελή πυρήνα ειδικών (nuclear), ο οποίος το 1947 διευρύνθηκε και με συμμετοχή κρατών και όχι ατομικά εμπειρογμωμόνων, φθάνοντας σήμερα στα 53 κράτη-μέλη [20]. <br /><br />Διαμόρφωση της Διακήρυξης<br /><br />3. Το πιο σημαντικό έργο της Επιτροπής των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου είναι η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του 1948. Στη σύνταξή της έπαιξε καθοριστικό ρόλο η Πυρηνική Επιτροπή (Nyclear Commission on Human Rights, δημιουργία στις 15.02.1946) [21] στην οποία συμμετείχαν επιφανείς εκπρόσωποι του αγώνα για τα ΔτΑ αλλά και του νομικού κόσμου. Αυτή εξουσιοδοτήθηκε από το ECOSOC, στον Ιούνιο του 1946, να συντάξει ένα κείμενο που θα αποτελεί μια λίστα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το κύριο μέλημα της επιτροπής ήταν να ξεκαθαρίσει πια δικαιώματα θα αναφέρονταν και τη νομική φύση του εγγράφου που θα προέκυπτε [22].<br /><br />3.1 Πρόεδρος της εννιαμελούς επιτροπής ήταν η κα. Ελεονόρ Ρούζβελτ, χήρα του προέδρου των ΗΠΑ για την πλευρά των ΗΠΑ, ενώ άλλα επιφανή μέλη ήταν οι Jacques Maritain και René Cassin για τη Γαλλία, ο Charles Malik από το Λίβανο και ο Κινέζος P. C. Chang μεταξύ άλλων. Η Γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών υποστήριξε το έργο της Επιτροπής υπό τη διεύθυνση του John P. Humphrey, διευθυντή του Τμήματος ΔτΑ του ΟΗΕ [23]. Αυτός προετοίμασε ένα κατευθυντήριο έγγραφο 408 σελίδων (Documented Outline [24]), για να βοηθήσει την επιτροπή στο έργο της [25]. <br /><br />3.2 Οι πρώτες συνεδριάσεις της επιτροπής έγιναν μεταξύ 29 Απριλίου και 20 Μαΐου 1946 [26]. Στις 21.06.1946 το ECOSOC υιοθετεί τον καθορισμό αρμοδιοτήτων από την επιτροπή. Στις Μεταξύ 27 Ιανουαρίου και 10 Φεβρουαρίου 1947 λαμβάνει χώρα η πρώτη συνάντηση της επιτροπής (στη λίμνη Succes της Ν.Υ) όπου και αποφασίζεται η σύσταση της Επιτροπής Σύνταξης (Drafting Committee) [27]. Η Επιτροπή Σύνταξης αποτελούνται από τους Eleonor Roosevelt (ΗΠΑ), Chang (Κίνα), Malik (Λίβανος) και John Humphrey, οι οποίοι αντιπροσώπευαν τη γραμματεία των Η.Ε, καθώς επίσης και αντιπροσώπους από την Αυστραλία, τη Χιλή, τη Γαλλία, τις Φιλιππίνες, τη Σοβιετική Ένωση, την ΣΣΔ της Ουκρανίας, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ουρουγουάη και τη Γιουγκοσλαβία. <br /><br />3.3 Στις 9 Ιουνίου με 25 του ίδιου μήνα 1947, λαμβάνει χώρα η πρώτη συνεδρίαση της επιτροπής σύνταξης πάλι στη λίμνη Succes της Νέας Υόρκης [28]. Ένα προσχέδιο του Διεθνή Καταστατικού Χάρτη των ΔτΑ προετοιμάστηκε από τη Γραμματεία του ΟΗΕ. Πρόκειται για το προσχέδιο Humphrey [29]. Αυτό είναι ουσιαστικά το πρώτο σχέδιο ενός καταλόγου δικαιωμάτων που πρόκειται να αποτελέσει τη βάση της διακήρυξης. Ο Humphrey προσπάθησε να συγκεράσει τις διαφορετικές απόψεις για το αν θα συμπεριλάβει η διακήρυξη και κοινωνικά δικαιώματα πέραν των ατομικών, ενώ υποστηρίζεται ότι ο ίδιος έγραψε εξ ολοκλήρου τη διακήρυξη, πράγμα το οποίο αυτός αρνείται [30]. <br /><br />3.4 Από 3 έως 21 Μαΐου 1948 συναντάται για δεύτερη φορά η επιτροπή σύνταξης στη λίμνη Success. Από 24 Μαΐου έως 18 Ιουνίου διεξάγεται η τρίτη συνάντηση της επιτροπής για τα ανθρώπινα δικαιώματα, στη λίμνη Success. Η επιτροπή υιοθετεί ένα προσχέδιο της διακήρυξης και το διαβιβάζει στο ECOSOC [31]. Πρόκειται για το δεύτερο προσχέδιο, ή αλλιώς προσχέδιο Cassin, καθώς εκπονήθηκε από τον René Cassin. Ακολουθούσε κατά βάση το προσχέδιο Humphrey ως προς τη δομή του αλλά μείωσε τα 46 άρθρα του Humphrey σε 44 (η ΟΔΔΑ τελικά συμπεριέλαβε 30). To περιεχόμενό του επηρεάστηκε από το ναπολεόντειο κώδικα, και συμπεριλάμβανε πρόλογο και εισαγωγικά γενικών αρχών [32]. <br /><br />3.5 O Cassin σύγκρινε (ως προς τη δομή) τη Διακήρυξη με αρχαίο ελληνικό ναό. Τα άρθρα 1 και 2 είναι το θεμέλιο τμήματα, με τις αρχές της αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της ισότητας και της αδελφοσύνης. Τα επτά σημεία του προοιμίου, σχετικά με τους λόγους για τη Διακήρυξη, αντιπροσωπεύονται από τα σκαλοπάτια. Το κύριο σώμα της διακήρυξης έχει τη μορφή των τεσσάρων στηλών. Η πρώτη στήλη (Άρθρα 3-11) συνιστά τα δικαιώματα του ατόμου, όπως το δικαίωμα στη ζωή και την απαγόρευση της δουλείας. Τη δεύτερη στήλη (άρθρα 12-17) αποτελούν τα δικαιώματα του ατόμου στην κοινωνία των πολιτών και πολιτικών. Η τρίτη στήλη (άρθρα 18-21) αφορά την πνευματική, δημόσια και πολιτική ελευθερία, όπως είναι η ελευθερία της θρησκείας και της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι. Η τέταρτη στήλη (άρθρα 22-27) καθορίζει τα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτιστικά δικαιώματα. Ακόμα στο μοντέλου του Cassin, τα τελευταία τρία άρθρα αποτελούν το αέτωμα. Τα άρθρα αυτά είναι αφορούν το καθήκον του ατόμου στην κοινωνία και την απαγόρευση της χρήσης των δικαιωμάτων σε αντίθεση με την έννοια των Ηνωμένων Εθνών [33]. <br /><br />3.6 Στις 26 Αυγούστου 1948 το ECOSOC μεταβιβάζει το σχέδιο στη Γενική Συνέλευση. Είχε προηγηθεί έκκληση του ECOSOC προς τα κράτη και άλλους φορείς, όπως Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις να εκφράσουν τις απόψεις τους [34]. Από 30 Σεπτεμβρίου έως 7 Δεκεμβρίου, η Τρίτη Επιτροπή της ΓΣ συνέρχεται 81 φορές για θέματα της ΟΔΔΑ. 168 Ψηφίσματα για τροποποιήσεις του σχεδίου κατατίθενται και συζητούνται. Η διαδικασία εκκινά με μια κατ 'αρχάς γενική συζήτηση και στη συνέχεια να ακολουθεί λεπτομερής συζήτηση του κάθε άρθρου. Θα μελετηθεί μεταξύ άλλων η σειρά των άρθρων και η αντιστοιχία λέξη προς λέξη του νοήματος σε άλλες γλώσσες. Προκειμένου να επιλυθεί και το «γλωσσικό ζήτημα» [35], στις 1 με 4 Δεκεμβρίου 1948 η υποεπιτροπή της Τρίτης Επιτροπής της ΓΣ αντιπαραβάλλει τις 5 επίσημες γλώσσες της Διακήρυξης. <br /><br />3.7 Στις 10 Δεκεμβρίου 1948 η ΟΔΔΑ υιοθετείται από τη ΓΣ του ΟΗΕ. Οι ψήφοι [36] ήταν 48 υπέρ [37], 0 κατά και υπήρξαν 8 αποχές (όλο το σοβιετικό μπλοκ κρατών, δηλαδή οι Λευκορωσία, Τσεχοσλοβακία, Πολωνία, ΣΣΔ Ουκρανία, ΕΣΣΔ, και η Γιουγκοσλαβία, η Νότια Αφρική και η Σαουδική Αραβία. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι καμία από αυτές συμμετέχουσες αντιπροσωπείες των χωρών δεν ψήφισε ενάντια στη Διακήρυξη και ότι ακόμη και αυτές που απείχαν από την τελική ψηφοφορία, είχαν συμμετάσχει και συνεργαστεί στις ενδιάμεσες διαδικασίες σύνταξης. Τέλος αξίζει να σημειωθεί ότι παρότι ο Humphrey ήταν Καναδός, η χώρα του καταρχάς απείχε αλλά στη ΓΣ ψήφισε υπέρ της Διακήρυξης [38].<br /> <br />ΙΙΙ.<br /><br />ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ<br /><br />Στις διαπραγματεύσεις για τη σύνταξη της ΟΔΔΑ υπήρξαν αρκετές διαφορετικές προσεγγίσεις από την πλευρά των μετεχόντων κρατών. Σε ένα διακηρυκτικό έγγραφο υπήρξαν αρκετές απόψεις για ζητήματα φιλοσοφίας, πολιτικής, νομικών και άλλων ανθρωπιστικών επιστημών. Έτσι δημιουργήθηκαν διαφορετικά ρεύματα μεταξύ φιλελεύθερων και μαρξιστών, θετικιστών και φυσικού δικαίου, δυτικών και μη δυτικών. <br /><br />Φιλελεύθεροι-Μαρξιστές<br /><br />1. Κατά τις συνεδριάσεις των επιτροπών για τη σύνταξη της ΟΔΔΑ τα σοσιαλιστικά κράτη επέμεναν στις υποχρεώσεις του ατόμου έναντι του κράτους και της κοινωνία ενώ οι δυτικοί τόνιζαν την επιχειρηματική ανοικτή κοινωνία. Έτσι, λόγω της αυξημένης επιρροής της Δύσης, η Διακήρυξη εστιάζει στις ατομικές και πολιτικές ελευθερίες με τα κοινωνικά δικαιώματα να έχουν δυνητικό χαρακτήρα [39]. Έτσι θεωρείται ότι η Δύση «κέρδισε» το ανατολικό Μπλοκ στη διαμόρφωση της Διακήρυξης [40].<br /><br />1.1 Ειδικότερα υπήρξαν τρία επίπεδα στην προσέγγιση φιλελεύθερων-μαρξιστών, ήτοι το φιλοσοφικό, το ιστορικό και το πρακτικό. Στο φιλοσοφικό επίπεδο οι Μαρξιστές στρέφονταν κατά του ατομικισμού της φιλελεύθερης προσέγγισης και τόνιζαν την ανάγκη προστασίας των κοινωνικών δικαιωμάτων και ότι τα κράτη αποτελούσαν τα κύρια όργανα εντός των οποίων πρέπει να προστατευτούν τα ΔτΑ. Σε ιστορικό επίπεδο τόνιζαν ότι οι Δυτικοί προσπαθούσαν μέσω της ενίσχυσης των ατομικών δικαιωμάτων να πλήξουν το οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο που από το 1917 επιβλήθηκε στο ανατολικό μπλοκ. Σε πρακτικό επίπεδο τα δύο παραπάνω επίπεδα είχαν αντίκτυπο στον Ψυχρό Πόλεμο που τότε είχε αρχίσει. Κάποιο Σοβιετικοί πιο συγκεκριμένα θεωρούσαν ότι οι ΗΠΑ θα χρησιμοποιούσαν την ΟΔΔΑ για να ενισχύσουν την προπαγάνδα τους κατά της ΕΣΣΔ [41]. <br /><br />1.2 Σε λόγο της η κα. Ρούζβελτ στο Παρίσι το 1948 (λέγεται ότι γράφτηκε από το ΥπΕξ των ΗΠΑ) τόνιζε ότι οι ΗΠΑ και όχι η ΕΣΣΔ ήταν ο πραγματικός προστάτης των ΔτΑ σε παγκόσμιο επίπεδο. Ακόμα δήλωσε πως ήταν προσχηματικό ότι η Σοβιετική Ένωση καυτηρίαζε την ανεργία στη Δύση, τη δυσχερή πρόσβαση στην Παιδεία και την έλλειψη ψυχαγωγίας για τους εργαζόμενους [42].<br /><br />1.3 Η στάση της ΕΣΣΔ και των συμμάχων τους ήταν αρκετές φορές αντιφατική. Οι αντιπρόσωποι του ανατολικού μπλοκ συχνά απείχαν από τις συνεδρίες ή δεν έδιναν μεγάλη σημασία κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. Από την άλλη πρότειναν την προσθήκη στη Διακήρυξη αρχών που ανταποκρίνονταν στις φιλοσοφικές, ιστορικές και πολιτικές τους προοπτικές [43]. Πρότασσαν ότι η ΟΔΔΑ δεν πηγαίνει αρκετά μακριά στην προστασία των ΔτΑ και ότι δεν υπήρχε ρητή καταδίκη του φασισμού και του ναζισμού [44]. Τέλος στις διαφορές Μαρξιστών-Φιλελευθέρων πρέπει να ενταχθεί και η συζήτηση για το θετικισμό και το φυσικό δίκαιο, όπως περιγράφεται παρακάτω. <br /><br />Φυσικό-Θετό Δίκαιο<br /><br />2. Τα δυτικά κράτη προσπάθησαν να περάσουν την ιδεολογία τους περί του ότι τα δικαιώματα αναπτύσσονται εντός των πλαισίων του φυσικό δικαίου. Οι θεμελιώδεις αρχές του φυσικού νόμου περιέλαβαν την έμφυτη αξιοπρέπεια των ανθρώπων καθώς επίσης και την ισότητα και το αναπαλλοτρίωτο των δικαιωμάτων. Το ανατολικό μπλοκ ήταν κατά του φυσικού δικαίου και επέμενε στο θετό. Ο Σοβιετικός Andrei Vyshinsky επέμενε σε μια θετικίστικη προσέγγιση και τόνιζε ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορούν να νοηθούν έξω από το κράτος, καθώς η ίδια η έννοια του δικαιώματος και του νόμου συνδέθηκε με αυτήν του κράτους. Ωστόσο επικράτησε η δυτική θεώρηση περί φυσικού δικαίου καθώς θεωρήθηκε ότι τα ΔτΑ είναι δικαιώματα τα οποία οι άνθρωποι έχουν, ανεξάρτητα ή ακόμη και ενάντια στα κράτη τους. <br /><br />2.1 Επιπλέον υπήρξε προσπάθεια να συμπεριληφθεί στο Προοίμιο αναφορά στο Θεό ή στο φυσικό δίκαιο ως πηγή των δικαιωμάτων της διακήρυξης. Υπήρξε ολλανδική πρόταση ότι έπρεπε να υπάρξει αναφορά στο φυσικό δίκαιο, αφού στη διακήρυξη δεν υπήρχε έως τότε νύξη στο Ανώτατο Όν [45]. Αν και κάποια δυτικά κράτη συμφώνησαν, άλλοι Δυτικοί και μη Δυτικοί διαφώνησαν και τόνιζαν την αξία του θετικισμού. Έτσι ένα έμβλημα της δυτικής κουλτούρας, το φυσικό δίκαιο, δεν περιελήφθη ρητά και ξεκάθαρα στη Διακήρυξη.<br /><br />Δυτικοί-μη Δυτικοί<br /><br />3. Η επιρροή της δυτικής κουλτούρας είναι σαφής στο κείμενο της ΟΔΔΑ, όπως και από τις παραπάνω παραγράφους διαφάνηκε. Όχι μόνο οι συμμετέχοντες ήταν στην πλειοψηφία τους Δυτικοί, αλλά και αρκετοί από τον Τρίτο Κόσμο είχαν δυτική παιδεία. Έγιναν κάποιες προσπάθειες να ενταχθούν απόψεις του ισλαμικού δικαίου στη διακήρυξη όμως χωρίς αποτέλεσμα [46]. Η έλλειψη διαφορετικών απόψεων από τους μη Δυτικούς οφείλεται και στο ότι τα κράτη της Αφρικής δεν είχαν ανεξαρτητοποιηθεί. Όταν κράτη εκτός Ευρώπης-Β.Αμερικής προχώρησαν σε αντίστοιχες κατοχυρώσεις των δικαιωμάτων του ανθρώπου, τα κείμενά τους χαρακτηρίζονταν από τις τοπικές κουλτούρες. Αλλά και εντός των πλαισίων των ΗΕ οι απόψεις των Αφρικανών, Λατινοαμερικάνων, Ασιατών μπόλιασαν στα ψηφίσματα του οργανισμού και τα επόμενα κείμενα προστασίας των δικαιωμάτων [47]. <br /><br />3.1 Τα Λατινοαμερικάνικα κράτη τήρησαν τη γραμμή της Δύσης ως γενικό πλαίσιο, αλλά κατά τις συνεδρίες πίεζαν για πιο «δυναμική και σκληρή» διατύπωση των άρθρων. Ακόμα οι κυριότερες παρεμβάσεις των 14 ασιατικών κρατών οφείλονταν σε ισχυρές προσωπικότητες όπως ο Gandhi, ο οποίος πρότεινε να προστεθεί η έννοια της υποχρέωσης στη Διακήρυξη [48]. Υπήρξαν επίσης καίριες οι παρεμβάσεις του Malik από το Λίβανο, και του Chang από την Κίνα. <br /><br />3.2 Χαρακτηριστικό της έντονης αντίθεσης Δύσης με τους υπολοίπους είναι και ότι η ΕΣΣΔ, τα υπόλοιπα σοβιετικά κράτη, η Σαουδική Αραβία και η Νότια Αφρική δεν ψήφισαν υπέρ της Διακήρυξης [49]. Ωστόσο ενθαρρυντικό για το μέλλον ήταν ότι τα κράτη αυτά δεν ψήφισαν κατά της Διακήρυξης και έτσι έμενε ανοικτό το παράθυρο πλήρως αναγνώρισης του περιεχομένου της ΟΔΔΑ σε παγκόσμιο επίπεδο [50].<br /><br />3.2 Σε ότι έχει να κάνει με τη στάση των σοσιαλιστικών χωρών αυτά εκτέθηκαν στις παραπάνω παραγράφους. Ως προς τη Σαουδική Αραβία και τη Νότια Αφρική ίσχυαν διαφορετικά δεδομένα. Η σαουδαραβική αντιπροσωπεία απείχε από την τελική ψηφοφορία για δύο λόγους: αφενός μεν λόγω της διατύπωσης του άρθρου 16 σχετικά με τα ίσα δικαιώματα γάμου (αφού το ισλαμικό δίκαιο προβλέπει την επιλογή της νύφης από τους γονείς), αφετέρου λόγω των αντιρρήσεων στην πρόταση στο άρθρο 18 που δηλώνει ότι το καθένα έχει το δικαίωμα για να αλλάξει τη θρησκεία ή την πεποίθησή του [51]. Η Νότια Αφρική απείχε από την έγκριση της Διακήρυξης, γιατί γνωρίζε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χρησιμοποιούσαν την ΟΔΔΑ για να καταδικάσουν τις νοτιοαφρικανικές πρακτικές του απαρτχάιντ και της φυλετικής διάκρισης. Ο αντιπρόσωπος της Ν. Αφρικής Louw, αντέτασσε ότι το δικαίωμα συμμετοχής στην κυβέρνηση δεν είναι οικουμενικό δικαίωμα αλλά αφορά την εσωτερική νομοθεσία κάθε κράτους και άρα ήταν διεθνώς αποδεκτή η συμμετοχή μόνο ευρωπαίων στην κυβέρνηση και το κοινοβούλιο της χώρας. Ωστόσο η αποχή από την ΟΔΔΑ ενός ρατσιστικού καθεστώτος δεν μείωνε σε τίποτα την οικουμενικότητά της, αφού ο ρατσισμός είχε καταγγελθεί ομόφωνα ως ανήθικος [52]. <br /><br /><br />Νομική φύση Διακήρυξης<br /><br />4. Πριν τη σύνταξη τους εγγράφου, η συντακτική επιτροπή είχε να αντιμετωπίσει τη νομική φύση του προτεινόμενου σχεδίου. Ορισμένα κράτη, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών που ήθελαν να αποφύγουν την επικύρωση από τη Γερουσία μιας διεθνούς Συνθήκης ευνοούσαν μια μη νομικά δεσμευτική δήλωση με διακηρυκτικό χαρακτήρα αλλά και με έντονο ηθικό περιεχόμενο που θα. Συνιστά μια ηθικά πειστική δήλωση [53]. <br /><br />4.1 Το λύση κλήθηκε να δώσει η Ελέονορ Ρούζβελτ. Με έντονο τον πολιτικό ρεαλισμό στις κινήσεις της προσπάθησε να συγκεράσει τις δύο απόψεις, κλίνοντας περισσότερο προς το διακηρυκτικό χαρακτήρα της δήλωσης. Στη δεύτερη συνεδρίαση της επιτροπής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Γενεύη οι δύο προσεγγίσεις έγιναν τρείς, με την τελευταία να αποτελεί απόρροια των άλλων δύο. Έτσι οι τρεις παραλλαγές που προτάσσονταν ήταν η διακήρυξη, η διεθνής σύμβαση για τα ΔτΑ και τα μέτρα για την εφαρμογή του κειμένου και την ενίσχυσή του. <br /><br />4.2 Τελικά η ΟΔΔΑ φαίνεται να δεσμεύει καταρχάς τον ΟΗΕ, αφού οφείλει ο οργανισμός να τηρεί τις πράξεις των οργάνων του, ο οποίος επικαλείται το κείμενο σε ενέργειές του για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Ακόλουθα η Διακήρυξη έχει νομική ισχύ ως δηλωτική του εθιμικού δικαίου [54]. Άλλωστε οι διατάξεις της ΟΔΔΑ, παρά το ότι αυτή αποτελεί εξαγγελία σπουδαίων αρχών, αναγνωρίζονται ως γενικές αρχές του διεθνούς δικαίου [55]. <br /><br />Τα κενά της Διακήρυξης<br /><br />5. Στην ΟΔΔΑ δεν γίνεται καθόλου λόγος για το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών. Δεδομένου ότι τα δυτικά κράτη διαμόρφωναν εν πολλοίς το περιεχόμενο της Διακήρυξης, δεν επιθυμούσαν να δώσουν ώθηση στις τάσεις ανεξαρτητοποίησης και αποικιοποίησης που από τότε διαφαίνονταν. <br /><br />5.1 Ως προς τις μειονότητες, έγινε αρκετή συζήτηση στις συναντήσεις των επιτροπών. Όμως κρίθηκε ότι τα επιχειρήματα για τη συμπερίληψη ενός άρθρου για τα δικαιώματα των μειονοτήτων δεν ήταν αρκετά σαφή. Ακόμα υποστηρίζονταν ότι τα δικαιώματα των μελών μιας μειονότητας προστατεύονται μέσω της ατομικής προστασίας που παρέχει η ΟΔΔΑ σε κάθε άνθρωπο. Για τις μειονότητες τέλος δεν έδειξαν διάθεση συζήτησης ούτε οι Δυτικοί, καθώς αρκετές μειονότητες είχαν συνεργαστεί με τον Άξονα, αλλά ούτε τα μέλη της Λατινικής Αμερικής, Ασίας, Αφρικής γιατί δήλωναν ότι στις χώρες τους δεν υπάρχει θέμα μειονοτήτων [56]. Έτσι επιλέχθηκε η αναβολή των συζητήσεων για τις μειονότητες για τη μετά τη σύναψη της διακήρυξης εποχής [57].<br /><br />5.2 Όσον αφορά τα δικαιώματα των γυναικών, παρόλη την ισχυρή πίεση φεμινιστικών ΜΚΟ, δεν αναφέρονταν στη Διακήρυξη, καθώς υπήρχε η δικαιολογία ότι οι γυναίκες προστατεύονται επαρκώς. Τούτο διότι αφενός μεν υπάρχει το άρθρο 2 που αναφέρεται σε δίκαιη και ίση μεταχείριση ανεξαρτήτως φύλου, αφετέρου δε δεν υπάρχει διάκριση ανδρών-γυναικών στην ορολογία της ΟΔΔΑ (χρησιμοποιείται η λέξη άνθρωπος, άτομο κλπ). Ωστόσο παραγνωρίστηκε το γεγονός ότι οι γυναίκες υφίστονταν καταπάτηση των δικαιωμάτων τους ιδιωτικά, στα σπίτια τους από τους άνδρες αλλά και στα πλαίσια δικαιικών τάξεων εκτός Δύσης (λ.χ. ισλαμικά καθεστώτα) [58]. <br /><br />5.3 Σε ότι έχει να κάνει τέλος με το δικαίωμα αντίστασης στην καταπίεση δόθηκε ώθηση στις σχετικές συζητήσεις από τους αντιπροσώπους της Κούβας και της Αργεντινής. Βασίζονταν στις Διακηρύξεις της Μποκοτά και του Μεξικού (1945). Προτιμήθηκε, για λόγους μη νομιμοποίησης κάθε επαναστατικού κινήματος, η μη θέσπιση άρθρου στο καθ’ εαυτό κείμενο της ΟΔΔΑ. Αντίθετα υπήρξε στο Προοίμιο αναφορά στο «έσχατο καταφύγιο της εξέγερσης κατά της τυραννίας και της καταπίεσης». <br /><br /><br />IV.<br /><br />ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ<br /><br />1. Εξήντα χρόνια μετά την Διακήρυξη, αυτή είναι σήμερα τόσο επίκαιρη όσο και τότε. Σε αυτή βασίστηκαν αρκετά κείμενα προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου σε οικουμενική και περιφερειακό επίπεδο. Ιδωμένη υπό το πρίσμα της εποχής, η σημασία της είναι ακόμα μεγαλύτερη. Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και η δίκη της Νυρεμβέργης αποτέλεσαν τομή για τα ΔτΑ, καθώς οι φρικαλεότητες οδήγησαν στις συζητήσεις για την ΟΔΔΑ. <br /><br />1.1 Φωτισμένες προσωπικότητες όπως η Ρούζβελτ αλλά και οι έγκριτοι νομικοί όπως οι Humphrey, Cassin, Malik κατάφεραν να συγκεράσουν αντιτιθέμενες απόψεις, ίσως όχι πάντα με τη μέγιστη επιτυχία. Δεδομένης όμως της εποχής του Ψυχρού Πολέμου που τότε άρχιζε, της υφιστάμενης Αποικιοκρατίας και των διαφορετικών ιδεολογικών προσεγγίσεων η Διακήρυξη ήταν ένα σημαντικό επίτευγμα. Η συμβολή αυτών των προσώπων στη σύναψη της ΟΔΔΑ είναι δεδομένη, γεγονός που τους αναγνωρίζεται σε διεθνές ανθρωπιστικό και επιστημονικό επίπεδο [59]. Οι απόψεις τους άλλωστε για την ΟΔΔΑ δείχνουν το μέγεθος και τη σημασία της. Έτσι δικαιολογημένα ο Charles Malik, ο Λιβανέζος φιλόσοφος και διπλωμάτης, αποκάλεσε τη Διακήρυξη ως «διεθνές έγγραφο πρώτης γραμμής σπουδαιότητας» ενώ η Eleanor Roosevelt, δήλωσε ότι η ΟΔΔΑ «μπορεί καλά να γίνει η διεθνής Magna Carta των απανταχού της γης ανθρώπων» [60]. <br /><br />1.2 Από τα πλέον σημαντικά της Διακήρυξης είναι ο συγκερασμός τόσο διαφορετικών απόψεων περί του τι είναι ανθρώπινα δικαιώματα. Παρόλη την κυρίαρχη δυτική ιδεολογία το γεγονός ότι συζητήθηκαν εκτενώς απόψεις και γνώμες από διαφορετικές ιδεολογικές ομάδες κρατών, διαφορετικών θρησκειών, πολιτικών συστημάτων αποτελεί πολύ μεγάλο επίτευγμα. Και μόνο το γεγονός ότι σήμερα δεν είναι πάντοτε εύκολη η συνεννόηση μεταξύ κρατών, παρά την παγκοσμιοποίηση και την πτώση των διαχωριστικών γραμμών, αρκεί για να προσδώσει στην ΟΔΔΑ μεγαλύτερη νομική, ιστορική, ανθρωπιστική εμβέλεια. <br /><br />Υποσημειώσεις: <br /><br /> [1] για την ερμηνεία του όρου γενοκτονία από τον «εμπνευστή» της βλ. Raphael Lemkin, «Axis Rule in Occupied Europe: Laws of Occupation - Analysis of Government - Proposals for Redress», εκδ. Carnegie Endowment for International Peace, Washington, 1944, σελ. 79 - 95.<br /> [2] http://lawprofessors.typepad.com/law_librarian_blog/2008/12/today-marks-the.html. Η ΟΔΔΑ έχει μεταφραστεί σε σχεδόν 350 γλώσσες και τοπικές διαλέκτους.<br /> [3] Ελληνικό τμήμα Διεθνούς Αμνηστίας, «Τα ανθρώπινα δικαιώματα», Αθήνα, 1985, σελ. 12 <br /> [4] http://www.secondworldwar.co.uk/casualty.html <br /> [5] R.J. Rummel, «Statistics of democide: Genocide and Mass Murder Since 1900», εκδ. Center for National Security Law, School of Law, University of Virginia, 1997, chapter αρ. 3<br /> [6] Anne Applebaum, «Gulag. A History», εκδ. Doubleday, 2003, σελ. 243. <br /> [7] Hornberger, Jacob, «Repatriation—The Dark Side of World War II», περιοδ. The Future of Freedom Foundation, 1995<br /> [8] Luke Harding, «Germany's forgotten victims», the Guardian, 22.10.2003<br /> [9] Βrinkley, Douglas. David R. Facey-Crowther, «The Atlantic Charter» εκδ. Franklin and Eleanor Roosevelt Institute Series on Diplomatic and Economic History, Vol 8<br /> [10] Atlantic Charter, published in Department of State Executive Agreement Series No.236<br /> [11] Roosevelt Institute archive, excerpted from the State of the Union Address to the Congress: http://merchant.videotex.net/common/news/details.cfm?QID=2089&clientid=11005<br /> [12] Γενικά για τη συνδιάσκεψη βλ. Hilderbrand, Robert C. «Dumbarton Oaks: The Origins of the United Nations and the Search for Postwar Security», εκδ. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1990.<br /> [13] Γενικά για τη δράση ΜΚΟ στη σύνταξη της ΟΔΔΑ βλ. William Korey, «NGO’s and the Universal Declaration of Human Rights: A Curious Grapevine», εκδ. St. Martin's Press: New York, 1998<br /> [14] Είχε στο μεταξύ προστεθεί η Πολωνία, η οποία θεωρείται ιδρυτικό μέλος.<br /> [15] http://www.un.org/aboutun/history.htm<br /> [16] Εμμανουήλ Ρούκουνας, «Διεθνής προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», εκδ. Εστία, Αθήνα, 1995, σελ. 70<br /> [17] Kelsen H., «The Law of the United Nations», εκδ. Stevens & Sons, New York, 1951, σελ. 27 <br /> [18] http://www.udhr.org/history/default.htm<br /> [19] Ρούκουνας, σελ. 60-61<br /> [20] Γενικό, «Basic Facts about United Nations», United Nations Publications, New York 2004, σελ. 233 <br /> [21] United Nations Year Book 1948-1949, σελ. 524<br /> [22] M.Johnson Glen, «The UDHR, a history of its creation and implementation», εκδ. Unesco, Paris, 1998, σελ. 34<br /> [23] Johannes Morsink, «The Universal Declaration of Human Rights», εκδ. University of Pennsylvania Press, σελ. 5<br /> [24] UN Doc. E/CN.4 /AC/1/3/Add.1 Documented Outline<br /> [25] Το έγγραφο του Humphrey αποτέλεσε τον οδηγό της επιτροπής για να συντάξει την ΟΔΔΑ και από αυτό άντλησε τον κατάλογο των αναφερόμενων δικαιωμάτων. Ακόμα αυτό περιείχε τις απόψεις κάποιων κυβερνήσεων (Χιλή, Κούβα, Παναμάς, Ινδία, ΗΠΑ αλλά και διαφόρων ΜΚΟ λ.χ Δικηγορικός Σύλλογος ΗΠΑ) βλ. UN Doc. E/CN.4/AC.1/SR/1, 10.06.1947 <br /> [26] UN Year Book, ο.π. <br /> [27] Glen, σελ. 35<br /> [28] UΝ Year Book, ο.π. <br /> [29] UΝ Doc. E/CN.4/AC.1/3 of 4 June 1947<br /> [30] «To say I did the draft alone would be nonsense... The final Declaration was the work of hundreds» Βλ. http://www.histori.ca/minutes/minute.do?id=10219<br /> [31] UΝ Year Book, ο.π.<br /> [32] Mary Ann Glendon, «A World Made New: Eleanor Roosevelt and the Universal Declaration of Human Rights», εκδ. Random House, New York, 2001, σελ. 62<br /> [33] Mary Ann Glendon, ο.π. σελ. 63-64<br /> [34] Στη συνέχεια η Ελ. Ρούζβλετ ευχαρίστησε για τις χρήσιμες παρατηρήσεις τις ΜΚΟ, βλ. http://www.udhr.org/history/default.htm<br /> [35] Glen, σελ 31-32<br /> [36] http://www.unac.org/rights/question.html, υπό τον τίτλο «Who are the signatories of the Declaration?»<br /> [37] Αφγανιστάν, Αργεντινή, Αυστραλία, Βέλγιο, Βολιβία, Βραζιλία, τη Βιρμανία, Καναδάς, Χιλή, Κίνα, Κολομβία, Κόστα Ρίκα, την Κούβα, τη Δανία, τη Δομινικανή Δημοκρατία, Εκουαδόρ, Αίγυπτος, Ελ Σαλβαδόρ, Αιθιοπία, Γαλλία, Ελλάδα, Γουατεμάλα, Αϊτή, Ισλανδία, Ινδία, Ιράν, Ιράκ, Λίβανος, η Λιβερία, Λουξεμβούργο, Μεξικό, Ολλανδία, Νέα Ζηλανδία, Νικαράγουα, Νορβηγία, Πακιστάν, Παναμάς, Παραγουάη, Περού, Φιλιππίνες, Ταϊλάνδη, Σουηδία, Συρία , Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ηνωμένες Πολιτείες, Ουρουγουάη και Βενεζουέλα. <br /> [38] William Schabas, «Canada and the Adoption of Universal Declaration of Human Rights». McGill Law Journal, 1998, 43. 403<br /> [39] Ρούκουνας, σελ. 71-72<br /> [40] Johannes Morsink, «The Universal Declaration of Human Rights: Drafting, Origins & Intent» Pennsylvania Studies in Human Rights, εκδ. University of Pennsylvania Press, 2000 σελ 157 επ.<br /> [41] Μ. Glen Johnson, σελ. 43-44<br /> [42] A. Glenn Mower Jr, «The United States, The United Nations and Human Rights: The Eleanor Roosvelt and Jimmy Carters Eras», εκδ. Greenwood Press, 1979, σελ. 35<br /> [43] Προτάσεις Modzelewski (Πολωνός) για κοινωνικά δικαιώματα, μη επηρεασμό των εθνικών δικαιοταξιών από την ΟΔΔΑ, μη αναγνώριση δικαιώματος λόγου στους «φασίστες» κ.α. βλ. Third Committee, Summary Records, σελ. 57-59<br /> [44] http://ccnmtl.columbia.edu/projects/mmt/udhr/udhr_general/drafting_history_10.html<br /> [45] General Assembly, Summary Records, σελ. 874 και Third Committee, Summary Records, σελ. 755-6<br /> [46] Jack Donnely, «Human Rights and Human Dignity: An analytic Critique of Non-Western Conceptions of Human Rights», American Political Science Review, 1982, sel. 303-316<br /> [47] Μ. Glen Johnson, σελ. 47<br /> [48] Elena Ippoliti, «At the Heart of Human Rights Education: the Universal Declaration of Human Rights», Equitas-International Center for Human Rights Education, www.equitas.org/english/programs/downloads/ihrtp-proceedings/22nd/HRE-UDHR_ang.pdf<br /> [49] Johannes Morsink, σελ 12 <br /> [50] Peter Bailey, «The creation of the UDHR», www.universalrights.net/main/creation.htm<br /> [51] Ο Cassin επεσήμανε αργότερα ότι το αρθρ. 18 δεν απέτρεψε άλλα μουσουλμανικά κράτη, όπως η Συρία, Τουρκία, Ιράν να αποδεχθούν την ΟΔΔΑ. Βλ. Cassin, «Historique de la Déclaration», στο La Pensée et l’ Action, εκδ. René Cassin Published, 1972, σελ. 116-7<br /> [52] Morsink, σελ. 4-12<br /> [53] http://www.udhr.org/history/default.htm<br /> [54] Βλ. υποθέσεις ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης «διπλωματικό προσωπικό ΗΠΑ στην Τεχεράνη, 1980» και «στρατιωτικές και παραστρατιωτικές δραστηριότητες στη Νικαράγουα, 1986»<br /> [55] Ελληνικό τμήμα Διεθνούς Αμνηστίας, σελ. 13 <br /> [56] Ρούκουνας, σελ. 74<br /> [57] Jan Berting, «Human Rights in a pluralisti world», Unesco,Roosvelt Study Center, London, 1990<br /> [58] Celina Romany, «State responsibility goes private: a feminist critique of the public/private distinction in international human rights law», στο Rebecca Cook, «Human rights of women», εκδ. University of Pennsylvania Press, 1994, σελ 85-115.<br /> [59] O Cassin τιμήθηκε για τη συνεισφορά του στην προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου με τα βραβεία Ειρήνης Νόμπελ και Λένιν.<br /> [60] Statement by Charles Malik as Representative of Lebanon to the Third Committee of the UN General Assembly on the Universal Declaration, 6 November 1948 καθώς και σε Eleanor Roosevelt: Address to the United Nations General Assembly<br /><br /><br />*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-**-*-*-*-*-*-*<br /><br /><br />ΠΗΓΕΣ<br /><br />Πρωτογενείς πηγές:<br /><br />• Atlantic Charter, published in Department of State Executive Agreement Series No.236<br />• UN Doc. E/CN.4/AC.1/SR/1, 10.06.1947 <br />• UΝ Doc. E/CN.4/AC.1/3 of 4 June 1947<br />• UN Doc. E/CN.4 /AC/1/3/Add.1 Documented Outline<br />• Third Committee, Summary Records, σελ. 57-59, 755-6<br />• General Assembly, Summary Records, σελ. 874 <br />• Statement by Charles Malik as Representative of Lebanon to the Third Committee of the UN General Assembly on the Universal Declaration, 6 November 1948 <br />• Eleanor Roosevelt: Address to the United Nations General Assembly<br /><br /><br />Βιβλιογραφία<br /><br /><br />• Anne Applebaum, «Gulag. A History», εκδ. Doubleday, 2003.<br />• Jan Berting, «Human Rights in a pluralisti world», Unesco,Roosvelt Study Center, London, 1990<br />• René Cassin, «Historique de la Déclaration», στο La Pensée et l’ Action, εκδ. René Cassin Published, 1972,<br />• Ελληνικό τμήμα Διεθνούς Αμνηστίας, «Τα ανθρώπινα δικαιώματα», Αθήνα, 1985<br />• M.Johnson Glen, «The UDHR, a history of its creation and implementation», εκδ. Unesco, Paris, 1998, <br />• Mary Ann Glendon, «A World Made New: Eleanor Roosevelt and the Universal Declaration of Human Rights», εκδ. Random House, New York, 2001, <br />• Robert C. Hilderbrand, «Dumbarton Oaks: The Origins of the United Nations and the Search for Postwar Security», εκδ. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1990.<br />• H. Kelsen., «The Law of the United Nations», εκδ. Stevens & Sons, New York, 1951 <br />• William Korey, «NGO’s and the Universal Declaration of Human Rights: A Curious Grapevine», εκδ. St. Martin's Press, New York, 1998<br />• Raphael Lemkin, «Axis Rule in Occupied Europe: Laws of Occupation - Analysis of Government - Proposals for Redress», εκδ. Carnegie Endowment for International Peace, Washington, 1944, <br />• Johannes Morsink, «The Universal Declaration of Human Rights», εκδ. University of Pennsylvania Press.<br />• Glenn Mower Jr, «The United States, The United Nations and Human Rights: The Eleanor Roosvelt and Jimmy Carters Eras», εκδ. Greenwood Press, 1979, <br />• Celina Romany, «State responsibility goes private: a feminist critique of the public/private distinction in international human rights law», στο Rebecca Cook, «Human rights of women», εκδ. University of Pennsylvania Press, 1994<br />• Εμμανουήλ Ρούκουνας, «Διεθνής προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», εκδ. Εστία, Αθήνα, 1995, σελ. 70<br />• R.J. Rummel, «Statistics of democide: Genocide and Mass Murder Since 1900», εκδ. Center for National Security Law, School of Law, University of Virginia, 1997, chapter αρ. 3<br />• «Basic Facts about United Nations», United Nations Publications, New York 2004, σελ. 233 <br />• «United Nations Year Book 1948-1949», United Nations Publications, New York<br /><br />Αρθρογραφία:<br /><br />• Douglas Βrinkley,. David R. Facey-Crowther, «The Atlantic Charter», Franklin and Eleanor Roosevelt Institute Series on Diplomatic and Economic History, Vol 8<br />• Jack Donnely, «Human Rights and Human Dignity: An analytic Critique of Non-Western Conceptions of Human Rights», American Political Science Review, 1982, <br />• Luke Harding, «Germany's forgotten victims», the Guardian, 22.10.2003<br />• Jacob Hornberger, «Repatriation—The Dark Side of World War II», περιοδ. The Future of Freedom Foundation, 1995 <br />• William Schabas, «Canada and the Adoption of Universal Declaration of Human Rights». McGill Law Journal, 1998, 43. 403<br /><br />Διαδίκτυο: <br /><br />• http://www.secondworldwar.co.uk/casualty.html<br />• http://lawprofessors.typepad.com/law_librarian_blog/2008/12/today-marks-the.html.<br />• http://merchant.videotex.net/common/news/details.cfm?QID=2089&clientid=11005 : Roosevelt Institute archive, excerpted from the State of the Union Address to the Congress<br />• http://www.un.org/aboutun/history.htm<br />• http://www.udhr.org/history/default.htm<br />• http://www.histori.ca/minutes/minute.do?id=10219<br />• www.universalrights.net/main/creation.htm : Peter Bailey, «The creation of the UDHR»<br />• www.equitas.org/english/programs/downloads/ihrtp-proceedings/22nd/HRE-UDHR_ang.pdf : Elena Ippoliti, «At the Heart of Human Rights Education: the Universal Declaration of Human Rights», Equitas-International Center for Human Rights Education, <br />• http://www.unac.org/rights/question.html : «Who are the signatories of the Declaration?»<br />• http://ccnmtl.columbia.edu/projects/mmt/udhr/udhr_general/drafting_history.html : Peter Danchin, Columbia University<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-5682879067134668955?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-60509098445544922282010-12-29T11:51:00.004+02:002010-12-29T11:58:35.845+02:00I<br /><br />Γενικά:<br /><br />Η Ελλάδα έγινε μέλος του DAC (σύνολο 22 χώρες) το Δεκέμβριο του 1999 (23.12.1999). Από κράτος λήπτης της βοήθειας, είχε γίνει κράτος δωρητής, νωρίτερα το 1996. Η Ελλάδα είναι μικρός δωρητής. Απαιτούνται μεγάλες προσπάθειες προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος, ήτοι να πιάσει το στόχο της Ε.Ε. για ποσοστό 0,51% επί του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος που δίνεται σε δημόσια αναπτυξιακή βοήθεια, έως το 1010 (0,7% έως το 2015-στόχος ΟΗΕ). Αυτό απαιτεί ένα πρόγραμμα 1 δις $, δλδ 3 φορές πάνω από το ποσό που διατέθηκε το 2004. <br /><br />Στην Ελλάδα συμβάλλει στη χρηματοδότηση της Ανάπτυξης είτε πολυμερώς (συμμετοχή σε διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς λ.χ World Bank, European Investment Bank, αλλά και σε περιφερειακούς ΕBRD, BSTDB). Επίσης διαθέτει βοήθεια διαμέσου της Ε.Ε (ΕuropeAid Cooperation Office, Ευρωπαϊκού Ταμείο Ανάπτυξης-EDF, Οργάνωση για την Ανασυγκρότηση των Βαλκανίων-Agency for Reconstruction, <br /><br />Η ελληνική αναπτυξιακή βοήθεια επικεντρώνεται στις γειτονικές χώρες και ειδικά στα Βαλκάνια. Το Ελληνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης των Βαλκανίων (ν. 2996/02) προβλέπει χορήγηση 550 εκ. €, στις Βαλκανικές χώρες, μέσω διμερούς βοήθειας. <br /> <br />Σημαντική είναι η ελληνική συνεισφορά στην ανθρωπιστική βοήθεια (βλ. τσουνάμι, σεισμοί Πακιστά, Λίβανος κ.α)<br /><br />Η Ελλάδα οφείλει, ως δωρήτρια χώρα να αναδειχθεί σε παγκόσμια δύναμη ανθρωπιάς, που υπηρετεί τις αρχές και αξίες του σύγχρονου πολιτισμού και της δημοκρατίας. <br />Πολιτική αποτυπώνεται σε 3 τεμνόμενους κύκλους (στόχοι Χιλιετίας ΟΗΕ, προτεραιότητες ΕΕ, προτεραιότητες ελληνικής εξωτ.πολιτικής)<br /><br />Ιστορικά: <br /><br />Τον Αύγουστο του 1996, με αφορμή την υποψηφιότητα για ένταξη στην επιτροπή για την δημόσια αναπτυξιακή επιτροπή (DAC) αποφασίστηκε ένα 5ετές πρόγραμμα ουσιώδους διμερούς βοήθειας, ύψους 400 εκ $ (σημαντικό ποσό, αν αναλογιστεί κανείς τις προσπάθειες επίτευξης των κριτηρίων του Μάαστριχτ).<br /><br />Από το 1996 έως το 1999 είχαν αυξηθεί τα καθαρά έξοδα για αναπτυξιακή βοήθεια από 27 εκ. $ σε 99 εκ. $. Το 2000 είχαν ανέλθει στα 226 εκ $ ή αλλιώς σε ποσοστό 0,20% επί του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (φτάνοντας τον τότε μέσο όρο της DAC, δλδ. το 0,22%, αν και ο στόχος της DAC ήταν το 0,39%)<br /><br />Ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, προωθήθηκε η ενίσχυση της ελληνικής αναπτυξιακής βοήθειας (Ολυμπιακό Πνεύμα), αλλά και διότι η χώρα επιθυμούσε τη συμμετοχή στο Σ.Α. του ΟΗΕ. Έτσι έπρεπε να διαδραματίσει ένα πιο δραστήριο ρόλο στα θέματα της αναπτυξιακής συνεργασίας.<br /><br />II<br /><br />Σημερινά δεδομένα χορήγησης αναπτυξιακής βοήθειας<br /><br />Γενικά <br /><br />Η Ελλάδα το 2005 παρείχε αναπτυξιακή βοήθεια ύψους 384 εκ. $ (ποσοστό 0,17% επί του ΑΕΕ). Το 2004 παρείχε 321 εκ. (ποσοστό 0,16% επί του ΑΕΕ). Τα ποσοστά επί του GNI είναι τα μικρότερα μεταξύ των 22 κρατών της DAC. <br /><br />Στόχοι ελληνικής αναπτυξιακής συνεργασίας: <br />o Την παροχή βοήθειας σε θύματα έκτακτων καταστάσεων. <br />o Τη μείωση της φτώχειας. <br />o Την ενίσχυση των πλέον μειονεκτούντων πληθυσμών. <br />o Την καταπολέμηση του φαινομένου της παράνομης διακίνησης προσώπων.<br />o Τη συμβολή στην αλληλοκατανόηση των πολιτισμών.<br />o Την ενδυνάμωση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της Δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. <br /><br />Σήμερα το 70% της αναπτυξιακής βοήθειας της Ελλάδας, παρέχεται σε διμερές επίπεδο. Αναπτυξιακή Βοήθεια σε 21 κράτη. Επίκεντρο τα Βαλκάνια και οι Παρευξείνιες χώρες:<br /><br />- Οι Βαλκανικές χώρες. Χρηματοδοτούνται μέσω των προγραμμάτων και δράσεων του Εθνικού Σχεδίου Ανασυγκρότησης των Βαλκανίων (ΕΣΟΑΒ), το οποίο αφορά την πενταετία 2002-2006 (επέκταση έως 2011).<br />- Οι χώρες του Εύξεινου Πόντου και κυρίως η Γεωργία και η Αρμενία <br />- Η Τουρκία <br />- Οι χώρες της Μέσης Ανατολής και κυρίως τα Αυτόνομα Παλαιστινιακά Εδάφη, η Συρία, η Ιορδανία, ο Λίβανος και το Ιράκ (όσον αφορά προγράμματα επείγουσας ανθρωπιστικής βοήθειας και μόνο).<br />- Το Αφγανιστάν όπου η Χώρα μας έχει ήδη καταρτίσει τριετές πρόγραμμα (2002-2004). <br />- Οι χώρες της Υποσαχαρικής Αφρικής και κυρίως η Αιθιοπία, η Ερυθραία και η Ακτή του Ελεφαντοστού. <br /><br />Τα δέκα πρώτα, ως προς τα ποσά (σε εκ. $) βοήθειας, κράτη αποδέκτες είναι τα εξής: <br /><br />1. Πρώην Γιουγκοσλαβία (γενικά) 29<br />2. Αλβανία 19<br />3. Σερβία 12<br />4. Αφγανιστάν 10<br />5. Βοσνία – Ερζεγοβίνη 7<br />6. Τουρκία 6<br />7. Ιράκ 6<br />8. Παλαιστινιακά Εδάφη 6<br />9. Γεωργία 5<br />10. Λίβανος 3<br /><br /><br />Η αναπτυξιακή βοήθεια δίνεται πέραν της διμερούς δράσης, και της πολυμερούς και μέσω ΜΚΟ ή και προτάσεων από Πανεπιστήμια ή άλλους φορείς.<br /><br /><br />ΥΔΑΣ (Hellenic Aid)<br /><br />H ΥΔΑΣ (International Development Cooperation Department - η απλά HELLENIC AID) είναι ένας εξειδικευμένος εθνικός φορέας στο Υπουργείου Εξωτερικών, κατά το πρότυπο όλων σχεδόν των Κρατών Μελών της Ε.Ε. που εδώ και δεκαετίες έχουν δημιουργήσει αντίστοιχες Υπηρεσίες. <br /><br />Έχει αρμοδιότητα να καταστρώσει και να ασκήσει την εθνική στρατηγική της επείγουσας ανθρωπιστικής, επισιτιστικής και αναπτυξιακής συνεργασίας και βοήθειας, μέσω κυρίως της υλοποίησης δράσεων και προγραμμάτων των ΜΚΟ αλλά και των άλλων φορέων της κοινωνίας των πολιτών. Έτσι σε αυτά τα πλαίσια η ΥΔΑΣ ενθαρρύνει, χρηματοδοτεί, υλοποιεί, αναθέτει, εποπτεύει και καταγράφει το σύνολο των χρηματοδοτικών προγραμμάτων. <br /><br />Στόχος της ΥΔΑΣ: <br /><br />Η ευαισθητοποίηση ελληνικής κοινής γνώμης για τα προβλήματα του 3ου Κόσμου, η πραγμάτωση των στόχων της Χιλιετίας και η ανάδειξη της ελληνικής αναπτυξιακής και ανθρωπιστικής βοήθειας στην εγχώρια και διεθνή κοινή γνώμη. <br /><br />Η Υπηρεσία Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΥΔΑΣ) του Υπουργείου Εξωτερικών συστήθηκε με τον Ν. 2731/99 ΦΕΚ 193 Α'/6/9/1999. Το Σεπτέμβριο 2000 τέθηκε σε ισχύ το υπ'αριθ' 224 Προεδρικό Διάταγμα με θέμα "Την οργάνωση, στελέχωση και λειτουργία της Υπηρεσίας Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΥΔΑΣ) του Υπουργείου Εξωτερικών". <br /> <br />H YΔΑΣ συνιστά ανεξάρτητο οργανικό τμήμα του Υπουργείου Εξωτερικών, αντίστοιχο των άλλων Γενικών Διευθύνσεών του, υπαγόμενο κατευθείαν στον Υπουργό Εξωτερικών. Η ΥΔΑΣ διαχειρίζεται αφενός το σύνολο των πόρων της αναπτυξιακής συνεργασίας που εγγράφονται για το σκοπό αυτό στο προϋπολογισμό του ΥΠΕΞ και αφετέρου πόρους ή δωρεές που της μεταβιβάζονται από Υπουργεία, Οργανισμούς και δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς της ημεδαπής η της αλλοδαπής.<br /><br />Διάρθρωση ΥΔΑΣ: <br />αποτελείται από 5 διευθύνσεις. Αυτές είναι: <br /><br />Δ/νση επείγουσας ανθρωπιστικής και επισιτιστικής βοήθειας (ΥΔΑΣ – 1):<br /><br />Αρμόδια για όλες τις δράσεις-προγράμματα έκτακτης ανθρωπιστικής ή επισιτιστικής βοήθειας (συντονισμός, συλλογή, αποστολή και διάθεση) που αποστέλλεται σε περιπτώσεις επειγουσών κρίσεων από φυσικές ή ανθρώπινες καταστροφές<br />Δ/ νση αναδιάρθρωσης και ανάπτυξης (ΥΔΑΣ – 2):<br />αρμόδια για όλες τις φάσεις, από την αξιολόγηση μέχρι και την υλοποίηση, των αναπτυξιακών προγραμμάτων, με αντικείμενο την τομεακή ανάπτυξη και την ανασυγκρότηση των αναπτυσσομένων χωρών<br />Δ/ νση περιφερειακής πολιτικής και στρατηγικού σχεδιασμού (ΥΔΑΣ – 3) :<br />Αρμόδια για τη μελέτη και τον σχεδιασμό της εθνικής στρατηγικής αναπτυξιακής συνεργασίας. Εκπροσωπεί την ΥΔΑΣ στις σχετικές γεωγραφικές Ομάδες Εργασίας των εξωτερικών σχέσεων της Ε.Ε, άλλων Διεθνών Οργανισμών. Ενημερώνει επίσης και στηρίζει τις ΜΚΟ για τη συμμετοχή τους σε προγράμματα της Ε.Ε και άλλων Διεθνών Οργανισμών.Αξιολογεί προγράμματα αναπτυξιακής βοήθειας που υποβάλλονται από κρατικούς Φορείς στην ΥΔΑΣ για ενδεχόμενη χρηματοδότηση. Τέλος προβαίνει σε ενημέρωση της Βουλής των Ελλήνων για τις δραστηριότητες της ΥΔΑΣ. <br />Δ/ νση ΜΚΟ και αναπτυξιακής εκπαίδευσης (ΥΔΑΣ – 4) :<br />αρμόδια για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών, την ενίσχυση των αναπτυξιακών ΜΚΟ. Ενημερώνει και ευαισθητοποιεί την κοινή γνώμη . Αξιολογεί προγράμματα αναπτυξιακής εκπαίδευσης που υποβάλλονται από ΜΚΟ στην ΥΔΑΣ για ενδεχόμενη χρηματοδότηση. Είναι επίσης αρμόδια για την πολιτική χορήγησης υποτροφιών στο πλαίσιο της Αναπτυξιακής Συνεργασίας. Η διάρθρωση της ΥΔΑΣ 4 Δ/νσης περιλαμβάνει τα εξής τμήματα : Α) Ειδικού Μητρώου ΜΚΟ, β) Τμήμα Υποστήριξης ΜΚΟ, γ) Τμήμα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης και δ) Τμήμα Αξιολόγησης <br />Δ/ νση διοικητικών και οικονομικών υπηρεσιών (ΥΔΑΣ – 6) :<br />Αρμόδια για θέματα διοικητικών και οικονομικών υποθέσεων της ΥΔΑΣ.<br />Η ΥΔΑΣ αποτελεί τον έναν από τους δύο πυλώνες εξωτερικής πολιτικής σε ζητήματα ανάπτυξης (ο άλλος είναι η Οικονομική Διπλωματία- Β’ Γεν.Διεύθυνση του ΥΠΕΞ)<br />Δραστηριοποιείται σε 46 χώρες, είτε με μορφή αναπτυξιακής είτε ανθρωπιστικής βοήθειας. Σημαντική παράμετρος της επιλεξιμότητας της δράσης της είναι οπτικοποίηση – αναγνωρισιμότητα (visibility), ήτοι η προβολή της χώρας ως κράτους δωρητής. <br /><br />Οι Βασικές Αρχές της ελληνικής αναπτυξιακής βοήθειας <br />• Σύναψη εταιρικής σχέσης (Partnership) με αξιόπιστους φορείς της κοινωνίας των πολιτών καθώς και συμμετοχή των επωφελούμενων αρχών και φορέων στα προγράμματα που τους αφορούν άμεσα. <br /> <br />• Καταπολέμηση της φτώχειας (Combatting poverty), που αποτελεί και το βασικότερο στόχο των αναπτυξιακών προγραμμάτων των διεθνών δωρητών στις αναπτυσσόμενες χώρες για την τρέχουσα δεκαετία. <br /> <br />• Συγχρηματοδότηση (Co-financing). Οι διεθνείς φορείς χρηματοδοτούν τμήμα μόνο του προϋπολογισμού των επιλεγμένων δράσεων της διμερούς αναπτυξιακής συνεργασίας. Οι ΜΚΟ αναλαμβάνουν ένα ποσοστό, τουλάχιστον 15% του συνολικού προϋπολογισμού του έργου (ιδία συμμετοχή). <br /> <br />• Συντονισμός, Συνοχή και Συμπληρωματικότητα (ΣΣΣ) (Coordination, Coherence and Complementarity - CCC). Τα προγράμματα της αναπτυξιακής συνεργασίας ανά αποδέκτρια χώρα : α) πρέπει να διαθέτουν ένα minimum βαθμό συντονισμού μεταξύ των δράσεων των πολυμερών και άλλων δωρητών, β) πρέπει να έχουν συνοχή όσον αφορά τους επιδιωκόμενους στόχους και γ) πρέπει οι παρεμβάσεις να είναι συμπληρωματικές μεταξύ τους και να μην εμφανίζουν κενά, αντιθέσεις ή επικαλύψεις. <br /> <br />• Οικειοποίηση (Ownership) από τους τοπικούς πληθυσμούς των οικονομικών, κοινωνικών και αναπτυξιακών πλεονεκτημάτων που απορρέουν από την υλοποίηση των προγραμμάτων. <br /> <br />• Βιωσιμότητα (Viability) της δράσης ή του προγράμματος. Με το κριτήριο αυτό αποδεικνύεται εάν οι αντικειμενικοί στόχοι διασφαλίζονται και μετά την υλοποίηση των προγραμμάτων.<br /> <br />Προτεραιότητες – στρατηγικές ελληνικής αναπτυξιακής βοήθειας <br />Υποδομές σε: Βασική και δευτεροβάθμια εκπαίδευσης καθώς και επαγγελματική κατάρτιση.<br />Υγεία, μικρά ιατρικά κέντρα περίθαλψης (κυρίως για παιδιά και γυναίες).<br />Ύδρευση και του πόσιμο νερό, μικρά φράγματα, επιδιόρθωση κατοικιών καθώς και βασικές κοινωνικές υποδομές χωριών ή μικρών πόλεων.<br />Προστασία περιβάλλοντος και γεωργικής ανάπτυξης.<br />Δημιουργία θέσεων εργασίας.<br />Ενίσχυσης του εκδημοκρατισμού και <br />Ενίσχυσης της θέσης των νέων και των γυναικών για την ισότιμη πρόσβαση τους στους τομείς της βασικής εκπαίδευσης, της κατάρτισης, της υγείας, των χρηματοδοτήσεων κ.α.<br /><br />Κύριος στόχος των αναπτυξιακών προγραμμάτων της χώρας θα πρέπει να είναι η καταπολέμηση της φτώχειας και η διασφάλιση του βιώσιμου χαρακτήρα τους. Επίσης τα προγράμματα στις αναπτυσσόμενες και υπό μετάβαση χώρες δε θα πρέπει να είναι κατακερματισμένα, ώστε να είναι δυνατό να δημιουργήσουν τις παράπλευρες θετικές επιπτώσεις με στόχο την αποτελεσματικότερη αναπτυξιακή παρέμβαση σε μια αναπτυσσόμενη περιοχή. Θα πρέπει τέλος να αυξηθεί ουσιαστικά ο αριθμός των εκτός Βαλκανίων Χωρών, αναπτυξιακών προγραμμάτων και κυρίως προς τις Λιγότερο Αναπτυγμένες Χώρες (ΛΑΧ) της Μ. Ανατολής, της Υποσαχαρικής Αφρικής και της Ασίας. <br /><br />Υπάρχει επιπλέον άμεση ανάγκη για διαφάνεια της διαχείρισης του δημόσιου χρήματος που δίνεται για αναπτυξιακή βοήθεια. Καθώς η Ελλάδα έχει μικρή εμπειρία από την αναπτυξιακή βοήθεια, επιδιώκεται η συνεργασία με χώρες (π.χ. ΗΠΑ, Ολλανδία, ΗΒ, ΕΕ) και διεθνείς οργανισμούς (π.χ. World Food Program, U.N. AIDS, U.N. Development programs), έμπειρους στους τομείς αυτούς, μέσω συγχρηματοδοτήσεων, κατάρτισης κ.α δράσεων. <br /><br />Νεωτερισμοί: <br /><br />Νέοι τομείς δράσεις (παλιοί: κτίσιμο σχολείων, νοσοκομείων, δρόμων, χρηστή διακυβέρνηση). Χρηματοδότηση γενικότερου πλάνου, λειτουργίας υποδομών (λ.χ. αποστολή εκπαιδευτικών, κατάρτιση γιατρών, επιμόρφωση δημοσίων υπαλλήλων) και όχι αποσπασματικών δράσεων. Ανάγκη για ολοκληρωμένα προγράμματα, που οργανώνονται σε βάθος χρόνου. Επέκταση σε άλλους οικονομικούς τομείς, όπως μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τραπεζικό σύστημα, γεωργία, τουρισμό. <br /><br />Ανθρωπιστική ελληνική βοήθεια<br />Δίδεται, όπως και η αναπτυξιακή: Διμερώς, Πολυμερώς, μέσω ΜΚΟ<br />Ως προς την επείγουσα βοήθεια υπάρχουν εξειδικευμένοι διεθνείς οργανισμοί: Γραφείο ΗΕ για ανθρωπιστική βοήθεια-επισιτιστική βοήθεια, Παγκόσμιο πρόγραμμα Σίτισης. <br /><br />Υπηρεσία Επείγουσας Βοήθειας του ΥΠΕΞ (ΥΔΑΣ 1): Συντονίζει άλλους φορείς (λ.χ. ΥΠΕΘΑ παρέχει τα C-130, Γ.Γ. Πολιτικής Προστασίας, ΕΜΑΚ κ.α.) και ΜΚΟ (π.χ. Γιατροί χωρίς Σύνορα). Συλλέγει - ελέγχει – διαθέτει εφόδια που αποστέλλονται στις χώρες που πλήττονται από φυσική ή ανθρώπινη καταστροφή. Αξιολογεί προγράμματα έκτακτης βοήθειας που υποβάλλουν άλλοι φορείς<br /><br />Προγραμματισμός ανθρωπιστικής βοήθειας: Αφενός η διαχείριση της μείωσης του κινδύνου. Καλύτερα η πρόληψη αντί της θεραπείας. Αφετέρου η ακολουθία μεταξύ ανθρωπιστικής και αναπτυξιακής βοήθειας. Έτσι επέρχεται η οικειοποίηση, από τον τοπικό πληθυσμό, των αποτελεσμάτων της ανθρωπιστικής βοήθειας και στη συνέχεια, μέσω της αναπτυξιακής βοήθειας. <br /><br />Χώρες δράσης:<br /> <br />• Ιράκ (πόλεμος)<br />• Ελ Σαλβαδόρ (τυφώνας Ιβάν) <br />• Ρωσία (Μπεσλάν)<br />• Κίνα <br />• Αρμενία<br />• Μαρόκο (φωτιές)<br />• Πακιστάν (σεισμοί)<br />• Μπαλί (τσουνάμι)<br />• Σρι Λάνκα (τσουνάμι)<br />• ΗΠΑ (Κατρίνα)<br />• Β. Κορέα (εμπάργκο)<br />• Λίβανος (πόλεμος)<br /> <br /><br /><br />Οφέλη της Ελλάδας, από την Αναπτυξιακή Βοήθεια<br /> Αποφυγή θερμών καταστάσεων στην ευρύτερη περιοχή, λόγω της οικονομικής δυσπραγίας.<br /> Ανάπτυξη των εμπορικών συναλλαγών (aid and trade).<br /> Αύξηση της εξάρτησης από την Ελλάδα των χωρών αποδεκτών της αναπτυξιακής βοήθειας (δημιουργία σφαίρας συμφερόντων και επιρροής).<br /> Προώθηση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και προστασία ελληνικών μειονοτήτων-αποδήμου ελληνισμού.<br /> Αύξηση εξαγωγών (δημιουργία αγοράς για τα ελληνικά προϊόντα).<br /> Διείσδυση ελληνικών ιδιωτικών κεφαλαίων (λ.χ. μέσω συγχρηματοδοτήσεων από δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια).<br /> Δημιουργία Know-how<br /> Προστασία περιβάλλοντος, πάταξη εγκληματικότητας (ναρκωτικά, trafficking,λαθρεμπόριο κ.α.)-διαφθοράς.<br /><br />ΜΚΟ<br />Ελληνική Επιτροπή των ΜΚΟ= δίκτυο ελληνικών ΜΚΟ, που δραστηριοποιούνται στον τομέα της Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας (βιώσιμη ανάπτυξη, παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, αναπτυξιακή εκπαίδευση). Εκπροσωπεί την Ελλάδα στην Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία των ΜΚΟ για την Ανάπτυξη και την Επείγουσα Βοήθεια (CONCORT) <br /><br />Σήμερα εντάσσονται σε αυτήν 15 ΜΚΟ (σημαντικές η ActionAid, η Αλληλεγγύη κ.α.). Η ένταξη είναι ανοιχτή σε όλες τις ΜΚΟ. Ύπαρξη μητρώου εγγραφής ΜΚΟ (4η διεύθυνση ΥΔΑΣ) <br />Στόχοι: ενημέρωση – ευαισθητοποίηση ελληνικής κοινής γνώμης, προώθηση ιδέας ΜΚΟ, παροχή εκπαίδευσης, τεχνογνωσάς, κατάρτισης σε στελέχη ελληνικών ΜΚΟ. (2η διεύθυνση ΥΔΑΣ). <br /><br />Σημαντική η συνεργασία των ελληνικών ΜΚΟ μεταξύ τους, ή με άλλες ευρωπαϊκές/διεθνείς, που δραστηριοποιούνται στον τομέα της διεθνούς αναπτυξιακής συνεργασίας (π.χ. εντός του δικτύου Global Call to Action Against Poverty – Συμμαχία ενάντια στη Φτώχεια) <br /><br />Απαιτείται εντατικοποίηση των προσπαθειών των ΜΚΟ, αλλά και στήριξη από το κράτος (λ.χ. πλαίσιο διαλόγου –διαρκούς και μόνιμου- ΜΚΟ με Πολιτεία, κοινή επιτροπή ΥΔΑΣ – ΜΚΟ, εκπαίδευση στελεχών στα Πανεπιστήμια, ψήφιση σαφούς θεσμικού πλαισίου λειτουργίας ΜΚΟ) <br /><br /><br />III.<br /><br />Η Ελληνική αναπτυξιακή βοήθεια <br />στα Βαλκάνια και τη Μαύρη Θάλασσα<br /><br /><br />ΕΣΟΑΒ<br /><br />Γενικά:<br /><br /> Η άμεση γειτνίαση της Ελλάδας με τη ΝΑ Ευρώπη, έθεσε τα Βαλκάνια, στο κέντρο των προσπαθειών της Ελλάδας για παροχή αναπτυξιακής βοήθειας. Έτσι στο πλαίσιο της συμμετοχής της Ελλάδας στη DAC, καταρτίστηκε ένα πενταετές πρόγραμμα ελληνικής αναπτυξιακής βοήθειας (Ελληνικό Σχέδιο για την Οικονομική Ανασυγκρότηση των Βαλκανίων-ΕΣΟΑΒ) για την περίοδο 2002-2006, προς 7 βαλκανικά κράτη. Το ΕΣΟΑΒ αποτελεί ουσιαστικά προσπάθεια της Ελλάδος, ως δότριας χώρας, να ενσωματώσει μεμονωμένες πρωτοβουλίες αναπτυξιακής βοήθειας σε ένα ενιαίο σχέδιο και να προωθήσει έτσι μια ολοκληρωμένη αναπτυξιακή πολιτική<br /><br />Στόχοι: <br /><br />Το ΕΣΟΑΒ, πρόκειται για ένα πενταετές πρόγραμμα, συνολικού ύψους 550 εκ. ευρώ, που αποσκοπεί στη χρηματοδότηση έργων, επενδύσεων, δράσεων, μελετών και δραστηριοτήτων με στόχο την οικονομική, κοινωνική και θεσμική ανασυγκρότηση των κρατών της Ν.Α. Ευρώπης. <br /><br />Το Σχέδιο αποσκοπεί, κατ’ αρχήν, στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική σταθερότητα της περιοχής της Νοτιο-ανατολικής Ευρώπης, ενώ απώτερος στόχος του είναι ο εκσυγχρονισμός των υποδομών, η προώθηση των παραγωγικών επενδύσεων, η στήριξη των δημοκρατικών θεσμών και του κράτους δικαίου, ο εκσυγχρονισμός της Δημόσιας Διοίκησης και αυτοδιοίκησης, η ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, η αντιμετώπιση των οικονομικών ανισοτήτων καθώς και η κατάρτιση του εργατικού και επιστημονικού δυναμικού των επωφελούμενων χωρών. Σημαντικό επίσης στόχο του ΕΣΟΑΒ αποτελεί η υποστήριξη του ευρωπαϊκού προσανατολισμού των ληπτριών χωρών.<br /><br />Με το πρόγραμμα αυτό, το Ελληνικό Δημόσιο παρέχει, από εθνικούς πόρους οικονομική υποστήριξη στα κράτη της Αλβανίας, της Βοσνίας - Ερζεγοβίνης, της Βουλγαρίας, της ΠΓΔΜ, της Σερβίας και Μαυροβουνίου και της Ρουμανίας. <br />Έτσι επικεντρώνεται στην πραγματοποίηση μεγάλων έργων υποδομής και στην ενδυνάμωση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και συνεργασίας μεταξύ των χωρών της περιοχής. Η προσπάθεια εστιάζεται στην υλοποίηση επενδύσεων, μελετών, δραστηριοτήτων και δράσεων που εξυπηρετούν τους στόχους του Σχεδίου, μέσω του οποίου χρηματοδοτούνται τα σχετικά έργα<br /><br />Νομικό πλαίσιο: <br /><br />Η λειτουργία του ΕΣΟΑΒ διέπεται από το ν. 2996/2002, την υπ’ αρ. 968/08.05.2002 ΚΥΑ Οικονομίας και ΥΠΕΞ, την υπ’ αρ. 169579/29.05.2002 Απόφαση του Υφυπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, ενώ ο ιδρυτικός νόμος του παραπέμπει και σε αρκετές διατάξεις του αναπτυξιακού νόμου, οι οποίες τυγχάνουν εφαρμογής στις επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα. Για την ενεργοποίηση του ΕΣΟΑΒ (άρ. 3 του ν. 2996/2002), συνήφθησαν διμερείς συνθήκες ανάμεσα στην Ελλάδα και τις έξι επωφελούμενες χώρες. Οι διμερείς αυτές συνθήκες («Πρoγράμματα Διμερούς Οικονομικής Συνεργασίας»), περιέχουν τον γενικό τρόπο λειτουργίας του ΕΣΟΑΒ και συνοδεύονται όλες από ένα Παράρτημα Α, που αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα τους και στο οποίο αναφέρονται οι λεπτομέρειες εφαρμογής τους. Η μη υλοποίηση του προγράμματος τα 2 πρώτα χρόνια οδήγησε στην παράτασή του έως το 2011 και η απόφαση αυτή επικυρώθηκε με το ν. 3530/2007.<br /><br />Όργανα:<br /><br />• Επιτροπή Παρακολούθησης <br />Αξιολογεί και παρακολουθεί την υλοποίηση των εγκεκριμένων προτάσεων και δράσεων (πρόβλεψη ν. 2996/02).<br />• Υπηρεσία Διεθνών Σχέσεων <br /> Παρέχει γραμματειακή υποστήριξη. Προετοιμάζει τα θέματα που θα απασχολήσουν την Επιτροπή Παρακολούθησης (πρόβλεψη ν. 2996/02).<br />• Εθνικός Συντονιστής <br />Ανώτατος υπάλληλος σε κάθε χώρα λήπτρια της βοήθειας. Συντονίζει τη ροή κονδυλίων. Φροντίζει για διαφάνεια. Υπεύθυνος για την εξέλιξη του προγράμματος, σε εθνικό επίπεδο. Συντάσσει ετήσια έκθεση που αποστέλλει στην Επιτροπή Παρακολούθησης. Χειρίζεται τον εθνικό Ειδικό Λογαριασμό. (πρόβλεψη Διμερών Συνθηκών)<br />• Μεικτή Επιτροπή Διαχείρισης <br />Διαχειρίζεται και εφαρμόζει όσα προβλέπονται στη Διμερή Σύμβαση. Αναφέρεται στην Επιτροπή παρακολούθησης. υπεύθυνη για την εκτέλεση και την πρόοδο, τόσο τη φυσική, όσο και την οικονομική, των εγκεκριμένων έργων ή δράσεων και παρέχει πληροφορίες. Ελέγχει τις εκθέσεις προόδου του Προγράμματος και τις ετήσιες εκθέσεις που συντάσσει ο Εθνικός Συντονιστής προτού υποβληθούν στην Επιτροπή Παρακολούθησης, ενώ συντάσσει και τις προτάσεις που υποβάλλονται στην Επιτροπή Παρακολούθησης αναφορικά με την αναγκαία λήψη κατάλληλων μέτρων. Μεριμνά για την εφαρμογή των αποφάσεων και των κατευθυντηρίων γραμμών που λαμβάνει και χαράσσει η Επιτροπή Παρακολούθησης. (πρόβλεψη Διμερών Συνθηκών)<br />• Ειδικός Λογαριασμός<br />Εμβάζονται σε αυτόν οι πληρωμές σε κάθε στάδιο εξέλιξης του έργου.<br /><br />Δραστηριότητα: <br /><br />Η ουσιαστική εφαρμογή του ΕΣΟΑΒ ξεκίνησε με καθυστέρηση δύο και πλέον ετών -μέσα του 2004 αντί του 2002. Ενώ το Σχέδιο έχει ψηφιστεί από το 2002, ελάχιστα έχει προχωρήσει. Δεν έχει ενεργοποιηθεί ακόμα κανένα από τα μεγάλα έργα. Δεν έχει εγγραφεί καμία σχετική πίστωση στους προϋπολογισμούς του 2003 και του 2004. τότε είχαν εκταμιευθεί μόνο 5 εκ. ευρώ (ποσοστό 1%) Το γεγονός αυτό οδήγησε στην απόφαση για παράταση του προγράμματος μέχρι και το 2011, με σκοπό να δοθεί η δυνατότητα στις επτά λήπτριες χώρες να αξιοποιήσουν περισσότερο τους πόρους του Σχεδίου που τους αναλογούν. <br />Το Ελληνικό Σχέδιο για την Οικονομική Ανασυγκρότηση των Βαλκανίων (ΕΣΟΑΒ) προβλέπει πιστώσεις συνολικού ύψους 550 εκατ. €. Το ως άνω συνολικό ποσό των 550 εκατ. € κατανέμεται, αφενός μεν ανά λήπτρια χώρα και αφετέρου ανά τομέα:<br /><br /> Δημόσιες επενδύσεις/ έργα 79%,<br /> ιδιωτικές παραγωγικές επενδύσεις 20%,<br /> Ταμείο Μικρών ΄Εργων 1%). <br /><br />Ειδικότερα το συνολικό ποσό των 550 εκ. € κατανέμεται ως εξής: <br /> <br /> ΔΗΜΟΣΙΕΣ<br />ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ /<br />ΕΡΓΑ ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ/ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ<br />ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΤΑΜΕΙΟ ΜΙΚΡΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΧΩΡΑΣ<br />ΧΩΡΕΣ ΕΣΟΑΒ 79% 20% 1% <br /> (σε €) (σε €) (σε €) (σε €)<br /> <br />ΑΛΒΑΝΙΑ 39.413.100 9.978.000 498.900 49.890.000<br /> <br />ΒΟΣΝΙΑ /<br />ΕΡΖΕΓΟΒΙΝΗ 15.428.700 3.906.000 195.300 19.530.000<br /> <br />ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 42.889.100 10.858.000 542.900 54.290.000<br /> <br />ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟ 13.825.000 3.500.000 175.000 17.500.000<br /> <br />Π.Γ.Δ.Μ. 59.123.600 14.968.000 748.400 74.840.000<br /> <br />ΡΟΥΜΑΝΙΑ 55.639.700 14.086.000 704.300 70.430.000<br /> <br />ΣΕΡΒΙΑ 183.675.000 46.500.000 2.325.000 232.500.000<br />ΚΟΣΣΥΦΟΠΕΔΙΟ 11.850.000 3.000.000 150.000 15.000.000<br /> <br />Διαχειριστικό / Διοικητικό κόστος(3%) 16.020.000<br />Μερικό Σύνολο: 421.844.200 106.796.000 5.339.800 <br />Γενικό Σύνολο: 550.000.000<br /><br /> <br /><br />Η παροχή της βοήθειας προς το Κόσοβο, γίνεται μέσω της Σερβίας (συνίσταται σε 15 εκ. € εκ του κονδυλίου που χορηγείται για τη Σερβία)<br /><br /><br />Η κατανομή του συνολικού ποσού των 550 εκατ. ευρώ, ανά τομέα, είναι η ακόλουθη:<br /> <br />Α) Δημόσιες Επενδύσεις / Έργα<br /> Στο Δημόσιο τομέα, που καλύπτει ποσοστό 79% του συνολικού ποσού των πιστώσεων εντάσσονται και χρηματοδοτούνται έργα, δράσεις, μελέτες και δραστηριότητες που προτείνονται επισήμως από τις Κυβερνήσεις των ληπτριών χωρών, μέσω του «Εθνικού Συντονιστή» του. Το διαθέσιμο ποσό για την υλοποίηση δημοσίων επενδύσεων/έργων σε όλες μαζί τις χώρες του ΕΣΟΑΒ ανέρχεται σε 421,8 εκατ. €. Οι μέχρι σήμερα συνολικές εγκρίσεις για την υλοποίηση δημοσίων επενδύσεων/έργων στις λήπτριες χώρες ανέρχονται σε 163,4 εκατ. €, ποσό που αντιστοιχεί με το 38,75% του συνολικού προϋπολογισμού των δημοσίων επενδύσεων/έργων. <br /> <br />Β) Ιδιωτικές Παραγωγικές Επενδύσεις<br /> Την αρμοδιότητα για τις ιδιωτικές επενδύσεις έχει η Γενική Γραμματεία Επενδύσεων και Ανάπτυξης του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών. Το ελάχιστο και μέγιστο ύψος της επιχορηγούμενης ιδιωτικής επένδυσης, στο πλαίσιο του ΕΣΟΑΒ, καθορίζεται μεταξύ 800.000-5.000.000 € για επενδύσεις που πραγματοποιούνται στη μεταποίηση και μεταξύ 300.000 -1.500.000 € για επενδύσεις στον γεωργικό τομέα, ενώ το ποσοστό της επιχορήγησης ανέρχεται κατ΄ανώτατο όριο στο 30 % του συνολικού κόστους της επένδυσης. Το διαθέσιμο ποσό, για ενίσχυση ιδιωτικών επενδύσεων, σε όλες τις λήπτριες χώρες του ΕΣΟΑΒ ανέρχεται συνολικά σε 106,7 εκατ. €. Το ύψος των επιχορηγήσεων που η αρμόδια Κεντρική Γνωμοδοτική Επιτροπή του ΥΠ.ΟΙ.Ο ενέκρινε μέχρι σήμερα ανέρχεται σε 41,5 εκατ. €. Έτσι το ποσοστό απορρόφησης για όλες μαζί τις χώρες ανέρχεται σε 38,91%.<br /> <br />Γ) Ταμείο Μικρών Έργων<br /> Όπως προβλέπεται στις επιμέρους Συμφωνίες Αναπτυξιακής Συνεργασίας (Άρθρο Α2) μεταξύ Ελλάδος και των επτά ληπτριών χωρών που συμπεριλαμβάνονται στο Ελληνικό Σχέδιο Οικονομικής Ανασυγκρότησης των Βαλκανίων (ΕΣΟΑΒ), ποσοστό 1% του Προγράμματος τίθεται στη διάθεση των αρμοδίων Ελληνικών Πρεσβειών για το Ταμείο Μικρών Έργων. Το ταμείο αυτό, μπορεί να παρέχει υποστήριξη κυρίως σε μικρά, τεχνικά έργα, επειγούσης φύσεως και με άμεση επίδραση στην τοπική κοινωνία. Το δε κόστος εκάστου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 50.000 ευρώ. Το διαθέσιμο ποσό για την υλοποίηση μικρών έργων σε όλες μαζί τις χώρες του ΕΣΟΑΒ ανέρχεται σε 5,3 εκατ. €. Οι μέχρι σήμερα συνολικές εγκρίσεις για την υλοποίηση μικρών έργων στις λήπτριες χώρες ανέρχονται σε 2 εκατ. €, ποσό που αντιστοιχεί με το 38,42% του συνολικού προϋπολογισμού του Ταμείου Μικρών Έργων-ΤΜΕ.<br /><br />Από τις κυριότερες δημόσιες επενδύσεις/έργα συγχρηματοδοτούμενα στο πλαίσιο του ΕΣΟΑΒ είναι:<br /> <br /> Η κατασκευή τμήματος του Πανευρωπαϊκού διαδρόμου Χ, μήκους 86,7 χλμ. στην Σερβία και μήκους 33,2 χλμ στην ΠΓΔΜ,<br /> Η ανακατασκευή/ανακαίνιση του Κτιρίου 3 των Κοινών Θεσμών, άλλως «Ελληνο-Βοσνιακής Φιλίας» στο Σεράγεβο (Βοσνία-Ερζεγοβίνη), και<br /> Η αναβάθμιση της οδικής σύνδεσης Σαγιάδας-Κονίσπολης-Αγίων Σαράντα (Αλβανία)<br /> Το έργο SEELight (South East European Lambda Network Facility for Research and Education, Διαβαλκανική Δικτυακή Υποδομή Οπτικών Ινών για Έρευνα και Εκπαίδευση), ένα δίκτυο οπτικών ινών υψηλών ταχυτήτων/διασύνδεση πανεπιστημιακών κοινοτήτων σε στις χρηματοδοτούμενες χώρες (πλην του Μαυροβουνίου, Βοσνίας και Αλβανίας) <br />Αποτελέσματα: <br />Σταθεροποιείται πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά η περιοχή. Εκσυγχρονίζονται οι υποδομές των γειτονικών κρατών και προωθούνται παραγωγικές επενδύσεις. Σαν αποτέλεσμα της οικονομικής ανάπτυξης και της βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου, στηρίζονται οι δημοκρατικοί θεσμοί και το κράτους δικαίου. Έτσι οι τοπικές πολιτικές προσβλέπουν στη δημιουργία ενός σύγχρονου κοινωνικού κράτους και στην κατάρτιση του εργατικού και επιστημονικού προσωπικού των χωρών. <br />Έτσι σε εθνικό-ελληνικό επίπεδο, προστατεύεται η αξιοπιστία της Ελλάδας, σαν χώρα ανάπτυξης και σταθερότητας. Αναδεικνύεται έτσι η συνέπεια της εξωτερικής πολιτικής, που αποσκοπεί την ενσωμάτωση της περιοχής στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Ενισχύεται και κεφαλαιοποείται η ελληνική παρουσία στα Βαλκάνια. Τονώνεται η εθνική οικονομία και εξελίσσονται τα οικονομικά. Εδραιώνεται ένα κλίμα αμοιβαίας μεταξύ των βαλκανικών κρατών εμπιστοσύνης.<br /><br /> <br />ΟΣΕΠ<br /><br />Γενικά:<br /><br />Στον χώρο του Εύξεινου Πόντου η Ελλάδα αποτελεί ιδρυτικό μέλος του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας Ευξείνου Πόντου (Ο.Σ.Ε.Π.). Ο χώρος της Μαύρης Θάλασσας έχει τριπλό χαρακτήρα, ως περιοχή παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας , αλλά και ως περιοχή διαμετακόμισης ενέργειας. Ο ΟΣΕΠ ιδρύθηκε το 1992 ως άτυπη «Διακυβερνητική Οικονομική Συνεργασία Ευξείνου Πόντου» και μετετράπηκε σε διεθνή οικονομικό οργανισμό (BSEC-Black Sea Economic Cooperation) την 1η Μαϊου 1999, ημερομηνία κατά την οποία ετέθη σε ισχύ ο Καταστατικός Χάρτης του Οργανισμού που είχε υπογραφεί τον Ιούνιο του 1998 στην Γιάλτα.<br /><br />Στόχος: <br /><br />H φιλοσοφία που διέπει την πρωτοβουλία αυτή, έγκειται στην επίτευξη ειρήνης, ασφάλειας και σταθερότητας στην περιοχή μέσω της οικονομικής και όχι της πολιτικής συνεργασίας. Οι στόχοι αυτοί αποκτούν μεγαλύτερη σημασία, αν ληφθεί υπόψη ότι η περιοχή του ΟΣΕΠ συνιστά με αγορά 360 εκ. καταναλωτών και ότι υπάρχουν σημαντικές πηγές πετρελαίου. <br /><br />Μέλη:<br />Στον Οργανισμό μετέχουν δώδεκα χώρες:<br /><br /> <br />i. Αλβανία<br />ii. Αρμενία<br />iii. Αζερμπαϊτζάν<br />iv. Βουλγαρία<br />v. Γεωργία<br />vi. Ελλάδα<br />vii. Μολδαβία<br />viii. Ρουμανία<br />ix. Ρωσία<br />x. Σερβία<br />xi. Τουρκία<br />xii. Ουκρανία<br /> <br /><br />Τα ιδρυτικά κράτη ήταν 11. Η Σερβία και το Μαυροβούνιο εντάχθηκαν την 14.04.2004, ενώ μετά το μεταξύ τους διαζύγιο, συμμετέχει μόνο η Σερβία. Η ΠΓΔΜ προσκλήθηκε στον Οργανισμό, με το διεθνές αναγνωρισμένο όνομά της το 2004, αλλά δεν έχει ως τώρα εκδηλώσει ενδιαφέρον συμμετοχής.<br /><br />Καθεστώς παρατηρητή έχουν οι χώρες: Αίγυπτο, Αυστρία, Γαλλία, Γερμανία, ΗΠΑ, Ισραήλ, Ιταλία, Κροατία, Λευκορωσία, Πολωνία, Σλοβακία, Τσεχική Δημοκρατία και Τυνησία<br />Επίσης καθεστώς παρατηρητή έχει εκχωρηθεί και σε διεθνείς οργανισμούς: “International Black Sea Club” (μη διακυβερνητικό), “Energy Charter Secretariat” και “Commission on the Protection of the Black Sea Against Pollution”, ενώ στις 25.6.2007, καθεστώς παρατηρητή εκχωρήθηκε στην Ευρ. Επιτροπή,<br /><br />Εξαιτίας της συνεχιζόμενης άρνησης της Τουρκίας, δεν έχει καταστεί δυνατή, μέχρι σήμερα, η χορήγηση καθεστώτος παρατηρητή στην Κύπρο.<br /><br />Η έδρα του ΟΣΕΠ είναι στην Κωνσταντινούπολη. <br /><br />Όργανα: <br /><br />Ο ΟΣΕΠ λειτουργεί με κανόνες διαδικασίας που προβλέπουν, αναλόγως του θέματος, συγκεκριμένες πλειοψηφίες. Ενόψει της επιθυμίας για κοινές δράσεις καταβάλλεται προσπάθεια οι αποφάσεις του Οργανισμού να λαμβάνονται με ομοφωνία. Παρόλα αυτά διαθέτει σχετικά ευέλικτη δομή λειτουργίας. Τα όργανα του οργανισμού είναι:<br /><br />1. Η Διακυβερνητική-Διακοινοβουλευτική Συνεργασία. Τα επιμέρους όργανα είναι τα Συμβούλια Υπουργών Εξωτερικών (που συντονίζεται από την ανά εξάμηνο Προεδρία κάποιου κράτους) στις τακτικές ή έκτακτες συνόδους. Άλλα ειδικότερα όργανα συνιστούν η Επιτροπή Υψηλών Αξιωματούχων και οι Ομάδες Εργασίας Εξειδικευμένων Εμπειρογνωμόνων. <br />2. Η Διακοινοβουλευτική Συνεργασία με την Κοινοβουλευτική Συνέλευση της ΟΣΕΠ ("PABSEC"). <br />3. Η Δια-επιχειρηματική Συνεργασία, η οποία λειτουργεί, μέσω του Επιχειρηματικού Συμβουλίου της ΟΣΕΠ ("Business Council"). Το όργανο αυτό αντανακλά τη σημασία που αποδίδει ο ΟΣΕΠ στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και στην επέκταση της συνεργασίας στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. <br />4. Η Τράπεζα Αναπτύξεως και Εμπορίου της Μαύρης Θάλασσας ("Black Sea Trade and Development Bank"- BSTDB), που αποτελεί τον χρηματοδοτικό μηχανισμό του ΟΣΕΠ. Έδρα η Θεσσαλονίκη.<br />5. Το Κέντρο Συντονισμού και Ανταλλαγής Στατιστικών Δεδομένων και Οικονομικών Πληροφοριών. Έδρα η Άγκυρα.<br /><br />Το Ταμείο Ανάπτυξης Προγραμμάτων (PDF) του Οργανισμού παρέχει τη δυνατότητα χρηματοδότησης φορέων του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα των κρατών για την εκπόνηση προ-μελετών σκοπιμότητας για προγράμματα αναπτυξιακού χαρακτήρα. Οι κανόνες λειτουργίας του πρόκειται να αναθεωρηθούν. <br /><br />Ο συντονισμός και η διοικητική υποστήριξη της δράσης του Οργανισμού γίνεται από τη Μόνιμη Διεθνή Γραμματεία του Οργανισμού (ΜΔΓ-PERMIS), που εδρεύει στην Κωνσταντινούπολη. <br /><br />Τέλος υπάρχει το Διεθνές Κέντρο Μελετών Ευξείνου Πόντου/Ιnternational Centre for Black Sea Studies (ΔΙΚΕΜΕΠ/"ICBSS"), με έδρα την Αθήνα. Είναι το “think - tank” του Οργανισμού. Καλύπτει τη συνεργασία μεταξύ επιστημονικών και ακαδημαϊκών κύκλων των κρατών του ΟΣΕΠ, καθώς και την προώθησή της σε συνεργασία με άλλα συναφή Διεθνή Ιδρύματα και Οργανισμούς. Το ΔΙΚΕΜΕΠ είναι Ίδρυμα Ιδιωτικού Δικαίου διεθνούς χαρακτήρα με αντικείμενο τη συνεργασία μεταξύ επιστημονικών και ακαδημαϊκών κύκλων των χωρών του ΟΣΕΠ. Αυτό χρηματοδοτείται από τον ελληνικό προϋπολογισμό. Στο Κίεβο, στις 25.04.2002, το ΔΙΚΕΜΕΠ αναγνωρίστηκε ως το de facto "συνδεδεμένο όργανο", σύμφωνα με το άρθρο 23 του Καταστατικού Χάρτη του Οργανισμού.<br /><br />Δραστηριότητα:<br /><br />Η διακυβερνητική συνεργασία στο πλαίσιο του ΟΣΕΠ εστιάζεται κυρίως στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και επικοινωνιών, του εμπορίου και της οικονομικής ανάπτυξης, των τραπεζικών και χρηματοπιστωτικών θεμάτων. Επίσης δίνεται βάρος στη χρηστή διακυβέρνηση και θεσμική ανανέωση. Προσπάθειες γίνονται και στην κατεύθυνση της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος. Ο ΟΣΕΠ είναι ευαισθητοποιημένος σε ζητήματα προστασίας του περιβάλλοντος, της γεωργίας, της συνεργασίας στα θέματα υγείας, της συνδρομής σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Τέλος στοχεύει και σε τομείς της καθημερινότητας των πολιτών, όπως αυτοί της έρευνας και τεχνολογίας, της εκπαίδευσης, του τουρισμού, του πολιτισμού, της διευκόλυνσης μεταφοράς προϊόντων και της απλοποίησης των τελωνειακών διατυπώσεων, της ανταλλαγής στατιστικών στοιχείων, καθώς και της προώθησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.<br /><br />Η Ελλάδα είναι ο πρώτος συνολικά χρηματοδότης (σε εισφορές) του Οργανισμού. Το σύνολο των εισφορών της ανέρχεται (200) σε 1,3 εκ. $.<br /><br />Αποτελέσματα:<br />Οι προσπάθειες φαίνεται να πιάνουν τόπο, όπως διαπιστώθηκε σε πρόσφατη (06.03.2008) συνάντησης της Επιτροπής Οικονομίας, Εμπορίου, Τεχνολογικών και Περιβαλλοντικών Σχέσεων της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ΟΣΕΠ. Ειδικότερα διπλάσια σε σχέση με την μέση οικονομική ανάπτυξη της υπόλοιπης Ευρώπης ήταν η ανάπτυξη των οικονομιών των χωρών ΟΣΕΠ, την περίοδο 2000-2007. Η ραγδαία οικονομική ανάπτυξη στην περιοχή του Ευξείνου Πόντου κατατάσσει την περιοχή στην τρίτη θέση της παγκόσμιας οικονομίας και το γεγονός αυτό αποδεικνύει τη συνεχή βελτίωση του επενδυτικού - επιχειρηματικού κλίματος στις χώρες του ΟΣΕΠ.<br /><br />Σχέσεις ΟΣΕΠ - Ο.Η.Ε.<br />Εκχωρήθηκε στον ΟΣΕΠ καθεστώτος παρατηρητή στη Γ.Σ των ΗΕ. Με πρωτοβουλία δε της Ελλάδος, όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ συγκηδεμόνευσαν. Επίσης η ενίσχυση της συνεργασίας ΟΗΕ-ΟΣΕΠ υιοθετήθηκε με την απόφαση 55/211/20.12.2000 της Γ.Σ. του ΟΗΕ, ενώ υπάρχουν συμβατικές σχέσεις με το UNDP, για την υλοποίηση του προγράμματος “Black Sea Trade and Investment promotion programme”, το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ελλάδα και την Τουρκία.<br /><br /><br />Σχέσεις ΟΣΕΠ με OECD και λοιπούς Οργανισμούς: <br />Ο Οργανισμός αναπτύσσει συμβατικές σχέσεις με τον ΟΟΣΑ (για την υλοποίηση του προγράμματος “Black Sea and Central Asia Outlook”, το οποίο συγχρηματοδοτείται από Ελλάδα, Ρουμανία και Τουρκία), καθώς και με άλλους περιφερειακούς οργανισμούς και πρωτοβουλίες όπως ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), ο Διεθνής Οργανισμός για τη Μετανάστευση, η Διακυβερνητική Επιτροπή TRACECA (Transport Corridor Europe, Caucasus, Asi. Η Ελλάδα πέτυχε επιπλέον την αναγνώριση του ΟΣΕΠ ως Οργανισμού - λήπτη επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας (ODA) και έτσι άνοιξε ο δρόμος για την χρηματοδότηση του Οργανισμού από διεθνείς δωρητές - μέλη της DAC.<br /><br />(εργασία στο μάθημα του Οικονομικού Διεθνούς Δικαίου, διδάξας κος. Π.Γκλαβίνης, Α'κύκλος ΠΜΣ, 2008-2009, τμήμα Διεθνών Σπουδών, Νομική ΑΠΘ)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-6050909844554492228?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-61372965243321795362010-12-06T14:31:00.005+02:002011-01-08T20:42:24.149+02:00[Τμήμα της υπό εκπόνηση διδακτορικής διατριβής "Οι ελληνοβαλκανικές σχέσεις, 1974-1989"]<br /><br />Η διπλωματική απομόνωση της Ελλάδας, λόγω της κατάλυση της Δημοκρατίας, σε συνδυασμό με την Ύφεση στον Ψυχρό Πόλεμο [1] συντέλεσαν στο «διπλωματικό παράδοξο» της περιόδου 1967-1974. Ένα αυταρχικό καθεστώς με ακραία Δεξιά ιδεολογία σύναψε και εξέλιξε διμερείς και επιχείρησε πολυμερή ανοίγματα προς τα κομμουνιστικά καθεστώτα στα Βαλκάνια. Η Ελλάδα επεδίωξε την ανάπτυξη και προβολή των σχέσεων με τα κομμουνιστικά καθεστώτα τόσο για λόγους προπαγανδιστικούς όσο και ως φερέφωνο της υφεσιακής πολιτικής της ΗΠΑ στα Βαλκάνια. Η αρχική προσπάθεια του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών Παναγιώτη Πιπινέλη είχε σαν πρόταση, το 1968, τη σύναψη «βαλκανικού κώδικα καλής συμπεριφοράς» (ιδέες Πιπινέλη) [2]. Παρόλα αυτά η ΕΣΣΔ θεώρησε την πρόταση ως προσπάθεια του ελληνικού καθεστώτος να βγει από την διεθνή απομόνωση και ως δάκτυλο των συμφερόντων των ΗΠΑ, δεδομένο πως ήταν σε εξέλιξη η κρίση στην Τσεχοσλοβακία. Γενικά η Σοβιετική Ένωση και η Αν. Γερμανία τηρούσαν ψυχρή στάση, ανάλογη στάση -δίχως όμως προπαγανδιστικές επιθέσεις- τηρούσαν η Τσεχοσλοβακία, η Ουγγαρία και η Πολωνία. Ενδιαφέρουσα ήταν η κινεζική στάση, που χαρακτηριζόταν ως φιλική, μετά την αναγνώρισή της Λαϊκής Κίνας από την Ελλάδα, το 1972. Αιτία είναι ο ανταγωνισμός Κίνας-ΕΣΣΔ, καθώς η πρώτη επεδίωκε ενεργά τη συγκρότηση μετώπου κατά της Μόσχας στα Βαλκάνια [3].<br /><br />Με τη Γιουγκοσλαβία δημιουργήθηκε ένταση όταν το Μάιο του 1967 η ελληνική κυβέρνηση έκανε χρήση ρήτρας που εμπεριείχε η μεθοριακή συμφωνία του 1959 και γνωστοποίησε στη γιουγκοσλαβική πλευρά πως δεν επιθυμεί την ανανέωση της συμφωνίας (την εφαρμογή της οποίας το 1962 είχε αναστείλει μονομερώς, μην επιτρέποντας τη μετάβαση Ελλήνων στη Γιουγκοσλαβία), η οποία έληγε το Νοέμβριο του 1967. Σε συνδυασμό με την επιδείνωση των σχέσεων λόγω της ακραίας ιδεολογίας της δικτατορίας, το παραπάνω γεγονός προκάλεσε ένταση των επικρίσεων της Γιουγκοσλαβίας για καταπίεση της «μακεδονικής μειονότητας» στην Ελλάδα, τόσο την περίοδο 1967-8 όσο και το 1971-2. Γενικά η ένταση στις σχέσεις των δύο κρατών λόγω του Μακεδονικού δεν ήταν τόσο αυξημένη όσο ήταν μεταξύ Βουλγαρίας και Γιουγκοσλαβίας, όπου από το 1967 έως και το 1969 υπήρξε έντονη διαμάχη. <br /><br />Ως προς την Αλβανία, η πολιτική της δικτατορίας οδήγησε σε μια κατ’ αρχάς εξομάλυνση των σχέσεων. Έτσι τον Οκτώβριο του 1969 απεύθυνε η Ελλάδα στην Αλβανία μέσω των μονίμων αντιπροσώπων στον ΟΗΕ πρόταση για σύναψη εμπορικών σχέσεων• η Αλβανία το απέρριψε δίχως προηγουμένων να συναφθούν διπλωματικές σχέσεις. Τον Ιανουάριο άρχισαν οι διαπραγματεύσεις και στις 10.02.1970 υπογράφεται στο Παρίσι εμπορική συμφωνία [4]. Στις 14 Δεκεμβρίου 1970 απεύθυνε η Ελλάδα μήνυμα στην Αλβανία για προσπάθεια βελτίωσης του κλίματος μέχρι τη σύναψη διπλωματικών σχέσεων. Η διαπραγμάτευση για αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων έγινε μεταξύ Μαρτίου και Απριλίου 1971 και η αποκατάσταση επιτεύχθηκε στις 6 Μαΐου 1971, όταν ανταλλάχθηκαν πρέσβεις δίχως όμως να αντιμετωπιστούν τα εκκρεμή ζητήματα των δύο χωρών [5]. Σε συνέχεια αυτών ακολούθησε τον Οκτώβριο του 1972 η πρώτη διακρατική εμπορική συμφωνία Ελλάδας-Αλβανίας και η σύσταση Μικτών Επιτροπών για την επίλυση μεθοριακών εκκρεμοτήτων, που όμως δεν λειτούργησαν ποτέ, γιατί η Αλβανία επιθυμούσε να ασχοληθούν με πολιτικά ζητήματα ενώ η Ελλάδα με μεθοριακά. <br /><br />Μετά τις Συμφωνίες του 1964 οι ελληνοβουλγαρικές σχέσεις χαρακτηρίζονταν ως καλές και δεν επηρεάστηκαν ούτε καν από την επιβολή δικτατορίας στην Ελλάδα (παρά το ότι ο Ζίβκωφ καταδίκασε με δήλωσή του στις 12 Μαΐου 1967 το πραξικόπημα). Έτσι το Μάιο του 1970 ο υπουργός Εξωτερικών της Βουλγαρίας Ivan Bashev επισκέφθηκε την Αθήνα –πρώτη αντίστοιχη επίσκεψη μετά το Β’ Π.Π. Επιστέγασμα των καλών σχέσεων στην επταετία 1967-1974 ήταν η «Κοινή Δήλωση επί των Αρχών καλής Γειτνίασης, αμοιβαίας Κατανόησης και Συνεργασίας», στις 31 Μαΐου 1973 [6]. Ακόμα στις 31 Μαΐου του 1974, κατά την επίσκεψη του Βούλγαρου υπουργού Εξωτερικών Peter Mladenov, διατυπώθηκε η «Διακήρυξη αρχών καλής γειτονίας, συνεννοήσεως και συνεργασίας» μεταξύ των δύο χωρών [7]. Γενικά η Βουλγαρία τη χρονική αυτή περίοδο είχε στην εξωτερική της πολιτική το ρόλο του φερέφωνου των σοβιετικών επιδιώξεων [8]. Πίσω από τις πολιτικές της Βουλγαρίας προς την Ελλάδα πρέπει να ιδωθεί η σοβιετική άποψη για την επαφή των βαλκανικών κομμουνιστικών χωρών με τη «δυτική» Ελλάδα• βέβαια και η Βουλγαρία επιζητούσε μια εξομάλυνση με την Ελλάδα γιατί παρά τη σοβιετική ομπρέλα προστασίας. <br /><br />Στις σχέσεις με τη Ρουμανία έγιναν επίσης βήματα προόδου, μικρά δεδομένου των σχετικά ομαλών μεταπολεμικών ελληνορουμανικών σχέσεων. Στις αρχές του ’70 συστάθηκαν Μικτές Κυβερνητικές Επιτροπές μεταξύ αντιπροσώπων των δύο κρατών. Είχαν ρόλο μόνιμου διακρατικού οργάνου ελέγχου και ρύθμισης των διμερών σχέσεων [9]. Το πλαίσιο αυτό βοήθησε αρκετά στην άμεση βελτίωση των σχέσεων μετά το 1974. <br /><br />Γενικά, η στάση των βαλκανικών κρατών έναντι της δικτατορικής Ελλάδας ποικίλει [10]. Έτσι η Ρουμανία ήταν η λιγότερη ευαίσθητη στην αντιδικτατορική αλληλεγγύη και περιόρισε το μέτωπο και τα μέτρα κατά της ελληνικής δικτατορίας στο απολύτως αναγκαίο για να μην προκαλέσει τη Μόσχα, αλλά και με διαρκή επιδίωξη την αυτονόμηση της βαλκανικής πολιτικής της από την ΕΣΣΔ. Η Βουλγαρία [11] τήρησε μία ιδιαίτερα ανεκτική στάση απέναντι στη δικτατορία, εξαιτίας της προσπάθειας της Σόφιας να βγει από την απομόνωση στην οποία βρέθηκε στα Βαλκάνια, ιδίως μετά τα γεγονότα της Τσεχοσλοβακίας. Η Γιουγκοσλαβία εμφανίστηκε πιο επικριτική απ’ τις γειτονικές χώρες ως προς το νέο καθεστώς στην Ελλάδα, θεωρώντας ότι αυτό συνιστούσε μια νέα αμερικανική επιθετικότητα στα Βαλκάνια αλλά και γιατί αρχικά η δικτατορία τηρούσε σκληρή στάση στο Μακεδονικό [12]. <br /><br />Παραπομπές:<br /><br /> 1. Χαρακτηριστικό είναι η άποψη στις ΗΠΑ, όπως φάνηκε από άρθρο του Zbigniew Brzezinski , όπου αυτός πρότεινε τη σύναψη μιας Βαλκανικής Τελωνειακής Ένωσης με συμμετοχή των Ελλάδα, Γιουγκοσλαβία, Ρουμανία και Βουλγαρία, με ταυτόχρονη σύναψη μιας Ανατολικοευρωπαϊκής Τελωνειακής Ένωσης με τη συμμετοχή των Πολωνία, Τσεχοσλοβακία, Ρουμανία και Ανατολική Γερμανία. Z.Brzezinski, The framework of the East-West Conciliation, Foreign Affairs, vol. 46, n. 2, Ιανουάριος 1968, σελ. 256-275<br /> 2. Εφημ. Ελεύθερος Κόσμος, 27.04.1968<br /> 3. Σ.Βαλντέν, Παράταιροι Εταίροι: Ελληνική Δικτατορία, κομμουνιστικά καθεστώτα και Βαλκάνια (1967-1974), εκδ. Πόλις, Αθήνα, 2009<br /> 4. Θ. Μαλκίδης, Η εθνική ελληνική μειονότητα στην Αλβανία, εκδ. Πανηπειρωτικής Ομοσπονδίας Αμερικής, 2007, σελ. 49<br /> 5. Πιο συγκεκριμένα παρότι η ελληνική κυβέρνηση δήλωσε ότι σέβεται την εδαφική ακεραιότητα της Αλβανίας και δεν αναμειγνύεται στις εσωτερικές υποθέσεις της, τήρησε ασθενή στάση [η Χούντα κατηγορήθηκε και για ενδοτισμό] αφού δεν αναφέρθηκε στο κλείσιμο των ορθόδοξων εκκλησιών της Αλβανίας (1967), αντίθετα διέλυσε τις βορειοηπειρωτικές οργανώσεις στην Ελλάδα και τις ΗΠΑ και δεν προχώρησε σε πλήρωση των κενών μητροπολιτικών εδρών σε Κορυτσά και Αργυρόκαστρο. Βλ. Χ. Λαζήκης, Αλβανία, η διαιώνιση του εθνικισμού και η θέση της ελληνικής εθνότητας, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 2002, σελ. 106-107<br /> 6. Κ.Κεντρώτης, Βουλγαρία, στο γενικό Θ.Βερεμής (επιμ.), Βαλκάνια απ’ το διπολισμό στη νέα εποχή, εκδ. Γνώμη, σελ. 397<br /> 7. Εφημ. Ελεύθερος Κόσμος, 02.06.1973<br /> 8. Χαρακτηριστική η δήλωση του Ζίφκωφ ότι οι βουλγαρικοί «δείκτες του πολιτικού ρολογιού είναι συγχρονισμένοι μέχρι δευτερολέπτου με το ρολόι της Σοβιετικής Ένωσης». Brown σελ. 129 <br /> 9.Βαλντέν, σελ. 86<br /> 10. Ο.π. <br /> 11. J.Baev, Bulgarian policy towards Greek military junta regime, 1967-1974, Balkan Studies (4/2005), σελ. 147-156 <br /> 12. Σημαντικό ρόλο για τη ψύχρανση των ελληνογιουγκοσλαβικών σχέσεων έπαιξε η καταγγελία της «μεθοριακής συμφωνίας» του 1959 αρχικά και οι «λιμενικές διευκολύνσεις» της δικτατορίας προς τον 6ο στόλο των ΗΠΑ (1973) και η αμφισβήτηση του Μακάριου, που ο Τίτο θεωρούσε ως ομοϊδεάτη του (κίνημα Αδέσμευτων)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-6137296524332179536?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-78914436963385200622010-11-29T18:33:00.003+02:002010-11-29T21:50:11.259+02:00Εισαγωγή<br /><br />Πριν από λίγες ημέρες είδαν το φως της ευρύτερης δημοσιότητας δύο όμοιες αποφάσεις του Ειρηνοδικείου Άρτας [1] που αφορούν την εργασία που προσέφεραν μαθητευόμενοι του ΟΑΕΔ σε Δήμο, η οποία εντάσσεται πανηγυρικά στην εξαρτημένη εργασία, με τα πλεονεκτήματα που συνεπάγεται και αναδρομικά το γεγονός αυτό. <br /><br />Εργαζόμενος, μαθητευόμενος, εργασία με στοιχεία μαθητείας<br /><br />Καταρχάς κρίσιμη είναι η αποσαφήνιση της έννοιας του εργαζομένου. Τα άρθρα 648 επ. ΑΚ και 6 του Ν. 765/1943, όπως ισχύουν, ορίζουν αλλά και νομολογιακά και θεωρητικά έχει κριθεί ότι σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, στην οποία και μόνον εφαρμόζονται οι διατάξεις του εργατικού δικαίου, υπάρχει όταν οι συμβαλλόμενοι αποβλέπουν στην παροχή της εργασίας του μισθωτού για ορισμένο ή αόριστο χρόνο με μισθό. Αδιάφορος είναι ο τρόπος με τον οποίο καθορίζεται και καταβάλλεται ο μισθός, χωρίς ευθύνη του μισθωτού για την επίτευξη ορισμένου αποτελέσματος, και ακόμη όταν ο μισθωτός τελεί σε εξάρτηση από τον εργοδότη του [2]. Αυτή εκδηλώνεται με τα δικαιώματα που απολαμβάνει ο εργοδότης (και τις αντίστοιχες υποχρεώσεις που φέρει ο εργαζόμενος) και ειδικότερα με το δικαίωμα του να ασκεί έλεγχο και εποπτεία ως προς τον τρόπο, τόπο και χρόνο παροχής της εργασίας και την επιμελή εκτέλεση της και με την υποχρέωση του εργαζομένου να συμμορφώνεται στις αναγκαίες εντολές ή οδηγίες του εργοδότη [3].<br /><br />Ακολούθως κρίσιμη είναι η νομική έννοια του μαθητευόμενου. Ως τέτοιος νοείται ο μισθωτός που αναλαμβάνει με αντάλλαγμα ορισμένη αμοιβή την παροχή γνώσεων για την άσκηση ορισμένου επαγγέλματος ή τέχνης. Στην περίπτωση αυτή πρόκειται για σύμβαση έργου με εργολάβο το «δάσκαλο» και εργοδότη το μαθητευόμενο. Η σύμβαση έργου δεν έχει αντικείμενο την παροχή εργασίας αλλά την εκπαίδευση [4]. Ταυτόσημη σχεδόν και η άποψη της νομολογίας όπου θεωρείται πως στη σύμβαση μαθητείας ο ένας συμβαλλόμενος αναλαμβάνει την υποχρέωση να μεταδώσει στον άλλον τις αναγκαίες εμπειρικές γνώσεις για την άσκηση από τον τελευταίο κάποιου επαγγέλματος ή τέχνης [5].<br /><br />Στην πράξη βέβαια η σύμβαση μαθητείας έχει κοινά στοιχεία με τη σύμβαση εργασίας, αφού για την εκμάθηση απαιτείται η παροχή εργασίας, πως την ωφέλειά της λαμβάνει ο δάσκαλος. Τότε πρόκειται για μικτή σύμβαση που κρίσιμο στοιχείο της είναι η παροχή εργασίας, άρα πρόκειται για σύμβαση εργασίας με στοιχεία μαθητείας [6]. Συνεπώς κρίσιμο είναι το αν οι συμβαλλόμενοι απέβλεψαν κυρίως στην παροχή υπηρεσιών ή στην προαγωγή του ατομικού οφέλους του μαθητευόμενου με την εκπαίδευση και ειδίκευση του [7]. Στην περίπτωση που κατισχύει η παροχή εργασίας τότε λόγω της προαναφερομένης μικτής φύσης της, επί της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας μαθητευομένου εφαρμόζονται τόσο οι γενικές όσο και οι ειδικές διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας [8] και ο εκπαιδευόμενος είναι κανονικός μισθωτός, αφού η εκπαίδευση (δευτερεύον στοιχείο) αποτελεί μέρος της εκπλήρωσης της υποχρέωσης παροχής εργασίας (πρωτεύον στοιχείο) και αντίστοιχα ο χρόνος εκπαίδευσης θεωρείται χρόνος απασχόλησης [9].<br /><br />Απόφαση για stagers<br /><br />Στο καθεστώς του εργαζόμενου υπό καθεστώς μαθητείας έκρινε η νομολογία πως ανήκουν και οι stagers. Στην προσπάθεια εκτόνωσης των πιέσεων προς τους νέους ιδίως να βρουν εργασία αποδέχονταν την παροχή εργασίας υπό μορφή σύμβασης μαθητείας. Κατά τον τρόπο αυτό όμως καταστρατηγούνταν ο νόμος και μάλιστα άμεσα από τον άμεσο θεσμοθέτη και επιτηρητή, δηλαδή το Δημόσιο και τους αυτοδιοικητικούς οργανισμούς. Στα πλαίσια αυτά όμως εντάσσονται οι δύο αποφάσεις του Ειρηνοδικείου της Άρτας, οι οποίες συνεχίζουν την προσπάθεια των δικαστηρίων [10] να μην καταστρατηγείται το εργατικό δίκαιο (σε περιόδους μάλιστα έντονων αλλαγών στα εργασιακά και εργοδοτικά κεκτημένα). <br /><br />Συγκεκριμένα το δικαστήριο έκρινε πως οι stagers προσλήφθηκαν με σκοπό την απόκτηση εργασιακής εμπειρίας αλλά στην πράξη αυτοί απασχολήθηκαν για την κάλυψη συνήθων, τρεχουσών και απολύτως τακτικών αναγκών, μόνιμης, διαρκούς και πάγιας προοπτικές. Άρα έκρινε το δικαστήριο πως οι stagers παρείχαν εργασία συναρτώμενη και σχετική με αυτή του μόνιμου προσωπικού. Ακόμα ότι ο φορέας απασχόλησής τους -εν προκειμένω εναγόμενο ήταν το ΝΠΔΔ του Δήμου Αρταίων, αφού ήδη έχει κριθεί [11] ότι δεν νομιμοποιείται παθητικά ο ΟΑΕΔ αλλά το ελληνικό Δημόσιο ή ο αντίστοιχος Δήμος- αποσκοπούσε σε απασχόληση ως εργοδότης των stagers ώστε να καλυφθούν πάγιες και διαρκείς ανάγκες και όχι ως δάσκαλος. Απόκρουση ενός ενδιαφέροντος επιχειρήματος κατά της θεώρησης των stagers ως εργαζομένων γίνεται από το δικαστήριο αναφέροντας πως δεν είναι δυνατό να νοηθεί ότι η μακροχρόνια απασχόληση των stagers γινόταν με αποκλειστικό σκοπό την επαγγελματική τους κατάρτιση, τη μαθητεία, την ένταξη ή την επανεκπαίδευσή τους επί ενός αντικειμένου ευκόλως (και συντόμως) κατανοητού. <br /><br />Συνέπεια αυτής της απόφασης, η οποία ήδη θεωρείται πως θα δημιουργήσει δικαστικό και νομικό προηγούμενο, είναι οι stagers να δικαιούνται τους ίδιους μισθούς με το μόνιμο προσωπικό της ίδιας κατηγορίας, προϋπηρεσίας και οικογενειακής κατάστασης, επιπλέον τα αντίστοιχα δώρα εορτών και το επίδομα άδειας και απολάμβαναν των ίδιων ασφαλιστικών και συνταξιοδοτικών προνοιών. Τη χρηματική διαφορά επομένως αυτών σε σχέση με την ημερήσια αποζημίωση που λάμβαναν δικαιούνται και θα δικαιωθούν όσοι την αναζητήσουν. Ταυτόχρονα –με αφορμή και άλλες σχετικές αποφάσεις- γίνονται ήδη και καταγγελίες στο ΙΚΑ για την διεκδίκηση ενσήμων και την παροχή ασφαλιστικής κάλυψης και όχι μόνο ιατροφαρμακευτικής [12].<br /><br />Συμπεράσματα<br /><br />Σε μια εποχή που οι βασικές πρόνοιες του εργατικού δικαίου αλλάζουν νομοθετικά, συχνά σε βάρος των εργαζομένων (ευελιξία της εργασίας, καταστρατήγηση συλλογικών εργασιακών σχέσεων κ.α.), είναι κρίσιμη και χρήσιμη η ερμηνεία του νόμου να γίνεται προς όφελος των εργαζομένων. Τα οριζόμενα στο νόμο [13] ότι: «είναι άκυρος οιαδήποτε σύμβασις αντικείμενη εις τον παρόντα νόμον, πλην αν είναι μάλλον ευνοϊκή δια τον υπάλληλον... Αι διατάξεις του νόμου τούτου εφαρμόζονται ωσαύτως και επί συμβάσεων εργασίας με ορισμένην χρονική διάρκειαν, εάν ο καθορισμός της διαρκείας ταύτης δεν δικαιολογείται εκ της φύσεως της συμβάσεως, αλλ’ ετέθη σκοπίμως προς καταστρατήγησιν των περί υποχρεωτικής καταγγελίας της υπαλληλικής συμβάσεως διατάξεων του παρόντος νόμου» -πρωτοποριακά για την εποχή τους- παραμένουν, ενενήντα χρόνια μετά, τρομακτικά επίκαιρα. <br /><br />Παραπομπές:<br /> 1] 164/2010 ΕιρΑρτ και 165/2010 ΕιρΑρτ, αδημοσ. στο νομικό τύπο. Κηρύσσονται προσωρινά εκτελεστές<br /> 2] Ιωάν.Κουκιάδης, Εργατικό Δίκαιο, ατομικές εργασιακές σχέσεις και το δίκαιο της ευελιξίας της εργασίας, εκδ. Σάκκουλας, Γ΄ έκδοση, Αθήνα-Θεσ/νίκη, 2005, σελ. 182-200 και 220-240 <br /> 3] Ιωαν. Ληξουριώτης, Εφαρμογές εργατικού δικαίου, ατομικές και συλλογικές εργασιακές σχέσεις, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα, 2008, σελ. 22-26.<br /> 4] Κουκιάδης, σελ. 259<br /> 5] ΕφΑθ 3263/2001, ΔΕΕ 2002, σελ. 728<br /> 6] Το πρόβλημα αντιμετώπισε προς όφελος του μαθητευόμενου/εργαζομένου αρκετά χρόνια πριν η νομολογία. Βλ. ΠρΤρικαλ. 24/1960, ΕΕΔ 28, σελ. 941.<br /> 7] ΟλΑΠ 19/87, ΝοΒ 36, σελ. 83, ΕφΑΘ 53867 1996, ΔΕΝ 53, σελ. 957 και ΕφΑΘ 6627/2004, Δνη 2005, σελ. 554<br /> 8] ΕφΑθ 6627/2004, Δνη 2005, σελ. 554, επίσης ΑΠ 2052/1990 ΔΕΝ 48, σελ. 17<br /> 9] Κουκιάδης, σελ. 260<br /> 10] Μείζονα Ολομέλεια ΑΣΕΠ 6/2005 και ΜΠρΑθ 6920/2010 (ΑσφΜ) Α’ δημοσ. Nomos, 524638<br /> 11] Ο.π. ΜΠρΑθ 6920/2010<br /> 12] Ευ.Καραμανώλη, Ντόμινο προσλήψεων για stagers, εφημ. Καθημερινή, φύλλο 19ης Σεπτεμβρίου 2010<br /> 13] Άρθρο 8 παρ. 1 και 3 του Ν. 21 12/1920, (τροποποίηση και ερμηνεία της παρ. 2 με το Ν. 4558/1920, άρθρο 11 Α.Ν. 547/1 937: «Η αληθής έννοια της προηγουμένης παραγράφου –αρθρ. 1- είναι, ότι οιαδήποτε σύμβασις, συναπτομένη προ ή μετά την λύσιν της μισθώσεως εργασίας, είναι αυτοδικαίως άκυρος, πλην αν αύτη περιέχη αναγνώρισιν ή εξόφλησιν ειδικώς των εκ του νόμου τούτου αξιώσεων του υπαλλήλου ή είναι μάλλον ευνοϊκή δια τον υπάλληλον). Η παρ. 3 αφορά διαδοχικές συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου αλλά αυτή θέλει τύχει εφαρμογής και για την περίπτωση της σύμβασης εργασίας με μαθητεία όπου ήταν «κανόνας» οι διαδοχικές συμβάσεις μαθητείας.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-7891443696338520062?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-50594247377194592792010-07-05T12:13:00.002+03:002010-08-20T14:13:19.153+03:00Εισαγωγή<br /><br />Κατατέθηκε στο Κοινοβούλιο, μετά από πολύμηνη καθυστέρηση, από το Υπουργείο Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας νομοσχέδιο με τίτλο «ρύθμιση χρεών υπερχρεωμένων νοικοκυριών». Η σημασία του νομοσχεδίου είναι υπέρ το δέον σημαντική. Τούτο διότι θεσπίζεται ιδιωτικό πτωχευτικό δίκαιο. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί σταθμό στον κλάδο του πτωχευτικού και καταναλωτικού δικαίου, αφού για πρώτη φορά οι ειδικές διατάξεις που στόχο έχουν τους εμπόρους και τους πιστωτές τους εφαρμόζονται σε ιδιώτες. Έτσι πλέον συμπληρώνεται το νομικό οπλοστάσιο προστασίας των ιδιωτών μέσω του δικαίου προστασίας καταναλωτή και της νομολογίας των δικαστηρίων (περί καταχρηστικών όρων και επιτοκίων) και εμπλουτίζεται με την εφαρμογή όρων και προϋποθέσεων του πτωχευτικού δικαίου. <br /><br />Ρυθμίσεις νόμου<br /><br />Η βασική φιλοσοφία της πρότασης νόμου είναι ο συνδυασμός καταναλωτικού και πτωχευτικού δικαίου, στην κατεύθυνση της θέσπισης του ιδιωτικού πτωχευτικού δικαίου. Δηλαδή ο ιδιώτης θα απαλλάσσεται από τα χρέη του, όταν δεν υφίστανται περιουσιακά στοιχεία για την ικανοποίησή τους και δεν επαρκούν γι' αυτήν ούτε τα προσδόκιμα εισοδήματά του. Συνεπώς στόχος του ιδιωτικού πτωχευτικού δικαίου είναι η επανένταξή του οφειλέτη στην οικονομική και κοινωνική ζωή με την επανάκτηση της οικονομικής ελευθερίας, και όχι η ικανοποίηση των δανειστών, όπως στην περίπτωση του εμπόρου (πτωχευτικό δίκαιο).<br /><br />Οι ρυθμίσεις περί απαλλαγής αφορούν φυσικά πρόσωπα από χρέη που δεν προέρχονται από την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας. Χρέη που προέρχονται από περιορισμένη σε έκταση επαγγελματική δραστηριότητα που δεν προσδίδει όμως στον οφειλέτη την εμπορική ιδιότητα μπορούν να υπαχθούν στη διαδικασία που προβλέπει η πρόταση νόμου. Οι ρυθμίσεις αφορούν όλα τα χρέη προς τράπεζες ή τρίτους, με εξαίρεση οφειλές από αδικοπραξία που διαπράχθηκε με δόλο, διοικητικά πρόστιμα, χρηματικές ποινές, οφειλές από φόρους και τέλη προς το δημόσιο και εισφορές προς τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης. Δεν υπάγονται επίσης σε ρύθμιση οφειλές που έχουν αναληφθεί το τελευταίο έτος πριν από την υποβολή της αίτησης ρύθμισης. Στην τελευταία περίπτωση ο οφειλέτης -εφόσον επιθυμεί να ρυθμίσει και αυτές τις οφειλές- θα αναμένει την παρέλευση ενός έτους από τότε που αναλήφθηκαν, για να υποβάλει αίτηση. Ο νόμος καλύπτει και τους εγγυητές, οι οποίοι θα πρέπει να κάνουν ξεχωριστή αίτηση και να διαπιστωθεί και γι’ αυτούς μόνιμη αδυναμία<br /><br />Προσπάθειες συμβιβασμού<br /><br />Πριν από την εκκίνηση της δικαστικής διαδικασίας με την υποβολή της σχετικής αίτησης ο οφειλέτης υποχρεούται να κάνει προσπάθεια συμβιβασμού με τους πιστωτές. Την προσπάθεια συμβιβασμού πριν από την υποβολή της αίτησης για τον οφειλέτη αναλαμβάνει μεταξύ άλλων δικηγόρος με γνώσεις εμπορικού δικαίου και δικαίου προστασίας καταναλωτών. <br /><br />Εάν ο εξωδικαστικός συμβιβασμός δεν επιτύχει, η σχετική αίτηση για τη ρύθμιση των οφειλών υποβάλλεται στο ειρηνοδικείο του τόπου όπου κατοικεί ή διαμένει ο οφειλέτης. Εφαρμόζεται η εκούσια δικαιοδοσία που επιτρέπει στο δικαστήριο την αυτεπάγγελτη έρευνα των γεγονότων. Και πάλι τα μέρη (οφειλέτης και πιστωτές) πρέπει να προβούν σε μια νέα προσπάθεια επιδίωξης συμβιβασμού ενώπιον αυτή τη φορά του δικαστηρίου. Σε περίπτωση μη ομοφωνίας των πιστωτών θα πρέπει τουλάχιστον να συμφωνούν οι πιστωτές που έχουν εμπράγματες εξασφαλίσεις (υποθήκες κτλ.). Για το συμβιβασμό συντάσσεται πρακτικό που επικυρώνεται από τον αρμόδιο Ειρηνοδίκη.<br /><br />Δικαστική διευθέτηση<br /><br />Εάν και πάλι δεν ευδοκιμήσει ο συμβιβασμός το δικαστήριο ελέγχει, κατά τη δικάσιμο που έχει οριστεί, τη συνδρομή των προϋποθέσεων για τη ρύθμιση των χρεών και κρίνει ότι δεν επαρκούν τα περιουσιακά στοιχεία και εισοδήματά του για την αποπληρωμή των χρεών προχωρά στη ρύθμιση των οφειλών. <br /><br />Το Ειρηνοδικείο πρέπει να εκδώσει απόφαση μέσα σε έξι μήνες λαμβάνοντας υπόψη τα περιουσιακά στοιχεία και εισοδήματα του ιδίου και της συζύγου του, την ηλικία του, καθώς και τις προτάσεις των πιστωτών του. Το δικαστήριο δέχεται την αίτηση και επιβάλλει τη ρευστοποίηση όλης της περιουσίας του δανειολήπτη. Ο οφειλέτης αναλαμβάνει την υποχρέωση να καταβάλει κάθε μήνα και για χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών μέρος του εισοδήματός του στους πιστωτές. Εφόσον παρέλθουν τα τέσσερα έτη και έχει τηρήσει ο οφειλέτης τις υποχρεώσεις της ρύθμισης, απαλλάσσεται των χρεών του (η απαλλαγή είναι ανεξάρτητη από την εξυπηρέτηση του πρόσθετου χρέους για την εξαίρεση της κύριας κατοικίας). Το δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να ορίσει πολύ μικρό ποσό δόσης, ενώ σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί ακόμη να επιτρέψει στον οφειλέτη, ιδίως αν αυτός είναι άνεργος ή έχει σοβαρά προβλήματα υγείας, να μη δίνει για ορισμένο χρονικό διάστημα κανένα απολύτως ποσό. <br /><br />Πρώτη κατοικία<br /><br />Όσον αφορά την πρώτη κατοικία του ιδιώτη, μπορεί να ζητηθεί η εξαίρεση της από τη ρευστοποιήσιμη περιουσία για την ικανοποίηση των πιστωτών. ο οφειλέτης έχει τη δυνατότητα να εξαιρέσει από τη ρευστοποιήσιμη περιουσία την κύρια κατοικία του, εφόσον αυτή δεν υπερβαίνει σε έκταση το προβλεπόμενο από τις ισχύουσες διατάξεις όριο αφορολόγητης απόκτησης πρώτης κατοικίας, πλέον 50%. Ταυτόχρονα ο οφειλέτης αναλαμβάνει για έως 20 χρόνια να εξυπηρετεί -με το μέσο επιτόκιο ενός στεγαστικού δανείου- χρέη που αντιστοιχούν στο 85% της εμπορικής αξίας της κατοικίας, όπως αυτή αποτιμάται από το αρμόδιο δικαστήριο.<br /><br />Κρίσιμα σημεία<br /><br />Αρκετές απόψεις έχουν διατυπωθεί σχετικά με τη συμμετοχή δικηγόρου στη νεοθεσπιζόμενη διαδικασία της πτώχευσης ιδιωτών. Η παράσταση του δικηγόρου κρίνεται σαφώς απαραίτητη καθώς αυτός διαθέτει την απαραίτητη επιστημονική κατάρτιση ώστε να φέρει σε πέρας, με επιτυχία, υποθέσεις πτωχεύσεων. Δίχως την επιστημονική κρίση και εμπειρία του δικηγόρου ο ιδιώτης-καταναλωτής κινδυνεύει να δει την υπόθεσή του να μην ευδοκιμεί, καθώς απέναντί του έχει ένα νέο, άγνωστο, νομικό καθεστώς ενώ είναι βέβαιο ότι τα πιστωτικά ιδρύματα θα χρησιμοποιήσουν έμπειρους νομικούς προκειμένου να εκμεταλλευτούν στο έπακρο τις καινούριες διατάξεις. <br /><br />Αρμόδιο δικαστήριο θα είναι το Ειρηνοδικείο του τόπου κύριας κατοικίας του οφειλέτη. Αυτό σημαίνει ότι δίδεται η δυνατότητα, με χαμηλό κόστος, ο καθένας να προσφύγει στη νέα διαδικασία. Αυτό το σημείο ευνοεί κυρίως τους κατοίκους της επαρχίας όπου με τη βοήθεια τοπικού δικηγόρου θα εκκινούν τις διαδικασίες χωρίς τις καθυστερήσεις και τα έξοδα των ανώτερων δικαστηρίων (λ.χ. Πολυμελές Πρωτοδικείο, αρμόδιο για πτωχεύσεις εμπόρων).<br /><br />Αιτήσεις θα μπορούν να υποβληθούν μετά την πάροδο τεσσάρων μηνών από τη δημοσίευση του νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Ωστόσο το τετράμηνο αυτό θα μπορούν να εκκινήσουν οι διαδικασίες του εξώδικου συμβιβασμού, το ίδιο διάστημα απαγορεύεται να γίνει πλειστηριασμός ακινήτου που χρησιμεύει ως μοναδική κατοικία του οφειλέτη. Τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης που βρίσκονται σε εξέλιξη ή με τα οποία απειλείται ο οφειλέτης, εξακολουθούν και βρίσκονται σε ισχύ. Ο οφειλέτης όμως μπορεί να τα αναστείλει με δικαστική απόφαση (ασφαλιστικά μέτρα), εφόσον πιθανολογηθεί πως η αίτηση για τη ρύθμιση των οφειλών θα ευδοκιμήσει<br /><br />Συμπεράσματα<br /><br />Η νέα νομοθετική ρύθμιση κρίνεται επιτυχής, αλλά χρήζει εξειδικεύσεων και ερμηνείας για θέματα που θα προκύψουν από την εφαρμογή της στην πράξη. Ασφαλώς ευνοεί τον καταναλωτή αλλά και τα πιστωτικά ιδρύματα, αφού δίνεται στα τελευταία η δυνατότητα είσπραξης απαιτήσεων που διαφορετικά δεν θα ικανοποιούνταν. Οι θεσπιζόμενες διαδικασίες είναι στη σωστή κατεύθυνση αφού εξασφαλίζεται η, από νομικής άποψης λόγω εμπλοκής δικηγόρου και Ειρηνοδικείο, επιστημονική αρτιότητα και η αποφυγή καταχρηστικής άσκησης των δυνατοτήτων της νέας νομοθεσίας. Συνεπώς ενισχύεται αυτός που πραγματικά έχει ανάγκη ρύθμισης των χρεών του και όχι ο «μπατακτσής».<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-5059424737719459279?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-40966651329515875632010-06-30T20:52:00.001+03:002010-06-30T20:52:25.161+03:00Εισαγωγή<br /><br />Σημαντικές εξελίξεις στη διαδικασία σύστασης εταιριών επιφέρει το σχέδιο νόμου που κατέθεσε στις 17.05.2010 στη Βουλή το Υπουργείο Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας. Σκοπός των νέων ρυθμίσεων είναι η απλοποίηση των διαδικασιών ίδρυσης κάθε εταιρικής μορφής μέσω της διεκπεραίωσης των σχετικών διαδικασιών από υπηρεσίες μίας στάσης. Η διευκόλυνση του επιχειρείν με μείωση του χρόνου και του κόστους ίδρυσης μιας επιχείρησης είναι στις προθέσεις του νομοθέτη. Ωστόσο εύστοχα θα μπορούσε να παρατηρήσει κανείς ότι, με τις νέες ρυθμίσεις το ζήτημα της έλλειψης ανταγωνιστικότητας εξαιτίας της καθυστέρησης ίδρυσης εταιριών δε λύνεται αλλά μετατίθεται από τις Νομαρχίες, τις Εφορίες, τα Επιμελητήρια και τα Πρωτοδικεία στα ΚΕΠ και τους συμβολαιογράφους. Ακόμα κρίσιμα και χρήσιμα είναι τα γεγονότα της νομικής συνδρομής των εξειδικευμένων στα ζητήματα του εμπορικού δικαίου νομικών, προς όφελος και διασφάλιση των εταιρικών συμφερόντων. <br /> <br />Υπηρεσία μίας στάσης<br /><br />Ειδικότερα επί των ρυθμίσεων οι βασικές πρόνοιες του σχεδίου νόμου είναι οι παρακάτω. Όλες οι διαδικασίες θα γίνονται στα 100 καταστήματα και υποκαταστήματα των Εμπορικών Επιμελητηρίων, και σε 50 ΚΕΠ ώστε να εξυπηρετούνται οι μικρότεροι δήμοι αλλά και σε στο σύνολο των συμβολαιογράφων της χώρας (3.200). Οι παραπάνω φορείς θα έχουν το χαρακτήρα υπηρεσίας μίας στάσης για τις επιχειρήσεις. <br /><br />Έτσι για την ίδρυση προσωπικών εταιριών ΟΕ και ΕΕ, ως υπηρεσίες μίας στάσης, θα λειτουργούν τα Επιμελητήρια και τα 50 ΚΕΠ. Γίνεται λόγος για πρόβλεψη, ώστε στο μέλλον να υπαχθούν στις αρμοδιότητές τους και η ίδρυση κεφαλαιουχικών εταιριών ΕΠΕ καθώς και ΑΕ, μέσω της απασχόλησης (με ποιο καθεστώς;) συμβολαιογράφου. Για τις ΕΠΕ και τις ΑΕ και εν γένει για τις εμπορικές εταιρίες για τη σύσταση των οποίων απαιτείται δημόσιο (συμβολαιογραφικό) έγγραφο, ως υπηρεσία μίας στάσης, ορίζεται ο συμβολαιογράφος. <br /><br />Ρόλος<br /><br />Προκειμένου να καταστούν λειτουργικές οι υπηρεσίες μίας στάσης, αυτές θα μπορούν να εισπράξουν το Ενιαίο Τέλος που αντικαθιστά σε ανταποδοτική βάση, όλα τα επιμέρους τέλη που ισχύουν σήμερα. Ακόμα θα μπορούν να συνδέονται με το ηλεκτρονικό Γενικό Επιχειρηματικό Μητρώο (ΓΕΜΗ), όπου θα καταχωρείται η επωνυμία και θα εγγράφεται η επιχείρηση. Συνεπώς παύει να ισχύει η υποχρέωση δημοσίευσης στο Πρωτοδικείο, στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιριών, και στο ΦΕΚ. Επιπλέον θα συνδέονται ηλεκτρονικά με τους ασφαλιστικούς φορείς για την εγγραφή, τη χορήγηση ασφαλιστικής ενημερότητας των εταίρων και τη χορήγηση ΑΜΚΑ της επιχείρησης, αλλά και με το ΤΑΧΙS για την έκδοση ΑΦΜ.<br /><br />Υποχρεώσεις<br /><br />Σημαντική είναι η πρόβλεψη ότι οι υποχρεώσεις της υπηρεσίας μίας στάσης συνίστανται σε έλεγχο της αίτησης καταχώρισης και του συμφωνητικού σύστασης, συνιστάμενο σε έλεγχο νομιμοποίησης του αιτούντα και σε έλεγχο πληρότητας των συνημμένων στοιχείων και εγγράφων. Σε, μέσω της πρόσβασης στα ηλεκτρονικά αρχεία των επιμελητηρίων, προέλεγχο της επωνυμίας και στη χορήγηση προέγκρισης χρήσης. Εάν υπάρχει προγενέστερη καταχώρηση η υπηρεσία μιας στάσης ενημερώνει τους ενδιαφερόμενους και, μετά από συνεννόηση μαζί τους, προβαίνει σε τροποποίηση της επωνυμίας. Επιπρόσθετα καταθέτει το ενιαίο τέλος και το Φόρο Συγκέντρωσης Κεφαλαίου και χορηγεί βεβαιώσεις κατάθεσης αυτών. Προβαίνει σε διαδικασίες χορήγησης από την αρμόδια υπηρεσία ΑΦΜ. στους εταίρους και την εταιρία, και για την έκδοση των απαιτούμενων πιστοποιητικών ασφαλιστικής και φορολογικής ενημερότητας, εγγραφή στους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης και σε έκδοση ΑΜΚΑ της εταιρίας. Τέλος εγγράφει την εταιρίας στο αρμόδιο επιμελητήριο. Εάν υπάρχουν κενά ή ελλείψεις παρέχεται χρόνος 2 ή 10 εργάσιμων ημερών για διορθώσεις διαφορετικά η εταιρία δεν καταχωρείται στο ΓΕΜΗ και επιστρέφεται το ενιαίο τέλος και ο φόρος συγκέντρωσης κεφαλαίου. <br /><br />Νομική αρωγή<br /><br />Η φιλοσοφία του σχεδίου νόμου είναι η απλοποίηση των διαδικασιών ίδρυσης της επιχείρησης. Όμως η απλοποίηση δεν πρέπει να συνεπάγεται και ασάφεια, αοριστία και έλλειψη ασφάλειας δικαίου. Η συνδρομή του καταρτισμένου νομικού, Συλλειτουργού της Δικαιοσύνης, κρίνεται όσο ποτέ αναγκαία. Λόγω της εξειδίκευσης των συναλλαγών, των νέων μορφών συμβάσεων, της έξαρσης των διεθνών συναλλαγών αλλά και της γνώσης τόσο σε θεωρητικό όσο και σε ουσιαστικό επίπεδο της ελληνικής πραγματικότητας σε θέματα εμπορικού δικαίου ο δικηγόρος παρέχει τα εχέγγυα ώστε να κατοχυρωθούν τα εταιρικά συμφέρονται αλλά και τα συμφέροντα των φυσικών προσώπων (εταίρων, μετόχων). Η διεθνής και εγχώρια πρακτική, όπου στην αγορά οι εταιρικές συμβάσεις είναι περισσότερες απ’ όσες προβλέπει τυπικά ο νόμος, απαιτεί την νομική αρωγή σε κάθε στάδιο του επιχειρείν. Ρόλος του επιχειρηματία είναι η οικονομική δραστηριότητα και τούτο μπορεί να γίνει χωρίς προσκόμματα όταν του παρέχονται οι απαραίτητες νομικές -σε συμβουλευτικό και μάχιμο επίπεδο- υπηρεσίες, που θα διασφαλίσουν την ομαλή λειτουργία της επιχείρησης από άποψη σχέσεων με τη Διοίκηση και με τους Νόμους. <br /><br />Εμβόλιμη διάταξη στο σχέδιο νόμου<br /><br />Δυστυχώς, ακόμα μια φορά λαμβάνει χώρα το σύνηθες και αρνητικό φαινόμενο στην ελληνική έννομη τάξη, να περιλαμβάνονται σε ένα σχέδιο νόμου ρυθμίσεις για εντελώς διαφορετικό θέμα. Το γεγονός αυτό οδηγεί σε πολυδιάσπαση των νόμων, δυσλειτουργίες στην εφαρμογή τους και κυρίως αδυναμία από τον πολίτη να κατανοήσει το περιεχόμενό τους. Παρόλα αυτά η νέα ρύθμιση αφορά τις επαγγελματικές μισθώσεις (αρθρ. 43 ΠΔ 34/1995). Ειδικότερα πλέον η καταγγελία της μίσθωσης εκ μέρους του μισθωτή θα μπορεί να γίνεται μετά τη συμπλήρωση ενός έτους και όχι μετά δύο έτη, ο χρόνος καταγγελίας της σύμβασης μειώνεται από έξι μήνες που είναι σήμερα στους τρεις και πρέπει να γίνεται εγγράφως και τέλος η καταβαλλόμενη αποζημίωση -σε περίπτωση που ο μισθωτής καταγγείλει τη σύμβαση- θα ισούται με το μίσθωμα ενός μηνός και όχι τεσσάρων μηνών.<br /> <br />Συμπεράσματα<br /><br />Μένει στην πράξη να φανεί η δυνατότητα απλοποίησης της διαδικασίας σύστασης μιας εταιρίας. Προς το καλό της αγοράς, των επιχειρηματιών, κάθε βεληνεκούς και επιπέδου, και των εργαζομένων σκόπιμο είναι να ευνοηθεί η ανάπτυξη της οικονομικές δραστηριότητας από τις εταιρίες. Ταυτόχρονα, η αλλαγή αρμοδιοτήτων μένει να φανεί στην πράξη αν λύνει τα προβλήματα ή απλά τα μεταθέτει. Τέλος κρίσιμος συμπαραστάτης του επιχειρηματία, σε ένα πολύπλοκο και διεθνοποιημένο καθεστώς εμπορικού δικαίου, είναι ο καταρτισμένος νομικός που θα του παρέχει τα εχέγγυα εξασφάλισης των εταιρικών συμφερόντων.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-4096665132951587563?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-72016758684723448282010-01-26T10:09:00.002+02:002010-01-26T10:14:57.760+02:00Εισαγωγή<br /><br /><br />Ο πρόσφατα ψηφισθείς νόμος [2] εντάσσεται στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής και πιο συγκεκριμένα στο ρυθμιστικό ρόλο που ασκεί το κράτος στην εθνική οικονομία. Επιπλέον επιχειρείται συνδυασμός της συνταγματικής επιταγής για ελευθερία ανάπτυξης της οικονομικής ζωής ή γενικότερα της ελευθερίας των συμβάσεων και της προστασία των χρηστών ηθών ή της εθνικής οικονομίας [3]. Στα πλαίσια αυτά ψηφίσθηκε ο νόμος για τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες, ενώ ακολουθεί σύντομα ο αντίστοιχος για τους ιδιώτες [4]. <br /><br />Γενικές ρυθμίσεις<br /><br />Ο νομοθέτης, στα πλαίσια άσκησης του κοινωνικού ρόλου του κράτους σκοπεύει μέσω του νόμου στη στήριξη των επιχειρήσεων, επαγγελματιών και αγροτών, στη διατήρηση της πιστοληπτικής τους ικανότητας και στην ενίσχυση της ενεργής συμμετοχής τους στην οικονομική ζωή [5]. Με το νέο νόμο παρέχεται υπό προϋποθέσεις η δυνατότητα σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα, τα οποία έχουν συνάψει με πιστωτικά ιδρύματα συμβάσεις επαγγελματικών, επιχειρηματικών και αγροτικών δανείων ή πιστώσεων μέχρι ορισμένου ύψους, να ζητήσουν τη ρύθμιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών τους [6]. Άλλωστε η έννομη σχέση μεταξύ λήπτη τραπεζικών υπηρεσιών και πιστωτικού ιδρύματος, είναι σχέση εμπιστοσύνης από την οποία απορρέουν κύριες και παρεπόμενες υποχρεώσεις προστασίας εκ μέρους της Τράπεζας, ιδίως δε η υποχρέωση σεβασμού του τραπεζικού απορρήτου, η υποχρέωση ενημέρωσης και συμβουλευτικής καθοδήγησης του πελάτη, η υποχρέωση αποφυγής του επί ζημία του πελάτη πλειστηριασμού, καθώς και η υποχρέωση σεβασμού της προοπτικής οικονομικής ανάκαμψης του οφειλέτη [7]. <br /><br />Δικαιούχοι<br /><br />Ο νόμος αφορά τις ληξιπρόθεσμες οφειλές συμβάσεων δανείων για επιχειρηματικούς, επαγγελματικούς ή αγροτικούς σκοπούς που έχουν συνάψει φυσικά ή νομικά πρόσωπα με Τράπεζες. Η ρύθμιση αφορά τόσο συμβάσεις που έχουν καταγγελθεί, όσο και συμβάσεις που δεν έχουν καταγγελθεί. Προϋπόθεση για την υπαγωγή στις ρυθμίσεις είναι οι οφειλές των αφορώντων προσώπων να έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες μετά τις 30.07.2007 [8] και μέχρι τη δημοσίευση του νόμου. Επιπλέον δικαίωμα να κινήσουν διαδικασία ρύθμισης έχουν εκτός από τους πρωτοφειλέτες, και εγγυητές και οι καθολικοί διάδοχοι αυτών. Για τις οφειλές που έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες μετά την 01.01.2005, μπορεί να υπαχθούν σε ρύθμιση, υπό τον όρο μεταξύ άλλων ότι θα αποπληρωθεί μέχρι την 15.4.2010 ποσό ίσο με το ένα τρίτο της προβλεπόμενης συμβατικής διάρκειας. Για την περίπτωση που η σύμβαση δεν έχει καταγγελθεί, προϋπόθεση για τη ρύθμιση είναι να υφίσταται ληξιπρόθεσμη οφειλή με καθυστέρηση τουλάχιστον τριών μηνών. Το σύνολο της οφειλής που υπάγεται σε ρύθμιση δεν μπορεί να υπερβαίνει το ποσόν του ενός εκατομμυρίου (1.000.000) ευρώ ανά πιστωτικό ίδρυμα [9]. <br /><br />Εξαιρέσεις<br /><br />Δεν υπάγονται στις διατάξεις του παρόντος άρθρου ληξιπρόθεσμες οφειλές από συμβάσεις πρακτορείας επιχειρηματικών απαιτήσεων, από ομολογιακά δάνεια, από δάνεια ή πιστώσεις εγγυημένα ή επιδοτούμενα από το Δημόσιο ή εγγυημένα από το Ταμείο Εγγυοδοσίας Μικρών και Πολύ Μικρών Επιχειρήσεων (ΤΕΜΠΜΕ). Επιπλέον ως προϋποθέσεις εμφανίζονται για την υπαγωγή στη ρύθμιση: Α) Η ασφαλιστικής και φορολογικής ενημερότητας του οφειλέτη για την υπαγωγή του στις ρυθμίσεις. Β) Κριτήρια με βάση τον κύκλο εργασιών για την υπαγωγή των ενήμερων οφειλών στη ρύθμιση. Γ) Ύπαρξη ζημιογόνας τελευταίας χρήσης για την υπαγωγή των επιχειρήσεων με βιβλία γ'Α κατηγορίας στη ρύθμιση των ενήμερων οφειλών. Έτσι οι επιχειρήσεις και επαγγελματίες με βιβλία τρίτης κατηγορίας και οι αγροτικοί συνεταιρισμοί, οι οποίοι στην τελευταία ετήσια χρήση μέχρι τον Ιούνιο του 2009 είχαν ετήσιο κύκλο εργασιών μικρότερο των 2.500.000 ευρώ και ζημία στην ίδια χρήση. Προϋπόθεση είναι το ανεξόφλητο κεφάλαιο του δανείου να μην υπερβαίνει το ποσόν των 350.000 ευρώ. Τέλος επιχειρήσεις με ακαθάριστα έσοδα μικρότερα των 150.000 ευρώ, κατ’ επάγγελμα αγρότες και επιχειρήσεις που έχουν υποστεί σημαντικές καταστροφές από πυρκαγιές ή φυσικά φαινόμενα. Προϋπόθεση είναι το ανεξόφλητο κεφάλαιο του δανείου να μην υπερβαίνει το ποσόν των 200.000 ευρώ.<br /><br />Καταβολή χρημάτων<br /><br />Σύμφωνα με το νόμο οι αιτήσεις για την υπαγωγή στη ρύθμιση των οφειλών γίνονται μέχρι τις 15.03.2010. Οι σχετικές ρυθμίσεις έχουν βάση το επιτόκιο ενήμερης οφειλής και κατ' ελάχιστο τα επτά χρόνια. Τα δύο πρώτα έτη ο οφειλέτης καταβάλει μόνο τόκους και κατόπιν τις τοκοχρεολυτικές δόσεις. Αν πρόκειται για ληξιπρόθεσμες οφειλές μετά τις 30.07.2007, ο δανειολήπτης δεν υποχρεούται να προκαταβάλει για τη ρύθμιση κανένα ποσόν. Αν πρόκειται, ωστόσο, για ληξιπρόθεσμες οφειλές της περιόδου 01.01.2005 έως 30.06.2007, υποχρεούται να καταβάλει το 10% της οφειλής. Για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές μετά τις 30.07.2007, διαγράφονται με τη ρύθμιση οι τόκοι ανατοκισμού και υπερημερίας. Για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές της περιόδου 01.01.2005 έως 30.06.2007 διαγράφονται οι τόκοι ανατοκισμού και υπερημερίας, εφόσον εξοφληθεί το μισό της οφειλής. Τέλος δίδεται η δυνατότητα στους λήπτες επιχειρηματικών ή επαγγελματικών δανείων, που ανταποκρίνονται με δυσκολίες στις δανειακές υποχρεώσεις τους, να επιτύχουν, υπό προϋποθέσεις, διαζευκτικά μία ετήσια περίοδο χάριτος ή διετή αναστολή στην αποπληρωμή του κεφαλαίου του δανείου ή τριετή παράταση της διάρκειας του δανείου, ενώ υπάρχει μέριμνα για την προστασία εκείνων που ενδέχεται να εκτεθούν σε πιέσεις από το κλείσιμο ή τη συρρίκνωση των πιστωτικών τους ορίων στα κεφάλαια κίνησης. Σε περίπτωση που αυτό συμβεί μέχρι τον Ιούνιο 2011, η επιστροφή του ποσού ρυθμίζεται σε πέντε έτη.<br /><br /><br />Ρυθμίσεις για τον «Τειρεσία»<br /><br /><br />Στα άρθρα 3 έως 6 του νόμου καθιερώνεται υπό προϋποθέσεις η διαγραφή δυσμενών δεδομένων από τα σχετικά αρχεία που τηρούνται από τα πιστωτικά και εν γένει χρηματοδοτικά ιδρύματα ή από αρχεία δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς που λειτουργούν χάριν αυτών, ενώ αίρονται ορισμένοι περιορισμοί χορήγησης νέου βιβλιαρίου επιταγών σε κατηγορίες οφειλετών [10]. Ειδικότερα ο χρόνος τήρησης των τριών κατηγοριών πληροφοριών, δηλαδή οι επιταγές, οι διαταγές πληρωμής και -ως τρίτη κατηγορία- οι κατασχέσεις, επιταγές προς πληρωμή, περιλήψεις εκθέσεων κατάσχεσης, προγράμματα πλειστηριασμών και διοικητικές κυρώσεις (του Υπ.Οικον.) μειώνεται κατά ένα έτος για κάθε κατηγορία. Προβλέπεται διαγραφή των δυσμενών δεδομένων για όσους έχουν τακτοποιήσει ή θα τακτοποιήσουν εντός τριών μηνών από τη δημοσίευση του νόμου, τις οφειλές τους, ενώ επιταγές και συναλλαγματικές που εξοφλούνται σε τριάντα ημέρες από τη σφράγισή τους ή τη λήξη τους, ανεξόφλητες οφειλές μέχρι 1.000 ευρώ όπως και πρόσφατα εξοφλημένες μέχρι 3.000 ευρώ δεν εμφανίζονται στον «Τειρεσία». Επίσης επιτρέπεται στο πιστωτικό ίδρυμα να χορηγεί, κατά τη διάρκεια ισχύος μέτρου στέρησης χορήγησης βιβλιαρίου επιταγών, νέο βιβλιάριο επιταγών, εφόσον παρέχεται τριτεγγύηση από τρίτο πρόσωπο και μέχρι το ποσόν των πέντε χιλιάδων ευρώ ανά επιταγή. Τέλος υφίσταται υποχρέωση του πιστωτικού ή χρηματοδοτικού ιδρύματος που έχει διαβιβάσει σε αρχεία δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς δυσμενή περί οφειλών δεδομένα αμέσως και το βραδύτερο εντός δύο εργάσιμων ημερών από την περιέλευση σε αυτό των στοιχείων που αποδεικνύουν προσηκόντως την εξόφληση της οφειλής να προβεί, χωρίς την αξίωση αμοιβής ή δαπάνης, στην ενημέρωση του υπεύθυνου επεξεργασίας των παραπάνω αρχείων<br /><br />Δικαστική προστασία<br /><br />Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 5 του νόμου, από τη δημοσίευση του παρόντος και μέχρι την 30.6.2010 «δεν επιτρέπεται η έναρξη ή η συνέχιση της κύριας διαδικασίας της έμμεσης αναγκαστικής εκτέλεσης, εκτός αν έχει διενεργηθεί ήδη ο πλειστηριασμός…». Η αναστολή των διαδικασιών εκτέλεσης επέρχεται αυτοδίκαια. Το άρθρο 6 προβλέπει την προσωρινή δικαστική προστασία του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δυσμενή οικονομικά δεδομένα με αίτηση αυτού στρεφόμενη κατά του πιστωτή του και εκδικαζόμενη κατά τη διαδικασία των άρθρων 682 επ. ΚΠολΔ, εφόσον πιθανολογείται η ανυπαρξία της οφειλής. Το δικαίωμα απονέμεται σε περίπτωση καταχώρισης σε αρχεία αμφισβητούμενων οφειλών και ως εκ τούτου καταχώρισης ακατάλληλης για την αληθινή εκτίμηση της πιστοληπτικής ικανότητας του υποκειμένου [11]. <br /><br />Συμπεράσματα<br /><br />Ο νόμος διέπεται από έναν έντονο κοινωνικό χαρακτήρα που δεδομένων της κοινωνικοοικονομικής οπτικής μπορεί να ιδωθεί και ως παραβίαση της αρχής της ελευθερίας των συμβάσεων. Όμως η διάχυτη τάση σε αρκετές έννομες τάξεις, ειδικά στην Ευρώπη, για ενίσχυση του κοινωνικού χαρακτήρα του κράτους επιτρέπει τη θέσπιση τέτοιων ρυθμίσεων [12]. Δικαιολογείται ακόμα από τον περιορισμό που θέτει ο νόμος στην αρχή pacta sunt servanta σε περιπτώσεις παράβασης των χρηστών ηθών ή όταν ασκείται το δικαίωμα κάθε μέρους αυτό καθ’ υπέρβαση των ορίων του, όπως αυτά διαγράφονται από την καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και τον κοινωνικό και οικονομικό του σκοπό [13]. Σε κάθε περίπτωση κρίνεται ο νόμος ως θετικό βήμα σε δυσχερείς οικονομικά καιρούς. Μένει να κριθεί και στην πράξη. <br /><br />Υποσημειώσεις:<br /><br /> [1] Οι πληροφορίες που παρέχονται από το άρθρο αυτό είναι συμβουλευτικού και ενημερωτικού μόνο χαρακτήρα. Οι πληροφορίες αυτές δεν αποσκοπούν στο να υποκαταστήσουν νομικά κείμενα και ούτε αποτελούν νομική ερμηνεία. <br /> [2] Κατατέθηκε στη Βουλή στις 11.12.2009, ψηφίστηκε στις 19.01.2010, μη δημοσιευμένος μέχρι και στις 25.01.2010 στο ΦΕΚ<br /> [3] ΑΠ 1465/2001, ΕλλΔνη 2003, σελ. 986, καθώς και σε Δ. Τσάτσο/Γ. Παπαδημητρίου, Οικονομική ελευθερία των πιστωτικών ιδρυμάτων και νομοθετική κατάργηση ενοχικών αξιώσεων σε βάρος του δημοσίου, γνμδ, ΝοΒ 2006, σελ. 51<br /> [4] Βλ. αντίστοιχη δημοσίευση του ίδιου, αναρτημένη στο http://emmanouilidismanos.blogspot.com/2009/11/blog-post.html<br /> [5] Αιτιολ. Έκθεση <br /> [6] Έκθεση της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής<br /> [7] Σπ. Ψυχομάνης, Τραπεζικό Δίκαιο-Δίκαιο τραπεζικών συμβάσεων, τ. Ι, στ’ έκδ., εκδ. Αντ. Σάκκουλα, Αθήνα, 2008, σελ. 32 επ., 42, 79 επ.<br /> [8] Δεδομένου ότι και πριν από το 2008 είχαν αρχίσει να διαφαίνονται τα σημάδια της οικονομικής κρίσης, βλ. Αιτιολ. Έκθεση. <br /> [9] Απαλείφθηκε η αρχική ρύθμιση περί των τριών εκατομμυρίων (3.000.000) ευρώ στο σύνολο των πιστωτικών ιδρυμάτων<br /> [10] Έκθεση της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής<br /> [11] Άρα η διάταξη έχει διαφορετικό πεδίο εφαρμογής από εκείνη του άρθρου 14 του ν. 2472/1997 (προστασία προσωπικών δεδομένων), η οποία δεν καταργείται.<br /> [12] Προς τούτο και η θετική γνωμοδότηση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σύμφωνα με το αρθρ. 105 παρ. 4 ΣΕΕ και αρθρ. 2 παρ. 1 Απόφασης του Συμβουλίου της 29ης Ιουνίου 1998 «σχετικά με τη διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας με τις εθνικές αρχές για τα σχέδια νομοθετικών διατάξεων», δημοσ. σε ΕΕ L 189 στις 03.07.1998, σελ. 42.<br /> [13] Μ. Σταθόπουλος, Γενικό Ενοχικό Δίκαιο, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα, 2004, § 13 αρ. 5 επ., 58 επ.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-7201675868472344828?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-65100331319301678882010-01-04T22:51:00.002+02:002010-01-04T22:58:10.310+02:00Εισαγωγή<br /><br />Τους τελευταίους μήνες εισχώρησε στην καθημερινότητα των πολιτών ένας νέος όρος, η «ηλεκτρονική διακυβέρνηση» ή στα αγγλικά, «e-government» 1. Σε άλλα ευρωπαϊκά και αμερικανικά κράτη η διαδικασία μετασχηματισμού της κρατικής γραφειοκρατίας από στατική σε δυναμική, και από υδροκεφαλική σε αποκεντρωμένη, μέσω της χρήσης των νέων τεχνολογιών έχει ήδη ξεκινήσει, και τα πρώτα οφέλη και μειονεκτήματα μπορούν να εκτιμηθούν. <br /><br />Η έννοια του e-gov<br /><br />Η έννοια της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, είναι σε γενικές γραμμές αποσαφηνισμένη. Χαρακτηριστικά η Παγκόσμια Τράπεζα την ορίζει ως τη «χρήση από τους κρατικούς οργανισμούς της τεχνολογίας της πληροφορίας που έχει τη δυνατότητα να μετασχηματίσει τις σχέσεις με τους πολίτες, τις επιχειρήσεις, και άλλους κυβερνητικούς βραχίονες». Παρεμφερής είναι και ο ορισμός των Ηνωμένων Εθνών: «η η-κυβέρνηση ορίζεται ως η χρήση του Διαδικτύου για τη μεταφορά των κυβερνητικών πληροφοριών και των υπηρεσιών στους πολίτες» 2. Τέλος η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνει τον παρακάτω, ορισμό: «η χρήση των τεχνολογιών της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών στη δημόσια διοίκηση σε συνδυασμό με οργανωτικές αλλαγές και νέες δεξιότητες του προσωπικού, με σκοπό τη βελτίωση της εξυπηρέτησης του κοινού, την ενδυνάμωση της δημοκρατίας και την υποστήριξη των δημόσιων πολιτικών» 3. <br /><br />Ασφαλώς το e-gov δεν είναι απλά η ανάρτηση στο διαδίκτυο κυβερνητικών εγγράφων. Το τελευταίο αποτελεί ένα κομμάτι του συνολικού παζλ της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης. Έτσι η ολοκλήρωση του e-gov, απαιτεί περισσότερα. <br /><br />Συγκεκριμένα, για να επιτευχθεί ο πλήρης μετασχηματισμός της διοίκησης στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση, απαιτείται η ύπαρξη και ολοκλήρωση τεσσάρων σταδίων. Αρχικά η καταχώρηση μιας δημόσιας υπηρεσίας (είτε με διαδικτυακή παρουσία, είτε με καταλόγους ή λίστες). Ακολούθως απαιτείται το στάδιο της συναλλαγής (on line υπηρεσίες, βάσεις δεδομένων). Έπειτα η κάθετη ολοκλήρωση κρίνεται αναγκαία (όπου επέρχεται η αποκέντρωση, με τα περιφερειακά γραφεία να ενώνονται με τα κεντρικά) και τέλος η οριζόντια ολοκλήρωση (e-gov σε κάθε στάδιο της διοίκησης, υπηρεσίες μίας στάσης) 4.<br /><br />Τέλος θα πρέπει να τονιστεί πως το e-gov δε στηρίζεται μόνο στο διαδίκτυο. Ασφαλώς το σημαντικότερο μέρος ερείδεται στο διαδίκτυο, όμως ρόλο παίζουν και άλλες τεχνολογίες, όπως η τηλεφωνική παροχή διοικητικών υπηρεσιών («γραμμή πολίτη»), τα κινητά τηλέφωνα (sms, mms), η χρήση τηλεματικής σε θέματα υγείας (η-ιατρική), διαχείρισης οδικής κυκλοφορίας, κάρτες αναγνώρισης (ταυτότητες-διαβατήρια) με βιομετρικά χαρακτηριστικά 5.<br /><br />Τα τρία είδη του e-gov<br /><br />Η ηλεκτρονική διακυβέρνηση αφορά τόσο τους πολίτες και τις επιχειρήσεις όσο και το κράτος. Έτσι υπάρχει τριμερής υποδιαίρεση της έννοιας του e-gov. <br /><br />Αφενός η σχέση παρόχου υπηρεσίας με λήπτη είναι μεταξύ κράτους και πολίτη 6,7 ( Government to Citizen). Απτά παραδείγματα αυτής της λειτουργίας είναι η επεξεργασία και έγκριση χορήγησης σύνταξης, ηλεκτρονική υποβολή φορολογικής δήλωσης.<br /><br />Επόμενο είδος είναι η σχέση κράτους - κράτους (Government to Government). Αυτή αποτελεί τη σημαντικότερη λειτουργία του e-gov για τον περιορισμό της γραφειοκρατίας και την ευέλικτη λειτουργία του κράτους. Ουσιαστικά συνιστά την αλληλεπίδραση και τη συνεργασία μεταξύ των δημόσιων οργανισμών 8. Οι διακυβερνητικές ηλεκτρονικές υπηρεσίες δυστυχώς απέχουν πολύ από την υλοποίησή τους, καθώς δεν τίθενται περιορισμοί μόνο εξαιτίας τεχνολογικών ζητημάτων αλλά υπάρχει ένα γενικότερο θέμα κουλτούρας και πολιτικής (αλλαγή νοοτροπίας στο Δημόσιο). Λόγω ανάγκης αυτοτελούς σχολιασμού του θέματος, παύει η σχετική νύξη. <br /><br />Τρίτο είδος αποτελεί η σχέση κράτους - επιχειρήσεων (Government to Business). Αυτές αφορούν συχνά τόσο τις συμβάσεις που συνάπτει το κράτος, π.χ. ανάθεση έργων, όσο και την εποπτεία, σε μεγάλο ή μικρό βαθμό, που ασκεί το κράτος στην οικονομική δραστηριότητα 9 π.χ. ανεξάρτητες αρχές. <br /><br />Προτάθηκε, χωρίς να έχει γίνει αποδεκτή, η αυτόνομη παρουσία ενός τέταρτου είδους• αυτού της σχέσης κράτους - εργαζομένων (Government to Employees). Αποτελεί υποπερίπτωση, στην περίπτωση των δημοσίων υπαλλήλων του δεύτερου είδους, ενώ στην περίπτωση των ιδιωτικών υπαλλήλων και εργατών, αποτελεί υποπερίπτωση του τρίτου είδους. Ουσιαστικά με την αυτονόμηση της σχέσης κυβέρνησης-εργαζομένων, προωθούνται τα εργασιακά δικαιώματα και προστατεύονται καλύτερα οι εργαζόμενοι, ενώ υπάρχει η δυνατότητα αμεσότερης επικοινωνίας μεταξύ δημοσίου υπαλλήλου με κεντρική εξουσία, δίχως τη διαμεσολάβηση της προϊστάμενης υπηρεσίας του υπαλλήλου. <br /><br />Τα τρία μέρη νοούνται τόσο ως ανεξάρτητα με σταθερά το κράτος όσο και μεταξύ τους αλληλένδετα. Έτσι στα πλαίσια του e-gov υπάρχει επίδραση επιχειρήσεων-πολιτών (π.χ. αναζήτηση εργασίας on line), πολιτών με πολίτες (προσωπικά σχόλια σε blogs), επιχειρήσεων με επιχειρήσεις (ανάθεση έργων από μια εταιρία σε άλλη). <br /><br />Κίνδυνοι της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης<br /><br />Υπάρχουν εκτιμήσεις για τις πιθανές επιπτώσεις της εφαρμογής και του σχεδιασμού της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης 10. Σε αυτές συμπεριλαμβάνεται η «αποδιαμεσολάβηση» του κράτους από τους πολίτες του (αποξένωση λόγω μη επαφών διοίκησης-διοικούμενου), αλλά και η ευπάθεια σε επιθέσεις στον κυβερνοχώρο, και η αποδιοργάνωση του, βασισμένου στο διαδίκτυο, συστήματος 11. Χαρακτηριστική είναι έρευνα που έγινε στη Βραζιλία (Electronic Levathian) για το εγχώριο σύστημα e-gov και ο επηρεασμός του από τους κινδύνους του διαδικτύου 12. <br /><br />Επιπλέον ζήτημα αποτελεί η αυξημένη εξάρτηση που θα δημιουργηθεί μεταξύ κράτους και πολιτών, αφού οι τελευταίοι θα έρχονται σε συχνότερες συναλλαγές με τη διοίκηση 13. Όμως με τον τρόπο αυτό θα καθιστούν όλα τα προσωπικά τους δεδομένα διαθέσιμα στο κράτος και έτσι τίθεται σε κίνδυνο η ιδιωτικότητα και η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Τέλος στα μειονεκτήματα του e-gov πρέπει να ενταχθεί το αυξημένο κόστος για τα κράτη αλλά και η αδυναμία συμμετοχής πολιτών δίχως πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες (ψηφιακό χάσμα) 14. <br /><br />Πλεονεκτήματα<br /><br />Η παράθεση των ωφελειών για τα κράτη, τους πολίτες και τις επιχειρήσεις από το e-gov που γίνεται παρακάτω είναι ενδεικτική, δεδομένων των μεγάλων συγκριτικών πλεονεκτημάτων που απολαμβάνουν τα κράτη που εκσυγχρονίζουν τους μηχανισμούς τους. Το e-gov συμβάλλει στην απλοποίηση των διαδικασιών και καθιστά την πρόσβαση σε κυβερνητικές πληροφορίες πιο εύκολη για οργανισμούς του δημόσιου τομέα και για τους πολίτες. Το κράτος και οι ιδιώτες κερδίζουν σε χρόνο, χρήμα, διαφάνεια.<br /><br />Σημαντικότερα οφέλη θα αποκομίσουν τα εμπλεκόμενα μέλη μέσω της ηλεκτρονικής δημοκρατίας (e-democracy). Οι πολίτες θα έχουν άμεση γνώση σχετικά με το πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις και για το πώς τα αιρετά ή δοτά όργανα της διοίκησης λογοδοτούν για τις πράξεις τους. Ακόμα, οι πολίτες θα μπορούν να ασκούν μια άμεση και εμφανή επιρροή στο νομοθέτη μέσω προτάσεων που θα καταθέτουν 15. Κερδισμένοι δεν είναι στην e-democracy μόνο οι πολίτες, αλλά και οι επιχειρήσεις, γι’ αυτό και στηρίζουν αντίστοιχες πρωτοβουλίες 16,17 .<br /><br />Σημαντική είναι και η ενίσχυση της ηλεκτρονικής συμμετοχής (e-participation) 18. Ως τέτοια ορίζεται η «η χρήση των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας για να διευρυνθεί και να εμβαθυνθεί η πολιτική συμμετοχή των πολιτών, επιτρέποντάς τους να συνδεθούν μεταξύ τους και με τους εκλεγμένους εκπροσώπους τους» 19. Οι πολίτες συμμετέχουν σε συζητήσεις on line επί των πολιτικών θεμάτων με αυξανόμενη συχνότητα. Ακόμα και οι νέοι, οι οποίοι παραδοσιακά δείχνουν ελάχιστο ενδιαφέρον στις κρατικές υποθέσεις, συμμετέχουν ενεργά μέσω ηλεκτρονικών σχολιασμών ή ψηφοφοριών. <br /><br />Στην Ελλάδα<br /><br />Στη χώρα μας, η συνολική ευθύνη για την εμβάθυνση του e-gov έχει το Υπουργείο Εσωτερικών και ειδικότερα η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Διοίκησης. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των έργων της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης που απαιτούνται, χρηματοδοτούνται από το επιχειρησιακό πρόγραμμα Κοινωνία της Πληροφορίας. Υπάρχει, από το 2004, η Επιτροπή Πληροφορικής, η οποία ως αρμόδιο όργανο εκπόνησε επιχειρησιακό σχέδιο για τα έτη 2006-2013, ενταγμένο στο Γ’ ΚΠΣ. Ωστόσο πρέπει πολλά να γίνουν, αφού η Ελλάδα κατατάχθηκε από τον ΟΗΕ 44η σε σύνολο 50 κρατών στην κρατική ετοιμότητα για την ηλεκτρονική δημοκρατία 20.<br /><br />Σημαντικά βήματα έως τώρα ήταν η δημιουργία των ΚΕΠ μέσω του προγράμματος «Αριάδνη», τα δυο μεγάλα έργα ηλεκτρονικής διακυβέρνησης «Σύζευξις» και «Police Online», το «TAXISnet», το «ΙΚΑnet», η δημιουργία του επιχειρησιακού προγράμματος «Πολιτεία», η ΚτΠ ΑΕ, η εθνική πύλη δημόσιας διοίκησης «Ερμής» 21. Θετικό βήμα στον κλάδο της ηλεκτρονικής συμμετοχής και δημοκρατίας είναι η διαδικασία διαβούλευσης στο διαδίκτυο των νομοσχεδίων, που εγκαινιάστηκε στα τέλη του 2009. <br /><br />Σε ΗΠΑ – Ευρώπη<br /><br />Στις Ηνωμένες Πολιτείες αίσθηση σημείωσε η χρήση από τον υποψήφιο πρόεδρο Barack Obama των τεχνολογιών ηλεκτρονικής συμμετοχής και δημοκρατίας κατά την προεκλογική του εκστρατεία. Η τακτική αυτή εντάθηκε μετά την εκλογή του ως προέδρου των ΗΠΑ. Έτσι τον Ιανουάριο του 2009 ο Obama υπέγραψε ένα Μνημόνιο για τη Διαφάνεια και την Ανοικτή Διακυβέρνηση (Memorandum for the Heads of Executive Departments and Agencies on Transparency and Open Government) 22,23 . Με αυτό όρισε τις κατευθυντήριες γραμμές της ομοσπονδιακής πολιτικής στα θέματα της ηλεκτρονική διακυβέρνησης. Το μνημόνιο είναι εστιάζει έντονα στη χρήση των πλέον σύγχρονων τεχνολογιών πληροφορικής (Web 2.0) 24. <br /><br />Στην ΕΕ το πρώτο βήμα έγινε με τη Διακήρυξη του Μάντσεστερ το 2005, όπου οι κυβερνήσεις από τα κράτη μέλη της ΕΕ δεσμεύθηκαν στη χρησιμοποίηση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνίας για να μετασχηματίσουν τις δημόσιες υπηρεσίες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Το σχέδιο δράσης eGovernment 25 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (μέρος της πρωτοβουλίας i2010) καθορίζει τα επόμενα βήματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να βοηθήσει τα κράτη μέλη για να πραγματοποιήσουν τους στόχους μέχρι το 2010. Οι υπουργοί των κρατών μελών επανέλαβαν την προσήλωση στην επίτευξη των στόχων τους το 2007, στη Διακήρυξη της Λισσαβώνας 26 και το 2009 στη Διακήρυξη του Μάλμε 27. Τελικός στόχος είναι μέχρι το 2010, να αναπτυχθούν συναλλαγές σε πραγματικό χρόνο (online) σε ολόκληρη την Ευρώπη με τη βοήθεια ενός πανευρωπαϊκού διαλειτουργικού συστήματος αναγνώρισης και αυθεντικοποίησης των συναλλαγών.<br /><br />Συμπεράσματα<br /><br />Η ηλεκτρονική διακυβέρνηση μένει να αποδειχθεί ότι αποτελεί τη σανίδα σωτηρίας για τα κράτη, ώστε αυτά να ανταποκριθούν στο ρόλο τους σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία ιλιγγιωδών ταχυτήτων. Η αύξηση των συναλλαγών μεταξύ του τριγώνου κράτος-πολίτης-επιχείρηση απαιτεί προσαρμογή στις νέες τεχνολογίες και άμεση άντληση ωφελειών απ’ αυτές. Ίσως για την Ελλάδα η πρόκληση να είναι μεγαλύτερη, αφού το κράτος χρόνια τώρα είναι ένα αρτιοσκληρωμένο υδροκεφαλικό σύστημα που έχει πάψει να ανταποκρίνεται στο ρόλο του. Η καταπολέμηση της γραφειοκρατίας και των πελατειακών σχέσεων μπορεί να βρίσκεται τελικά στην ηλεκτρονική διακυβέρνηση. <br /><br /> 1 Για πρακτικούς λόγους, ας επιτραπεί, η επιλογή στην παρούσα δημοσίευση της χρήσης –συντετμημένου- του όρου «e-gov». <br /> 2 Shailendra C. Jain Palvia and Sushil S. Sharma, E-Government and E-Governance: Definitions/Domain Framework and Status around the World, σε Ashok Agarwal και V. Venkata Ramana, Foundations of E-government, πρακτικά της 5ης διεθνούς συνδιάσκεψης για την η-διακυβέρνηση, 28-30.12.2007, Χιντεραμπάντ, Ινδία. <br /> 3 Όπως ορίστηκε τον Ιούνιο του 2002, όταν και υιοθετήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλλης το Σχέδιο Δράσης eEurope 2005 και όπως επαναβεβαιώθηκε στην Υπουργική Διακήρυξη για την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση στο Μάλμε της Σουηδίας, στις 18 Νοεμβρίου 2009.<br /> 4 Αφιέρωμα η-Επιχειρείν, Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση, διαδικτυακή δημοσίευση σε http://www.go-online.gr. <br /> 5 http://www.knowledgerush.com/kr/encyclopedia/E-government/<br /> 6 Jay D White, Managing Information in the Public Sector. εκδ. M.E. Sharpe, New York, 2007<br /> 7 Υποστηρίζεται η αντικατάσταση του όρου πολίτης, με τον όρο πελάτης (Government to Customer), με το σκεπτικό ότι το κράτος αποτελεί μια οικονομική μονάδα και οι πολίτες είναι οι πελάτες αυτής, ο.π. White. <br /> 8 Ο.π. αφιέρωμα η-Επιχειρείν. <br /> 9 Mary Maureen Brown, Electronic Government, σε Jack Rabin. Encyclopedia of Public Administration and Public Policy, εκδ. Marcel Dekker, 2003, σελ. 427-432<br /> 10 Eric J. Sinrod, A look at the pros and cons of e-government, USA Today, 30.06.2004<br /> 11 Robert D Atkinson, Daniel Castro, Digital Quality of Life, The Information Technology and Innovation Foundation, 2008, σελ. 137–145<br /> 12 Fernanda Sobral, & Marcello C Barra, Academia vis-à-vis the Electronic Leviathan, σε Marcello C. Barra, O Leviatã Eletrônico: a trama política que colocou o estado na internet. Bauru, EDUSC, 2009.<br /> 13 Kettl, D. F. The Transformation of Governance, John Hopkins University Press, U.S.A. 2002, κεφ. V, VII<br /> 14 Άρθρο, The pros and cons of e-goverment, Economist, 14.02.2008 <br /> 15 Paul G. Nixon, Rajash Rawal, Enabling Democracy? e-Government, Inclusion and Citizenship, The Hague University, σελ. 281–290<br /> 16 Έκθεση, Report to Congress on the Benefits of the President’s E-Government Initiatives, Business Gateway, USA, 2009, σελ. 50. <br /> 17 Directorate for Public Governance and Territorial Development, Imperative e-Government for Better Government, OECD Publishing, κεφ.4, 2005 <br /> 18 Directorate for Public Governance and Territorial Development, The e-Government, OECD Publishing, κεφ. 2, 2003<br /> 19 A. Macintosh, eParticipation in policy-making: the research and the challenges. Exploiting the Knowledge Economy: Issues, Applications, Case Studies. Amsterdam: IOS Press, 2006<br /> 20 UN's 2008 e-Government Readiness Index<br /> 21 Ο.π. Αφιέρωμα η-Επιχειρείν<br /> 22 Δημοσιευμ. σε http://www.whitehouse.gov/the_press_office/Transparency_and_Open_Government/<br /> 23 Dean Giustini, The Audacity of Government 2.0 - The Obama Era Arrives. The University of British Columbia, Ιανουάριος 2009.<br /> 24 Daniel Lyons and Daniel Stone, President 2.0, Newsweek, Νοέμβριος 2008<br /> 25 http://ec.europa.eu/information_society/activities/egovernment/docs/highlights/comm_pdf_com_2006_0173_f_en_acte.pdf<br /> 26 http://ec.europa.eu/information_society/activities/egovernment/policy/action_plan/index_en.htm<br /> 27 http://ec.europa.eu/information_society/activities/egovernment/conferences/malmo_2009/press/ministerial-declaration-on-egovernment.pdf<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-6510033131930167888?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-29364096186855912082009-11-04T23:29:00.000+02:002009-11-04T23:30:07.835+02:00Εισαγωγή<br /><br />Έχει δοθεί σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση από το Υπουργείο Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας Πρόταση Νόμου με τίτλο «ρύθμιση χρεών υπερχρεωμένων νοικοκυριών». Η σημασία της πρότασης νόμου, η οποία αφού λήξει η επ’ αυτής διαβούλευση θα κατατεθεί στο Κοινοβούλιο προς ψήφιση είναι υπέρ το δέον σημαντική. Τούτο διότι θεσπίζεται ιδιωτικό πτωχευτικό δίκαιο. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί σταθμό στον κλάδο του πτωχευτικού και καταναλωτικού δικαίου, αφού για πρώτη φορά οι ειδικές διατάξεις που στόχο έχουν τους εμπόρους και τους πιστωτές τους εφαρμόζονται σε ιδιώτες. Έτσι πλέον συμπληρώνεται το νομικό οπλοστάσιο προστασίας των ιδιωτών μέσω του δικαίου προστασίας καταναλωτή και της νομολογίας των δικαστηρίων (περί καταχρηστικών όρων και επιτοκίων) και εμπλουτίζεται με την εφαρμογή όρων και προϋποθέσεων του πτωχευτικού δικαίου. <br /><br />Η πορεία προς το ιδιωτικό πτωχευτικό δίκαιο<br /><br />Στο εξωτερικό υφίστανται ανάλογες νομοθεσίες με χαρακτηριστικότερο το παράδειγμα των ΗΠΑ (13ο κεφάλαιο της Bankruptcy Reform Act του 1978) με ρυθμίσεις για την απαλλαγή των υπερχρεωμένων ιδιωτών από τα χρέη τους, όταν αυτοί αδυνατούν να ανταποκριθούν σε αυτά. Αντίστοιχα και ευρωπαϊκά κράτη έχουν προβεί σε θέσπιση αναλόγων ρυθμίσεων, όπως ο γερμανικός πτωχευτικός νόμος του 1994 [Γερμανικός Πτωχευτικός Κώδικας «Insolvenzordnung» και ειδικότερα η Διαδικασία Πτωχεύσεως Καταναλωτών και Διάφορες Μικροδιαδικασίες «Verbraucherinsolvenzverfahren und sonstige Kleinverfahren») ο οποίος είναι το πρότυπο για την ελληνική ρύθμιση], ο σουηδικός νόμος για τη ρύθμιση χρεών του 1992, ο ολλανδικός νόμος για τη ρύθμιση χρεών ιδιωτών του 1998, ο φινλανδικός νόμος του 1993, ο αυστριακός νόμος του 1994, ο γαλλικός νόμος του 1992, ενώ πλέον πρόσφατες είναι οι εξελίξεις στο Βέλγιο του 2006 και την Ιταλία του 2008.<br /><br />Η απελευθέρωση της καταναλωτικής πίστης στην Ελλάδα κατέστησε εφικτό το δανεισμό νοικοκυριών, δίχως πολλές φορές να πληρούνται τα κριτήρια φερεγγυότητας για την ικανοποίηση των χρεών τους προς τα πιστωτικά ιδρύματα. Η κρατική εποπτεία των Τραπεζών στόχευσε στον έλεγχο της φερεγγυότητάς τους και των απαραίτητων οικονομικών τους στοιχείων για την εύρυθμη λειτουργία του πιστωτικού συστήματος. Το κράτος όμως απέφυγε την εποπτεία των Τραπεζών στις προϋποθέσεις δανεισμού καταναλωτών δίχως μεγάλες δυνατότητες εξυπηρέτησης των χρεών τους. Έτσι οδηγηθήκαν τα πράγματα στη δημιουργία μιας τάξης καταναλωτών με αδυναμία εξυπηρέτησης των δανείων που τους χορηγήθηκαν από πιστωτικά ιδρύματα. Οι οικονομικές αυτές συγκυρίες οδήγησαν και σε κοινωνικό αναβρασμό και έτσι η πρόταση νόμου στοχεύει στην αποφόρτιση της κοινωνικής έντασης και στον εξορθολογισμό της καταναλωτικής πίστης στην αγορά. <br /><br />Ρυθμίσεις πρότασης νόμου<br /><br />Η βασική φιλοσοφία της πρότασης νόμου είναι ο συνδυασμός καταναλωτικού και πτωχευτικού δικαίου, στην κατεύθυνση της θέσπισης του ιδιωτικού πτωχευτικού δικαίου. Δηλαδή ο καταναλωτής θα απαλλάσσεται από τα χρέη του, όταν δεν υφίστανται περιουσιακά στοιχεία για την ικανοποίησή τους και δεν επαρκούν γι' αυτήν ούτε τα προσδόκιμα εισοδήματά του. Συνεπώς στόχος του ιδιωτικού πτωχευτικού δικαίου είναι η επανένταξή του ιδιώτη στην οικονομική και κοινωνική ζωή με την επανάκτηση της οικονομικής ελευθερίας, και όχι η ικανοποίηση των δανειστών, όπως στην περίπτωση του εμπόρου (πτωχευτικό δίκαιο).<br /><br />Οι ρυθμίσεις περί απαλλαγής αφορούν φυσικά πρόσωπα από ειδικότερα για χρέη που δεν προέρχονται από την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας. Χρέη που προέρχονται από περιορισμένη σε έκταση επαγγελματική δραστηριότητα που δεν προσδίδει όμως στον οφειλέτη την εμπορική ιδιότητα μπορούν να υπαχθούν στη διαδικασία που προβλέπει η πρόταση νόμου. Σε κάθε περίπτωση όμως, εξαιρούνται τα πρόστιμα, οι χρηματικές ποινές και οι εισφορές προς ασφαλιστικούς οργανισμούς<br /><br />Έτσι ο ιδιώτης/καταναλωτής που αδυνατεί μόνιμα να πληρώσει τα χρέη του, υποχρεούται για μία χρονική περίοδο προβεί στην πληρωμή ενός μέρος των οφειλών του. Το ποσοστό αυτό καθορίζεται, ανάλογα με το εισόδημά του, σε συμφωνία με τους πιστωτές του ή, σε περίπτωση που δεν επέλθει συμφωνία, από το αρμόδιο δικαστήριο (Ειρηνοδικείο). Η μερική αυτή ικανοποίηση των πιστωτών αποτελεί προϋπόθεση για να υπαχθεί ο καταναλωτής στις ευεργετικές διατάξεις της απαλλαγής από τα χρέη του. <br /><br />Πιο συγκεκριμένα η πρόταση νόμου προβλέπει ρύθμιση των οφειλών για 3 έως 5 χρόνια με καταβολή μέρους της οφειλής, ενώ τίθεται κατώτατο όριο το 10%. Η διαγραφή του υπόλοιπου της οφειλής επέρχεται, μόνο εφόσον ο καταναλωτής δεν διαθέτει επαρκή περιουσιακά στοιχεία και αποδεδειγμένα δεν μπορεί να αποπληρώσει τα χρέη του.<br /><br />Όσον αφορά την πρώτη κατοικία του ιδιώτη, μπορεί να ζητηθεί η εξαίρεση της από τη ρευστοποιήσιμη περιουσία για την ικανοποίηση των πιστωτών. Ως προϋπόθεση τίθεται το να μην υπερβαίνει η κατοικία σε έκταση το προβλεπόμενο από τις ισχύουσες διατάξεις όριο αφορολόγητης απόκτησης πρώτης κατοικίας, πλέον 20%, δηλαδή τα 144 τ.μ. Σε αυτή την περίπτωση ο οφειλέτης πρέπει να εξοφλήσει, εντός εικοσαετίας, που περιλαμβάνει περίοδο χάριτος και ευνοϊκούς όρους, ποσό οφειλών μέχρι το 85% της εμπορικής αξίας του ακινήτου, όπως αυτή αποτιμάται από το αρμόδιο δικαστήριο.<br /><br />Κρίσιμα σημεία<br /><br />Αρκετές απόψεις έχουν ειπωθεί σχετικά με τη συμμετοχή δικηγόρου στη νεοθεσπιζόμενη διαδικασία της πτώχευσης ιδιωτών. Η παράσταση του δικηγόρου κρίνεται σαφώς απαραίτητη καθώς αυτός διαθέτει την απαραίτητη επιστημονική κατάρτιση ώστε να φέρει σε πέρας, με επιτυχία, υποθέσεις πτωχεύσεων. Δίχως την επιστημονική κρίση και εμπειρία του δικηγόρου ο καταναλωτής κινδυνεύει να δει την υπόθεσή του να μην ευδοκιμεί, καθώς απέναντί του έχει ένα νέο, άγνωστο, νομικό καθεστώς ενώ είναι βέβαιο ότι τα πιστωτικά ιδρύματα θα χρησιμοποιήσουν έμπειρους νομικούς προκειμένου να εκμεταλλευτούν στο έπακρο τις καινούριες διατάξεις. <br /><br />Προτού εκκινηθεί η διαδικασία στο δικαστήριο υπάρχει η δυνατότητα εξωδικαστικού συμβιβασμού, ο οποίος είναι απαραίτητος ως προϋπόθεση για τη διαδικασία στο δικαστήριο. Τούτο σημαίνει ότι δίνεται η δυνατότητα στον καταναλωτή να επιλύσει τις εκκρεμότητές του προτού εμπλακεί σε δικαστικό αγώνα. Εκκρεμές παραμένει το ζήτημα του τι γίνεται στην περίπτωση που ο καταναλωτής έχει εκκρεμείς οφειλές σε περισσότερες από μία τράπεζες. <br /><br />Αρμόδιο δικαστήριο θα είναι το Ειρηνοδικείο του τόπου κύριας κατοικίας του οφειλέτη. Αυτό σημαίνει ότι δίδεται η δυνατότητα, με χαμηλό κόστος, ο καθένας να προσφύγει στη νέα διαδικασία. Αυτό το σημείο ευνοεί κυρίως τους κατοίκους της επαρχίας όπου με τη βοήθεια τοπικού δικηγόρου θα εκκινούν τις διαδικασίες χωρίς τις καθυστερήσεις και τα έξοδα των ανώτερων δικαστηρίων (λ.χ. Πολυμελές Πρωτοδικείο, αρμόδιο για πτωχεύσεις εμπόρων).<br /><br />Τέλος ειδική μέριμνα λαμβάνεται για τις ειδικές, μειονεκτούσες, ομάδες του πληθυσμού. Έτσι άτομα χρόνια άνεργα ή με σημαντικά προβλήματα υγείας, όπου το εισόδημά τους δεν επαρκεί για την κάλυψη στοιχειωδών βιοτικών τους αναγκών, είναι δυνατός ο προσδιορισμός χαμηλότερων ή και μηδενικών καταβολών. Αυτό ακόμα κι αν δεν προκύπτει η εξόφληση του ελάχιστου ποσοστού του 10% των συνολικών οφειλών. <br /><br />Συμπεράσματα<br /><br />Η νέα νομοθετική ρύθμιση που προωθείται κρίνεται επιτυχής, αλλά χρήζει εξειδικεύσεων και ερμηνείας. Ασφαλώς ευνοεί τον καταναλωτή αλλά και τα πιστωτικά ιδρύματα, αφού δίνεται στα τελευταία η δυνατότητα είσπραξης απαιτήσεων που διαφορετικά δεν θα ικανοποιούνταν. Οι θεσπιζόμενες διαδικασίες είναι στη σωστή κατεύθυνση αφού εξασφαλίζεται η, από νομικής άποψης λόγω εμπλοκής δικηγόρου και Ειρηνοδικείο, επιστημονική αρτιότητα και η αποφυγή καταχρηστικής άσκησης των δυνατοτήτων της νέας νομοθεσίας. Συνεπώς ενισχύεται αυτός που πραγματικά έχει ανάγκη ρύθμισης των χρεών του και όχι ο «μπατακτσής». Μένει να φανεί η τελική μορφή του νομοσχεδίου και ασφαλώς η νέα πραγματικότητα που θα διαμορφώσει η, στην πράξη, εφαρμογή των νέων διατάξεων.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-2936409618685591208?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-75561166810209678642009-09-15T11:07:00.002+03:002009-09-15T11:13:37.800+03:00Εισαγωγή<br /><br />Στο Σύνταγμα, στο άρθρο 44 παρ. 1, προβλέπεται η ρύθμιση των πράξεων νομοθετικού περιεχομένου (εφεξής ΠΝΠ) [1]. Η ενότητα αυτή της δικαιοπαραγωγικής διαδικασίας ήρθε στο προσκήνιο μετά την εξαγγελία μέτρων από την Κυβέρνηση (αναστολή πλειστηριασμών, ρύθμιση θεμάτων ΦΠΑ, απόσυρση ΙΧ, υπάλληλοι Ολυμπιακής) και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών, λίγες ημέρες αργότερα. Προκειμένου η εκτελεστική εξουσία να μπορέσει να κάνει πράξη τις εξαγγελίες, και με δεδομένη τη διάλυση της Βουλής (νομοθετική εξουσία) κατέφυγε η Κυβέρνηση στη λύση των ΠΝΠ. Ανάλογες περιπτώσεις υπάρχουν και στο παρελθόν όπως το 1978 με τους σεισμούς της Θεσσαλονίκης, το 1999 με τις καταλήψεις των σχολείων και το 2007 με τις πυρκαγιές [2]. Κρίσιμο σημείο για την κατανόηση του σκοπού, της χρησιμότητας αλλά και της τελικά χρήσης των ΠΝΠ είναι οι «έκτακτες περιπτώσεις επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης». Στα πλαίσια αυτά με το παρόν επιχειρείται μια προσέγγιση των ΠΝΠ και της σκοπιμότητας στην κάθε φορά χρήση τους. <br /><br /> Καταβολές ΠΝΠ<br /><br />Στη συνταγματική περίοδο 1952-1974, αλλά και πιο πριν από το 1945, ήταν συχνή η έκδοση κανονιστικών πράξεων χωρίς νομοθετική εξουσιοδότηση, κυρίως πράξεων του υπουργικού συμβουλίου (ΠΥΣ) [3]. Τούτο λόγω της πολιτειακής ανωμαλίας (Κατοχή, Δικτατορία) αλλά και της δυσλειτουργίας του μετεμφυλιακού πολιτικού συστήματος. Έτσι πέραν των ΠΥΣ, που θεωρούνται ως ο άμεσος πρόγονος των ΠΝΠ, υπήρχαν τα νομοθετικά διατάγματα, κατ’ άρθρο 35 παρ. 2-5 Συντ/1952 (έκτακτη νομοθετική διαδικασία [4]) και οι αναγκαστικοί νόμοι. Τα παραπάνω είναι τύποις νομοθετικές πράξεις (υπέχουν θέση τυπικού νόμου) και έχουν ισχύ έως και σήμερα. Τούτο με βάση την contra legem ερμηνεία του άρθρου 111 παρ. 1 Συντ/1975 με το οποίο καταργούνται μόνο τα αντισυνταγματικού περιεχομένου προσυνταγματικά νομοθετήματα και άρα σιωπηρά συνεχίζει η ισχύς των υπολοίπων [5]. Σε όλα τα παραπάνω θα πρέπει να προστεθούν τα Μέτρα Νομοθετικής Φύσης που υπήρχαν στο αρθρ. 48 παρ. 2 του Συντ/1975, μέχρι την αναθεώρηση του 1986 [6]. Τις ατέλειες των προηγούμενων αυτών ρυθμίσεων ήθελε να ρυθμίσει ο συνταγματικός νομοθέτης, ώστε να υποβάλλει σε συγκεκριμένες ουσιαστικές και τυπικές προϋποθέσεις την αυτόνομη κανονιστική αρμοδιότητα της εκτελεστικής εξουσίας [7]. <br /><br /><br /> Φύση των ΠΝΠ<br /><br />Οι ΠΝΠ λογίζονται ως κατά τον τύπο νομοθετικές πράξεις, διότι θεσπίζονται ως πρωτεύοντες κανόνες δικαίου, σε περιπτώσεις νομοθετικού κενού ή όταν άλλες ρυθμίσεις είναι απρόσφορες για την αντιμετώπιση έκτακτων περιπτώσεων. Οι προϋποθέσεις που το άρθρ. 44 παρ. 1 Συντ. θέτει αφορούν καταρχάς την ύπαρξη εκτάκτων περιπτώσεων εξαιρετικώς επείγουσας ανάγκης. Η αόριστη αυτή έννοια δεν ελέγχεται δικαστικά, αφού η διαπίστωση του εξαιρετικού και επείγοντος είναι πολιτικό ζήτημα και άρα η ευθύνη που προκύπτει αν τυχόν οι επικαλούμενοι λόγοι δεν είναι επείγοντες είναι πολιτική ευθύνη και τη φέρουν τα όργανα της νομοθετικής εξουσίας (ΣτΕ 955/1988, ΑΠ 367/1997 ΝοΒ 1998 σελ. 89). Άξιο λόγου είναι και το γεγονός ότι με ΠΝΠ έχουν θεσπισθεί και ποινικές διατάξεις, που εφαρμόστηκαν από την ποινική Δικαιοσύνη [8].<br /><br />Επιπλέον προϋπόθεση είναι να γίνει πρόταση από το Υπουργικό Συμβούλιο ενώ απαραίτητη είναι η υποβολή των ΠΝΠ, εντός ανατρεπτικής προθεσμίας στη Βουλή για κύρωση• έτσι οι ρυθμίσεις στις ΠΝΠ καθίστανται αναδρομικά ρυθμίσεις νόμου (ΟλΣτΕ 2289/1987, Αρμεν. 1987, σελ. 779). Αντίθετα η μη τήρηση της προθεσμίας ή η μη έγκριση κατόπιν τριμήνου από τη Βουλή συνεπάγεται αποβολή της ισχύος των ΠΝΠ, που όμως ισχύει μόνο για το μέλλον, αφού οι ΠΝΠ θα ισχύον από τη δημοσίευσή τους μέχρι τη λήξη της σχετικής προθεσμίας (ΣτΕ 3636/1989) [9]• άρα οι ΠΝΠ που δεν έχουν εγκριθεί αποτελούν νομοθετικές πράξεις που έχει λήξει η ισχύς τους. Αναίρεση της ισχύος και για το διάστημα από την έκδοσή των ΠΝΠ έως τη μη έγκρισή τους γίνεται μόνο μέσω αναδρομικής κατάργησής τους με τυπικό νόμο [10]. Τέλος είναι σαφές ότι ο κυρωτικός τυπικός νόμος της ΠΝΠ δυνατό να περιλαμβάνει και άλλες ρυθμίσεις ή να τροποποιεί τις αρχικές διατάξεις. Συνεπώς, από τα παραπάνω συνάγεται ότι οι ΠΝΠ συνιστούν «προσωρινούς νόμους» και ότι είναι «ιδιότυποι νόμοι που έχουν την ίδια τυπική με τους άλλους δύναμη» (ΕφΘεσ 35/1985 Αρμεν. 1986 σελ. 792¬) [11]. <br /><br />Άρα οι ΠΝΠ εκδίδονται χωρίς νομοθετική εξουσιοδότηση και θεσπίζουν κανόνες δικαίου, οι οποίοι επιτρέπονται από το Σύνταγμα να εκδοθούν από νομοθετικό όργανο, και έτσι οι ΠΝΠ έχουν τυπική ισχύ νόμου. Ακόμα μπορούν οι πράξεις αυτές να τροποποιήσουν ή να καταργήσουν κανόνες που έχουν εκδοθεί από νομοθετικό όργανο. Τέλος, σε άλλη διάταξη του Συντάγματος, γίνεται νύξη για αντιμετώπιση επείγουσων αναγκών ή ταχύτερη αποκατάσταση της λειτουργίας των συνταγματικών θεσμών όταν έχουν ανασταλεί διατάξεις του Συντάγματος, με τη βοήθεια ΠΝΠ (άρθρ. 48 παρ. 1 Συντ.) [12]. <br /><br /> Ρόλος Προέδρου της Δημοκρατίας<br /><br />Αρμόδιο όργανο για την έκδοση ΠΝΠ είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας (εφεξής ΠτΔ) αφού όμως η ΠΝΠ έχει προσυπογραφεί από το Υπουργικό Συμβούλιο. Άρα υπάρχει το σύνθετο όργανο επιφορτισμένο με την άσκηση της εκτελεστικής εξουσίας (ΣτΕ 2987/1994) [13]. Ωστόσο οι ΠΝΠ είναι ιδιαίτερος τύπος νομικής πράξης του ΠτΔ και δεν πρέπει να συγχέεται με τα Προεδρικά Διατάγματα. Ο ΠτΔ παρά τη δυνητική διατύπωση του Συντάγματος («μπορεί.....να εκδίδει πράξεις») έχει υποχρέωση υπογραφής (συνδ. αρθρ. 30 παρ. 1, 50 και 82 παρ. 1 Συντ) αφού δεν πρόκειται, ουσία, για συναπόφαση με το Υπουργικό Συμβούλιο. Ασφαλώς ο ΠτΔ δεν ελέγχει τη σκοπιμότητα έκδοσης της πράξης αλλά διενεργεί έλεγχο προφανούς αντισυνταγματικότητας, ιδίως για την υπέρβαση των ακραίων λογικών ορίων της «έκτακτης ανάγκης» [14]. Έτσι ο ΠτΔ εξασφαλίζει τη μη εμφανή παραβίαση των συνταγματικών προϋποθέσεων έκδοσης της ΠΝΠ [15]. <br /><br /> Έλεγχος <br /> «έκτακτων περιπτώσεων εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης»<br /><br /><br />Αρχικά πρέπει να γίνει διάκριση στο στάδιο πριν την έγκριση των ΠΝΠ από τη Βουλή και στο μετέπειτα. Στο αρχικό στάδιο μια ΠΝΠ συνιστά διοικητική πράξη κανονιστικού περιεχομένου. Άρα είναι ευθέως προσβλητέα με αίτηση ακύρωσης στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ενώ υπάρχει και παρεμπίπτον έλεγχος από τις δικονομικές διατάξεις [16]. <br /><br />Όσον αφορά το στάδιο μετά την έγκριση από τη Βουλή ισχύουν διαφορετικά. Έτσι έχει νομολογιακά κριθεί ότι δεν ελέγχεται δικαστικά η συνδρομή των συνταγματικών όρων άσκησης των εξαιρετικών νομοθετικών αρμοδιοτήτων της εκτελεστικής εξουσίας (ΣτΕ 2289/1987, ΣτΕ 3636/1989, ΣτΕ 5211/1995, ΑΠ 1101/1987). Τούτο και θεωρητικά έχει κριθεί ως ορθό αφού ο έλεγχος της «ανάγκης» του αρθρ. 44 παρ. 1 Συντ. δεν ανάγεται στο περιεχόμενο των ΠΝΠ, ώστε να θεωρηθεί επιβεβλημένος [17]. Άλλωστε η ίαση των ελαττωμάτων μέσω της έγκρισης από τη Βουλή, το δύσκολο της εξειδίκευσης των συνταγματικών αόριστων εννοιών και ο κατασταλτικός, διάχυτος και παρεμπίπτον έλεγχος της συνταγματικότητας καθιστούν δυσχερή τον έλεγχο της «ανάγκης» [18]. Τέλος, στα παραπάνω πρέπει να προστεθεί και το γεγονός ότι οι ΠΝΠ αφορούν ό,τι δεν έχει περιληφθεί στην πρόγνωση του κοινού νομοθέτη και ότι το ανακύπτον ζήτημα δεν αντιμετωπίζεται έγκαιρα με άλλες διαδικασίες. <br /><br /> Συμπεράσματα<br /><br />Οι εκάστοτες κυβερνήσεις έχουν καταφύγει στη χρήση των ΠΝΠ για να λύσουν φλέγοντα ζητήματα. Στις περιπτώσεις των φυσικών καταστροφών (σεισμός 1978, πυρκαγιές 2007) αυτό είναι και θεμιτό και αναγκαίο. Σε άλλες περιπτώσεις υπήρξε γενική κατακραυγή (μαθητικές καταλήψεις 1999). Τα μέτρα που λήφθηκαν πριν τις εκλογές του 2009, παρότι ικανοποιούν το κοινό αίσθημα και αποτελούν προεκλογικά όπλα του κυβερνόντος κόμματος, μάλλον δεν έχουν σχέση με αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών. Επιβεβαιώνονται οι γνώμες στη θεωρία που κάνουν λόγο για «χαλαρή αντιμετώπιση των κριτηρίων του 44 παρ. 1» [19]. Ακόμα, ζήτημα ενδεχομένως θα ανακύψει μετά την ενδεχόμενη αλλαγή στο κόμμα που θα κερδίσει τις εκλογές. Η νέα Βουλή, ελεγχόμενη από άλλο κόμμα θα εγκρίνει την ΠΝΠ της προηγούμενης Κυβέρνησης ή όχι; Είναι κάτι που πρώτη φορά θα τεθεί ως ερώτημα, αφού στις άλλες περιπτώσεις τα ΠΝΠ δεν ακολουθούθηκαν από εκλογές, ενώ το 2007 το ίδιο κόμμα σχημάτισε Κυβέρνηση και μετά τις εκλογές. Νομικά δε θα αποτελεί έκπληξη, αλλά πολιτικά θα είναι κάτι ασυνήθιστο. <br /><br />Υποσημειώσεις:<br /><br /> [1] Σε έκτακτες περιπτώσεις εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί, ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου, να εκδίδει πράξεις νομοθετικού περιεχομένου. Οι πράξεις αυτές υποβάλλονται στη Βουλή για κύρωση σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 72 παράγραφος 1, μέσα σε σαράντα ημέρες από την έκδοσή τους ή μέσα σε σαράντα ημέρες από τη σύγκληση της Βουλής σε σύνοδο. Αν δεν υποβληθούν στη Βουλή μέσα στις προαναφερόμενες προθεσμίες ή αν δεν εγκριθούν από αυτή μέσα σε τρεις μήνες από την υποβολή τους, παύουν να ισχύουν στο εξής. <br /> [2] Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου 28.07.1978 - ΦΕΚ 24/Α/07.02.1979, ΠΝΠ 29.8.2007 - ΦΕΚ 205/Α'/29.8.2007 και ΠΝΠ 04.12.1999 - ΦΕΚ 62/Α’09.03.2000 <br /> [3] Οι ΠΥΣ υπάρχουν και σήμερα και αποτελούν διοικητικές κατά τύπο και ουσία πράξεις και αν εκδίδονται δίχως ευθεία εκ του Συντάγματος εξουσιοδότηση ή από νόμους στερούνται ισχύος κανόνα δικαίου. Και νομογιακά έχει κριθεί ότι ως ουσιαστικοί νόμοι οι ΠΥΣ είναι ανίσχυροι (ΣτΕ 1344/1959, 2473/1960 κ.α.). Βλ. Α. Τάχος, Ελληνικό Διοικητικό Δίκαιο, εκδ. Σάκκουλας, 7η εκδ., Θεσσαλονίκη, 2003, σελ. 117<br /> [4] Αρ. Μάνεσης, Συνταγματική Θεωρία και Πράξη, κεφ. η έκτακτος νομοθετική διαδικασία, 1980, σελ. 182. Ωστόσο ο Βενιζέλος θεωρεί ότι η έκτακτη νομοθετική διαδικασία είναι συγγενής με τη συγκρότηση και λειτουργία τμημάτων διακοπής εργασιών της Βουλής. Ε.Βενιζέλος, Μαθήματα Συνταγματικού Δικαίου, εκδ. Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη, 1991, σελ. 131, 401<br /> [5] Κ. Χρυσόγονος, Συνταγματικό Δίκαιο, εκδ. Σάκκουλας, Θεσ/νίκη, 2003, σελ. 311.<br /> [6] Τάχος, σελ. 112<br /> [7] Βενιζέλος, σελ. 130<br /> [8] Άλλωστε το αρθρ. 7 Συντ. απαιτεί ύπαρξη νόμο για επιβολή ποινής, χωρίς να εξειδικεύει ότι εννοεί τον τυπικό νόμο, άρα δεν είναι αντισυνταγματική η θέσπιση ποινικών μέτρων με ΠΝΠ, βλ. Βενιζέλος, σελ. 134<br /> [9] Επ. Σπηλιωτοπούλος, Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου, εκδ. Αντ. Σάκκουλας, ια’ εκδ., 2002, σελ. 59<br /> [10] Π. Παραράς, Αι πράξεις νομοθετικού περιεχομένου του Προέδρου της Δημοκρατίας, 1981, σελ. 185<br /> [11] Τάχος, σελ. 110<br /> [12] Σπηλιωτόπουλος, σελ. 60<br /> [13] Βενιζέλος, σελ. 131 <br /> [14] Χρυσόγονος, σελ. 598<br /> [15] Παραράς, σελ. 110 επ.<br /> [16] Βενιζέλος, σελ. 133<br /> [17] ο.π., σελ. 361<br /> [18] Κ. Χρυσόγονος, Ο έλεγχος της συνδρομής των ουσιαστικών προϋποθέσεων για την έκδοση πράξεων νομοθετικού περιεχομένου, δημοσ. σε ΕλλΔνη, 1991, σελ. 710 επ. <br /> [19] Βενιζέλος, σελ. 134<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-7556116681020967864?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-8601789984748329892009-08-10T20:05:00.002+03:002009-08-10T20:12:56.736+03:00Διάγραμμα<br /> Ι. Εισαγωγή<br /> ΙΙ. Ιστορικό Μέρος<br /> 1. Η απόσπαση των μαρμάρων<br /> 2. Προσπάθειες επαναπατρισμού<br /> 3. Αντίστοιχες περιπτώσεις<br /> ΙΙΙ. Νομικό Μέρος<br /> 1. Εφαρμοστέο Δίκαιο<br /> 2. Κυριότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας επί των μαρμάρων<br /> 3. Εγκυρότητα Φιρμανιού<br /> 4. Ολιγωρία Οθωμανών και Ελλήνων<br /> 5. Παραγραφή<br /> 6. Διεθνιστική και Εθνική σχολή σκέψης<br /> ΙV. Συμπεράσματα<br /><br />Ι. <br />Εισαγωγή<br /><br />Το ζήτημα της επιστροφής των μαρμάρων του Παρθενώνα θεωρείται ως μία από τις δέκα πιο σημαντικές και πολυσυζητημένες διαμάχες σε όλο τον κόσμο όσον αφορά την ιδιοκτησία αρχαιολογικών ευρημάτων και θησαυρών . Τα μάρμαρα της ζωοφόρου του ναού του Παρθενώνα έχουμε συνηθίσει να τα αποκαλούμε, κακώς, ελγίνεια, εξαιτίας του Λόρδου Thomas Bruce, 7th Earl of Elgin (εφεξής λόρδος Έλγιν). Στο Ηνωμένο Βασίλειο η ονομασία είναι ελγίνεια, και όχι μάρμαρα του Παρθενώνα για να ξεχωρίζουν αυτά που βρίσκονται στο Λονδίνο με αυτά στην Αθήνα. Ωστόσο πρέπει να αναγνωριστεί πως η ορθή ονομασία είναι «μάρμαρα του Παρθενώνα», διότι αυτά δεν ήταν ποτέ νόμιμη ιδιοκτησία του Έλγιν. Αντίθετα ο Λόρδος έδωσε το όνομά του στον όρο ελγινισμός, με αυτόν να σημαίνει την πράξη πολιτιστικού βανδαλισμού και ειδικότερα την κλοπή πολιτιστικών αγαθών και την αλλοίωση των χαρακτηριστικών ενός μνημείου, στα πλαίσια ιμπεριαλιστικών πρακτικών . <br /><br />Στο παρόν άρθρο επιχειρείται μια παρουσίαση του φλέγοντος ζητήματος των μαρμάρων από δικαιική σκοπιά. Η επιλογή του εφαρμοστέου δικαίου αποτελεί τον αρχικό σκόπελο που ο νομικός πρέπει να ξεπεράσει. Αλλά και τα επιμέρους ζητήματα στα οποία στηρίζεται η επιχειρηματολογία όσων τάσσονται υπέρ της επιστροφής των μαρμάρων και αυτών που αντιδρούν έχουν τη σημασία τους προκειμένου να εξαχθεί ένα ασφαλές συμπέρασμα. Στα πλαίσια ενός νομικού κειμένου κρίνεται απαραίτητη και η ιστορική παράθεση των γεγονότων, τόσο των κινήσεων του Έλγιν όσο και της προσπάθειας της Ελλάδας για επιστροφή. Τούτο διότι η νομική ερμηνεία αφορά τα ιστορικά αυτά γεγονότα. Αναφορά υπάρχει τέλος και σε αντίστοιχες περιπτώσεις επιστροφής αρχαιοτήτων. <br /> <br />ΙΙ. <br />Ιστορικό μέρος<br /><br />1. Η απόσπαση των μαρμάρων<br /><br />Από το 1799 έως το 1803 ο Λόρδος Έλγιν διετέλεσε πρεσβευτής του Ηνωμένου Βασιλείου στην Υψηλή Πύλη στην Κωνσταντινούπολη. Ο Έγλιν, που εκείνη την περίοδο έχτιζε έπαυλη στη Σκωτία θέλησε να αντιγράψει ελληνικές αρχαιότητες προκειμένου να διακοσμήσει με αυτές την οικία του. Κατ’ αρχάς απευθύνθηκε στις βρετανικές Αρχές για να αναλάβουν το εγχείρημα, αλλά κατόπιν άρνησής τους, ο Έλγιν προχώρησε, το 1800, με δικά του έξοδα . Υπό την καλλιτεχνική εποπτεία του Ιταλού ζωγράφου Giovanni Lusieri άρχισε η κατασκευή αντιγράφων, από καλούπια, των μαρμάρων της ζωοφόρου του ναού. Ο Έλγιν αρχικά δεν επιθυμούσε την αποκοπή των μαρμάρων και την μεταφορά τους εκτός του ναού , αλλά το 1801 άρχισε τις εργασίες αφαίρεσής τους τόσο από τον Παρθενώνα όσο και από γειτονικά οικοδομήματα . Τα μάρμαρα μεταφερόταν με πλοίο από την Αθήνα στη Σκωτία, για ιδιωτική χρήση του Έλγιν, στην έπαυλή του. Ο Έλγιν αγόρασε μεταξύ άλλων και το πλοίο «Μέντωρ» για τη μεταφορά, το οποίο όμως βυθίστηκε μαζί με τους μαρμάρινους θησαυρούς που μετέφερε στα Κύθηρα και χρειάστηκαν δύο χρόνια για την ανέλκυσή του. Έως το 1804 ο Έλγιν συνέχιζε την αφαίρεση τμημάτων από την Ακρόπολη .<br /><br />Μπροστά στο οικονομικό αδιέξοδό του, ο Έλγιν άρχισε διαπραγματεύσεις για την πώληση των μαρμάρων που είχε μεταφέρει στο Ηνωμένο Βασίλειο. Από το 1811 ο Έλγιν διαπραγματευόταν με το Βρετανικό Μουσείο, απορρίπτοντας άλλες προσφορές, όπως αυτή του Ναπολέοντα • αυτές όμως δεν καρποφόρησαν εξαιτίας του μικρού ενδιαφέροντος της βρετανικής Κυβέρνησης . Υπήρξαν βέβαια και επικριτές του Έλγιν, κυρίως ο Λόρδος Βύρων που χαρακτήρισε τον πρώτο βάνδαλο . Το 1816 κατόπιν της αύξησης του ενδιαφέροντος στο Ηνωμένο Βασίλειο για την κλασσική αρχαιότητα συστήθηκε ειδική Εξεταστική Επιτροπή για να μελετήσει τα στοιχεία της υπόθεσης και τα πορίσματά της τέθηκαν υπόψη του βρετανικού Κοινοβουλίου. Τέλος η Βουλή των Κοινοτήτων προσέφερε 35.000 λίρες και απέκτησε την κυριότητα των μαρμάρων, μεταφέρθηκαν δε τα μάρμαρα στο Βρετανικό Μουσείο την ίδια χρονιά. Αξίζει να επισημανθεί ότι το συνολικό κόστος της επιχείρησης για τα μάρμαρα, όσον αφορά τον Έλγιν, ανήλθε σε 74.240 λίρες (σε σημερινές τιμές περίπου 4 εκατ. δολάρια), εκ των οποίων 21.902 λίρες δόθηκαν ως δώρα στις οθωμανικές Αρχές της Αθήνας . Άξιο λόγου είναι και ότι μόνο δύο Βρετανοί Βουλευτές αντέδρασαν έντονα και κατηγόρησαν το λόρδο για αρχαιοκαπηλία, o Sir John Newport και ο Hugh Hammersley. Ο Hammersley μάλιστα συνέστησε «να φυλαχθεί η συλλογή για να αποδοθεί εκεί από όπου απρεπώς λήφθηκε, όταν ζητηθεί» .<br /><br />Η σημασία της Ακρόπολης για τους νεοαφυπνισθέντες εθνικά Έλληνες καταδεικνύεται από το παρακάτω συμβάν. Κατά τη διάρκεια των μαχών της Ακρόπολης, στην Επανάσταση του 1821, οι πολιορκητές Έλληνες έδιναν πολεμοφόδια (βόλια) στους Τούρκους, προκειμένου οι τελευταίοι να παύσουν τις φθορές στις κολόνες του ναού. Οι πολιορκούμενοι προσπαθούσαν να λιώσουν το μόλυβδο που περιείχαν αυτές για να το χρησιμοποιήσουν ως σφαίρες . Οι Βρετανοί εν τω μεταξύ υποσχέθηκαν στους μαχόμενους επαναστάτες Έλληνες ότι μόλις ανακηρυχθεί η ανεξαρτησία θα επέστρεφαν τα μάρμαρα, υπόσχεση που δεν τηρήθηκε• ξαναδόθηκε όμως αυτή το 1940 μετά την ιταλική επίθεση στην Ελλάδα αλλά επίσης δεν τηρήθηκε . <br /><br />2. Προσπάθειες επαναπατρισμού<br /><br />Ο υπουργός Πολιτισμού Κ. Τρυπάνης, το 1975 συνέστησε μια επιτροπή για να μελετήσει το θέμα της συντήρησης των αρχαιοτήτων στην Ακρόπολη αλλά και των μαρμάρων του Παρθενώνα. Το θέμα τέθηκε από την Ελλάδα για πρώτη φορά στην Διάσκεψη της UNESCO στο Μεξικό το 1982 και εγκρίθηκε από την συντριπτική πλειοψηφία των αντιπροσώπων. Επίσημα η ελληνική Κυβέρνηση κάλεσε, μέσω του ΟΗΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο να επιστρέψει τα μάρμαρα το 1983, επί υπουργίας Μελίνας Μερκούρη• η πρόταση απορρίφθηκε από τους Βρετανούς το 1984 . Στην απάντησή της η βρετανική Κυβέρνηση τόνισε πως τα μάρμαρα «σώθηκαν από το Λόρδο Έλγιν ως αποτέλεσμα της συναλλαγής που έγινε από τις αναγνωρισμένες νόμιμες αρχές της εποχής εκείνης» . Η Ελλάδα προώθησε το ζήτημα της επιστροφής των Μαρμάρων του Παρθενώνα σε διάφορα παγκόσμια fora. Ακολούθησε η γραπτή διακήρυξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το 1998, υπέρ της επιστροφής των μαρμάρων του Παρθενώνα στην Ελλάδα, καθώς και η υπόδειξη της UNESCO, το 1999, για έναρξη διμερών συνομιλιών μεταξύ της Ελλάδας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Το 1999 η ελληνική Κυβέρνηση (υπουργία Ελ. Παπαζώη) κατέθεσε υπόμνημα σε επιτροπή του βρετανικού Κοινοβουλίου που μελετούσε το θέμα ζητώντας εκ νέου την επιστροφή των μαρμάρων . Ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 επιδιώχθηκε η επιστροφή των μαρμάρων με ατυχή όμως και πάλι αποτελέσματα. Ακολούθησε η επιστροφή θραυσμάτων, που κατείχε το Πανεπιστημιακό Μουσείο της Χαϊδελβέργης, η Σουηδία και το Μουσείο Salinas του Παλέρμο (Σεπτέμβριος, Νοέμβριος 2006, υπουργία Γ. Βουλγαράκη και Σεπτέμβριος 2008, υπουργία Μ. Λιάπη). Τον Ιούνιο του 2009 το ζήτημα των μαρμάρων τέθηκε εκ νέου στο προσκήνιο με αφορμή τα εγκαίνια του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης.<br /><br />3. Αντίστοιχες περιπτώσεις<br /><br />Η υπόθεση των μαρμάρων του Παρθενώνα έχει δώσει το έναυσμα για μελέτη από νομικής σκοπιάς και άλλων υποθέσεων επιστροφής αρχαιοτήτων. Το όλο ζήτημα απασχολεί έντονα τη διεθνή κοινότητα και εντάσσεται στο γενικότερο θέμα του αν συνιστούν οι αρχαιότητες διεθνή πολιτιστική περιουσία. Οι προβληματισμοί αφορούν τόσο το διεθνή ή εθνικό χαρακτήρα των αρχαιοτήτων αλλά και το αν αποτελούν περιουσιακά αντικείμενα . Τα σημαντικότερα ζητήματα αποτελούν σήμερα, πέραν των μαρμάρων του Παρθενώνα, η επιστροφή των αρχαιοτήτων του Μάτσου Πίτσου, από το Πανεπιστήμιο Γέιλ στο Περού και η επιστροφή του Κρατήρα του Ευφρονίου από το Μουσείο Μητροπολιτικής Τέχνης της Νέας Υόρκης στην Ιταλία . Η υπόθεση του Κρατήρα του Ευφρονίου ίσως τελικά πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση για την Ελλάδα αφού ο κρατήρας τελικά επέστρεψε στην Ιταλία .<br /><br /><br />ΙΙΙ.<br />Νομικό Μέρος<br /><br />1. Εφαρμοστέο δίκαιο<br /><br />Το εφαρμοστέο δίκαιο στην περίπτωση των μαρμάρων του Παρθενώνα δεν είναι ένα αλλά πέντε. Αυτά είναι το αγγλικό, το ελληνικό, το τουρκικό, το κοινοτικό και το διεθνές δίκαιο . Το αγγλικό ως το δίκαιο του ευθύνοντος για την αφαίρεση Έλγιν αλλά και ως δίκαιο του τόπου έκθεσης των μαρμάρων, το ελληνικό ως δίκαιο της χώρας προέλευσης των μαρμάρων και το τουρκικό ως δίκαιο του κράτους κατοχής των μαρμάρων κατά την αφαίρεσή τους. Όμως οι δυσχέρειες στην επιλογή ενός εθνικού δικαίου προς εφαρμογή έγκειται αφενός στις μεγάλες διαφορές αγγλοσαξωνικού και ρωμαιογερμανικού δικαίου, αφετέρου στην έλλειψη ειδικής νομοθεσίας και στις τρεις χώρες για ζητήματα αντίστοιχα με αυτό των μαρμάρων του Παρθενώνα, σε σημείο που μόνο αναλογική εφαρμογή γενικών διατάξεων χωρεί. Όσον αφορά τέλος το κοινοτικό δίκαιο, εφαρμογής τυγχάνει η Οδηγία 93/7/ΕΟΚ της 15.03.1993 σχετικά με την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που έχουν παράνομα απομακρυνθεί από το έδαφος κράτους μέλους και ο Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3911/92 της 09.12.1992, σχετικά με την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών .<br /><br />Είναι συνεπέστερο επομένως να καταφύγουμε σε εφαρμογή του διεθνούς δικαίου. Άλλωστε τα εμπλεκόμενα μέρη (Ηνωμένο Βασίλειο και Ελλάδα) είναι μέλη του ΟΗΕ και συμμετέχουν στην UNESCO. Άρα, κατ’ άρθρο 36 και 38 του Χάρτη του ΟΗΕ, τα μέρη έχουν αποδεχθεί τη δυνατότητα να προσφύγουν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης προκειμένου να λύσουν τα μεταξύ τους ζητήματα και αποδέχονται τις πηγές του διεθνούς δικαίου που αναφέρονται στο Χάρτη ως εφαρμοστέες. Ως εκ τούτου στην περίπτωση των μαρμάρων μπορούν να εφαρμοστούν οι γενικές αρχές του δικαίου σε συνδυασμό με συμβατικά κείμενα .<br /><br />Ως συμβατικό κείμενο θα πρέπει να αναφερθεί πρώτα η Σύμβαση για την Προστασία της Πολιτιστικής Περιουσίας κατά τη διάρκεια Ένοπλων Συγκρούσεων του 1954 (ή αλλιώς Σύμβαση της Χάγης). Εκεί τονίζεται ότι η πολιτιστική περιουσία είναι πολιτιστική κληρονομιά όλης της ανθρωπότητας. Η Σύμβαση της Χάγης επηρέασε σημαντικά και τα μεταγενέστερα διεθνή κείμενα. Έτσι υπογράφηκε η σύμβαση της UNESCO του 1970 για την αποτροπή και πρόληψη των παράνομων εισαγωγή, εξαγωγών και μεταφοράς ιδιοκτησιών πολιτιστικής περιουσίας. Η Σύμβαση της UNESCO εφαρμόζει την αρχή της καταρχάς ιδιοκτησίας του κράτους προέλευσης του πολιτιστικού αγαθού και θεσπίζει κανόνες για την αποτροπή και πρόληψη αρχαιοκαπηλίας, παράνομων συναλλαγών και νομιμότητας κατοχής πολιτιστικών αγαθών . Από την άλλη θα τύγχανε εφαρμογής η Σύμβαση UNIDROIT που αφορά τα κλεμμένα ή παράνομα αποκτηθέντα πολιτιστικά αγαθά. Δυστυχώς η Σύμβαση αυτή ορίζει (αρθρ. 10) ότι εφαρμόζεται σε περιπτώσεις μετά τη σύναψή της και ως εκ τούτου δεν μπορεί να ισχύσει για την υπόθεση των μαρμάρων. Οι δύο τελευταίες συμβάσεις εφαρμόζονται όμως μόνο σε πολιτιστικά αγαθά που βρίσκονται ελεύθερα στη φύση και όχι σε αυτά που εκτίθενται ήδη σε μουσείο .<br /><br />2. Κυριότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας επί των μαρμάρων<br /><br />Τα μάρμαρα του Παρθενώνα αποτελούσαν δημόσια περιουσία και ως εκ τούτου κυριότητα επ’ αυτών είχε το κράτος του τόπου του μνημείου, δηλαδή το 1800-1804 η Οθωμανική Αυτοκρατορία . Ωστόσο την εποχή εκείνη η Ελλάδα βρίσκονταν υπό τουρκικό ζυγό, άρα η οθωμανική εξουσία ήταν δύναμη κατοχής. Η Σύμβαση της Χάγης του 1954 υποχρεώνει (αρθρ. 5) τη δύναμη κατοχής να σέβεται την πολιτιστική κληρονομιά της κατεχόμενης χώρας. Παρόλο που η Σύμβαση δεν υπήρχε το 1800, οι αρχές στις οποίες στηρίχτηκε αποτελούν γενικές αρχές του διεθνούς δικαίου, που τύγχαναν εφαρμογής και πριν την υπογραφή της Σύμβασης, άρα και στην περίπτωση των μαρμάρων . Το γεγονός ότι το μνημείο ακρωτηριάστηκε και αφαιρέθηκαν από αυτό ουσιώδη τμήματά του, που αποτελούν συστατικά του οικοδομήματος, συνιστά τόσο πράξη βεβήλωσης η οποία αποτελεί ξεκάθαρα παραβίαση της Σύμβασης όσο και πράξη παράβασης του άρθρου 954 παρ. 2 του ΑΚ . Άλλωστε είναι άκυρη η συμφωνία για διατήρηση χωριστής και αυτοτελούς κυριότητας επί του συστατικού, ως εκ τούτου δεν μπορεί να νοηθεί ξεχωριστή κυριότητα επί των μαρμάρων .<br /><br />Επιπλέον, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το μνημείο αποτελεί πράγμα εκτός συναλλαγής. Συνεπώς τυγχάνει εφαρμογής και το αρθρ. 966 του ελληνικού Αστικού Κώδικα (ως το κράτος-φορέας του ελληνισμού, στον οποίο ελληνισμό ανήκει το μνημείο και ως κράτος υπό κατοχή το 1800-1804) για τα πράγματα εκτός συναλλαγής. Επίσης το μη εμπορεύσιμο των μαρμάρων βασίζεται και στη δικαιική αρχή των Ρωμαίων res extra commercium. Από την άλλη πλευρά, παρόλο που στο αγγλοσαξωνικό δίκαιο δεν υπάρχει η έννοια του πράγματος κοινής χρήσης ή κοινόχρηστου, πρέπει να αναγνωριστεί το μη εμπορεύσιμο των μαρμάρων καθώς δεν μπορούν να εισαχθούν και να εξαχθούν στο Ηνωμένο Βασίλειο, αφού δεν πληρούν τα κριτήρια Wavarley, που έχουν νομοθετική ισχύ στο βρετανικό δίκαιο . Η σχετική αναφορά έχει εντάξει στα μη εμπορεύσιμα -στα πλαίσια των «καλλιτεχνικών αγορών»- τα μάρμαρα του Παρθενώνα. <br /><br />3. Εγκυρότητα φιρμανιού<br /><br />Ο Έλγιν προτού του παρασχεθεί επίσημη άδεια από την οθωμανική κυβέρνηση να εκτελέσει εργασίες απόσπασης μαρμάρων από το μνημείο, δωροδόκησε τον Τούρκο στρατιωτικό διοικητή της Αθήνας ώστε να του επιτρέπεται η είσοδος στο λόφο της Ακρόπολης, μάλιστα το ποσό του «λαδώματος» άγγιζε τις 5 λίρες για κάθε επίσκεψη του συνεργείου καλλιτεχνών και τεχνιτών . Ενόψει όμως φημών για στρατιωτική δράση των Γάλλων στην Αττική, ο Τούρκος διοικητής διέταξε τον Έλγιν και την ομάδα του να αποχωρήσουν. Έτσι αναγκάστηκε ο Έλγιν να επισκεφθεί το Σουλτάνο στην Κωνσταντινούπολη για να του παράσχει ο τελευταίος φιρμάνι (άδεια, διάταγμα, έδικτο) να συνεχίσει τις εργασίες• πράγμα που έγινε τον Ιούλιο του 1801. Γεννώνται έτσι ερωτήματα σχετικά με την ύπαρξη του εγγράφου, τη φύση του εγγράφου και την έκταση των παρεχόμενων εξουσιών στον Έλγιν. <br /><br />Η εγκυρότητα του φιρμανιού έχει αμφισβητηθεί, τεκμηριωμένα, αρκετές φορές και αν γίνει δεκτή η πλαστότητά του, τότε ο Έλγιν παράνομα, και με βάση το οθωμανικό δίκαιο, προέβη στις σχετικές εργασίες. Καταρχάς, ουδέποτε δε βρέθηκε το αυθεντικό έγγραφο στην τουρκική γλώσσα. Στην επιτροπή του βρετανικού Κοινοβουλίου που μελέτησε το ζήτημα της αγοράς των μαρμάρων από την Κυβέρνηση, δεν παρουσιάστηκε (ούτε καν από τον Έλγιν, αλλά από το συνεργάτη του, αιδεσιμότατο Hunt) το οθωμανικό έγγραφο αλλά αγγλική μετάφραση ενός ιταλικού εγγράφου, που αποτελούσε τη μετάφραση στην ιταλική από την τουρκική. Ειδικοί μελετητές υποστηρίζουν ότι η απλή ανάγνωση του ιταλικού εγγράφου αποδεικνύει ότι δεν έχει σχέση με το οθωμανικό καθώς η διπλωματική γλώσσα δεν είναι αυτή που χρησιμοποιούνταν στα φιρμάνια . Επίσης στο ιταλικό ή στο αγγλικό κείμενο δεν εμφανίζεται υπογραφή ή σφραγίδα παρά μόνο το όνομα του εκδόσαντος αξιωματούχου-καϊμακάμη, Seged Abdullah . Τέλος ακόμα το ιταλικό έγγραφο παρουσιάζει διαφορές σε σχέση με την αγγλική μετάφραση, οι οποίες όμως είναι ουσιώδεις για την έκταση της άδειας που δόθηκε στον Έλγιν . Επομένως όπως και να έχει το κύρος του εγγράφου που επικαλέστηκε ο Έλγιν ως τίτλος κυριότητας «ασφαλώς δεν επιβεβαιώνεται και μπορεί εύκολα να είναι πλαστός» .<br /><br />Χαρακτηριστική για το ζήτημα του φιρμανιού είναι ότι η ελληνική Κυβέρνηση δεν αρνείται μόνο τη γνησιότητά του, αλλά ακόμα και την ύπαρξή του. Υποστηρίζει ότι ο Έλγιν βασίστηκε σε φιλική επιστολή του καϊμακάμη, ο οποίος εκείνη την εποχή αντικαθιστούσε το Μέγα Βεζίρη στην Κωνσταντινούπολη. Η επιστολή ήταν ανεπίσημη και είχε το περιεχόμενο χάρης. Σημείωνε πως οι κρατικές αρχές στην Αθήνα θα επέτρεπαν στα συνεργεία του Έλγιν να σχεδιάσουν, να λάβουν εκμαγεία και να διενεργήσουν ανασκαφή γύρω από τα θεμέλια του Παρθενώνα, όπου ίσως βρισκόταν θαμμένη κάποια επιγραφή ή ανάγλυφο, με τον όρο ότι δεν θα βλάπτονταν με κανένα τρόπο τα μνημεία. Άρα, υποστηρίζει η Έλλαδα ότι, σε καμία περίπτωση δεν υπάρχει ούτε επίσημο οθωμανικό κρατικό έγγραφο, αλλά ούτε και περιεχόμενο που να επιτρέπει την απόσπαση των μαρμάρων .<br /><br />Το φιρμάνι, και αν ακόμα θεωρηθεί γνήσιο και άρα έγκυρο, αποτελεί απλά διοικητική πράξη (άδεια), με την οποία παρέχεται μια «εύνοια από το Σουλτάνο σε κάποιο πρόσωπο», και όχι τίτλο κυριότητας. Το φιρμάνι δεν μπορούσε σε καμία περίπτωση να ακυρώσει ή να τροποποιήσει το νόμο, σε περιπτώσεις που το περιεχόμενο του φιρμανιού ήταν ενάντια στο νόμο. Επιπλέον το φιρμάνι δεν αποτελεί ούτε έγγραφο με το οποίο αποκτά κανείς κυριότητα πάνω σε πράγμα ούτε συμβόλαιο αγοραπωλησίας . <br /><br />Αντίθετη άποψη υποστηρίζει ότι αφού οι Οθωμανοί είχαν ελέγξει την Αθήνα από 1460, οι αξιώσεις τους στα χειροποίητα αντικείμενα ήταν νομικές και αναγνωρίσιμες. Ακόμα ότι το φιρμάνι ως έγγραφο ήταν ο πλέον επίσημος τύπος παροχής άδειας που παραχωρούσε η οθωμανική κυβέρνηση, και επιπλέον ότι στο φιρμάνι υπήρχε πρόβλεψη και περαιτέρω άδεια για εξαγωγή των μαρμάρων από τον Έλγιν. Συνεπώς νόμιμα και έγκυρα αγοράστηκαν τα μάρμαρα από τη βρετανική Κυβέρνηση, αφού νόμιμα κύριος επ’ αυτών ήταν ο Έλγιν. Αναγνωρίζει όμως η αντίθετη άποψη ότι η έκταση των παρεχόμενων εξουσιών στο λόρδο «είναι στην καλύτερη περίπτωση διφορούμενη» και ότι «ο Έλγιν υπερέβη την εξουσία που του εκχωρήθηκε με το φιρμάνι» . Δεν φτάνει όμως μέχρις του σημείου να γίνει λόγος για κτήση από μη κύριο όπως ορίζει και ο αγγλικός νόμος , η για αποδοχή προϊόντων εγκλήματος .<br /><br />Αντιτάσσεται επίσης ότι δεν έχουν σημασία τα κίνητρα έκδοσης του φιρμανιού, αλλά σημασία έχει το πραγματικό και νομικό γεγονός ότι με το οθωμανικό έγγραφο ο Έλγιν είχε την άδεια να αποσπάσει τα μάρμαρα . Όμως με βάση το άρθρο 178 ΑΚ η δικαιοπραξία ήταν άκυρη ως αντικείμενη στα χρηστά ήθη. Την παραπάνω αρχή αναγνωρίζουν και άλλα νομικά συστήματα πέραν του ελληνικού και βασίζεται σε αρχή του ρωμαϊκού δικαίου. Άρα, από τα παραπάνω προκύπτει ότι ο Έλγιν δεν απέκτησε κυριότητα επί των μαρμάρων ούτε με διοικητική πράξη ούτε με αντίστοιχη ιδιωτικού δικαίου. <br /><br />4. Ολιγωρία Οθωμανών και Ελλήνων<br /><br />Προτάσσεται ότι η μη παρεμπόδιση του Έλγιν από τις οθωμανικές αρχές συνεπάγεται και την αποδοχή της νομιμότητας των ενεργειών του. Όμως αυτό δεν ευσταθεί καθώς οι Οθωμανοί προφανώς δεν είχαν αντιληφθεί εξαρχής τις προθέσεις του Έλγιν, ο οποίος ζήτησε αρχικά άδεια να αντιγράψει σε καλούπια τα μάρμαρα και όχι να τα αποσπάσει. Ενδεχομένως μάλιστα να μην του επέτρεπαν να προβεί στις ενέργειές του, καθώς και οι ίδιοι αντιλαμβάνονταν τη σημασία του μνημείου, που άλλωστε είχαν μετατρέψει σε τζαμί, γεγονός που έδειχνε το σεβασμό τους προς τη θρησκευτικότητα του μνημείου .Επιπλέον ο Έλγιν δωροδόκησε τους τοπικούς αξιωματούχους για να μη του δημιουργήσουν προβλήματα κατά τις εργασίες του. Ωστόσο οι τοπικές αρχές καμία δεν είχαν καμία εξουσία σχετικά με τη διάθεση της δημόσιας περιουσίας και σαν όργανα της οθωμανικής διοίκησης είχαν το τεκμήριο της καλόπιστης και σύμφωνης με την κεντρική εξουσία δράσης . <br /><br />Οι Έλληνες της εποχής ασφαλώς και διαμαρτυρήθηκαν για τις ενέργειες του Έλγιν. Ασφαλώς όμως δεν είχαν μεγάλα περιθώρια για διαμαρτυρίες, λόγω του τουρκικού ζυγού . Παρόλα αυτά οι κάτοικοι της Αθήνας ποτέ δε συναίνεσαν στις πράξεις του Έλγιν. Χαρακτηριστικός είναι ο θρύλος ότι τη νύχτα ακουγόταν οι θρήνοι των Καρυάτιδων για τη χαμένη τους αδελφή, καθώς και οι ισχυρισμοί των αχθοφόρων που μετέφεραν τα αγάλματα ότι άκουγαν κραυγές να βγαίνουν από τα κιβώτια μέσα στα οποία ήταν συσκευασμένα. Αναφορά στο ζήτημα κάνει και ο Ιρλανδός Dodwell, δηλαδή ότι το 1812 οι Αθηναίοι θρηνούσαν την καταστροφή των αρχαιοτήτων τους και κατηγορούσαν τους Τούρκους που επέτρεψαν στους ξένους να κάνουν μια τέτοια λεηλασία . <br />5. Παραγραφή<br />Το Βρετανικό Μουσείο προβάλλει το επιχείρημα της παραγραφής της αξίωσης της ελληνικής Κυβέρνησης για επιστροφή των μαρμάρων. Τούτο καθώς η τέλεση της πράξης άρχισε το 1801, διήρκησε έως το 1804, η δε τελευταία τους μετακίνηση έγινε το 1815 ενώ επίσημα ζητήθηκε από την Ελλάδα η επιστροφή των γλυπτών το 1983. Την παραγραφή λόγω της μακράς παρέλευσης του χρόνου προβλέπει τόσο το αγγλικό όσο και το ελληνικό δίκαιο . Ωστόσο τα μάρμαρα αποτελούν συστατικά του μνημείου. Η νομολογία στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει δεχτεί ότι σε περιπτώσεις αφαίρεσης συστατικού πράγματος (fixture) δεν τίθεται ζήτημα παραγραφής . Άρα με αναλογική εφαρμογή της αγγλικής νομολογίας πρέπει και τα μάρμαρα του Παρθενώνα να θεωρηθούν από το αγγλικό δίκαιο ως συστατικά και να μην υπάρχει παραγραφή . <br />Πέρα από τα παραπάνω θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι ο χρόνος παραγραφής δεν εκκινεί από τη στιγμή που δεν είναι δυνατή η επιδίωξη της αξίωσης. Ας μην λησμονείται ότι μέχρι το 1830 η Ελλάδα δεν ήταν ανεξάρτητο κράτος, ενώ το ζήτημα τέθηκε επίσημα από την ελληνική κυβέρνηση αφού είχαν επιλυθεί τα προβλήματα πολιτικής αστάθειας που αντιμετώπιζε διαρκώς η χώρα, με σημαντικότερο αυτό της στρατιωτικής δικτατορίας το 1967-1974. Τα παραπάνω ισχύουν σε επίπεδο εθνικών δικαίων • αλλά και στο διεθνές δίκαιο δεν βρίσκει έρεισμα η παραγραφή καθώς η παραγραφή στα εθνικά δίκαια δεν επηρεάζει δικαιώματα που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο . Τέλος ούτε η σύμβαση της UNESCO του 1970 ούτε το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων (ICOM) προβλέπουν παραγραφή . <br /><br />6. Διεθνιστική και Εθνική σχολή σκέψης<br /><br />Οι προηγούμενες σκέψεις δεν πρέπει να μας οδηγήσουν στην εφαρμογή της διεθνιστικής σχολής σκέψης, που θεωρεί ότι τα πολιτιστικά αγαθά αποτελούν παγκόσμια περιουσία, ως περιουσία της ανθρωπότητας και όχι ενός συγκεκριμένου πολιτισμού ή κράτους . Διεθνιστές θα αποκαλούσε κανείς το Βρετανικό Μουσείο ή και άλλα μουσεία που τονίζουν ότι τα πολιτιστικά αγαθά είναι προσβάσιμα σε μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων και άρα αποτελούν παγκόσμια κληρονομιά που όλοι δικαιούνται να απολαμβάνουν, στα διάσημα και μεγάλα μουσεία. Προς τούτο και στα επιχειρήματα του Βρετανικού Μουσείου συμπεριλαμβάνεται το γεγονός ότι λόγω του μεγέθους και της φήμης του μουσείου στο Λονδίνο, τα μάρμαρα του Παρθενώνα τα βλέπουν ετησίως 3 εκατομμύρια επισκέπτες, αρκετά περισσότεροι με αυτούς που επισκέπτονται την Αθήνα . <br /><br />Αντίθετα η εθνική σχολή σκέψη προκρίνει το γεγονός ότι τα πολιτιστικά αγαθά έχουν προέλευση και αποτελεί βασική αρχή ότι αυτά ανήκουν καταρχάς στο κράτος καταγωγής τους . Την εθνική σχολή ακολουθεί η Ελλάδα που θεωρεί ότι τα μάρμαρα ανήκουν κατά κυριότητα στην χώρα καταγωγής, άρα στην Ελλάδα, τόσο ως το κράτος στο οποίο βρίσκεται η Ακρόπολη όσο και ως κράτος-λαός των αρχαίων Ελλήνων. Ασφαλώς το μειονέκτημα της εθνικής σχολής σκέψης είναι ότι είναι ευάλωτο καθώς αποτελεί περισσότερο επιχείρημα από πολιτική άποψη παρά από νομική. Υπάρχει ευρέως διαδεδομένη η σκέψη ότι η Ελλάδα ειδικότερα επιμένει για την επιστροφή των μαρμάρων γιατί μια τέτοια κίνηση θα ενίσχυε τα πατριωτικά αισθήματα, θα επέφερε οφέλη για την κυβέρνηση που θα το κατόρθωνε και θα μετέτρεπε σε εθνικό ήρωα τον πολιτικό που θα παραλάμβανε τα μάρμαρα . <br /><br />V.<br />Συμπεράσματα<br /><br />Δεχόμενοι ότι ο Έλγιν δεν είχε νόμιμη άδεια απόσπασης των μαρμάρων, αφού πρωτότυπό της ποτέ δεν παρουσιάστηκε ποτέ αλλά και το έγγραφο που προσκόμισε δεν παρέχει πλήρη ελευθερία τέλεσης όλων των πράξεων στις οποίες προέβη, τα μάρμαρα του Παρθενώνα παράνομα αποσπάστηκαν από το ναό και παράνομα εξήχθησαν από την υπό οθωμανική κατοχή Ελλάδα. Συνεπώς και η αγορά τους από τη βρετανική Κυβέρνηση δεν είναι νόμιμη αφού αγόρασε πράγμα προερχόμενο από παράνομη δραστηριότητα. Άρα οι διατάξεις των εθνικών δικαίων που τυγχάνουν εφαρμογής υποχρεώνουν το Ηνωμένο Βασίλειο να επιστρέψει τα μάρμαρα στη χώρα προέλευσής τους, στην Ελλάδα. Επίσης η κοινοτική νομοθεσία και τα διεθνή συμβατικά κείμενα οδηγούν στο ίδιο συμπέρασμα. Ταυτόχρονα γίνονται δεκτές και εισηγήσεις για εφαρμογή ως γενικής αρχής του διεθνούς δικαίου που διαμορφώθηκε μέσα από κρατικές και θεσμικές πρακτικές και αποτελούν έθιμο, ήτοι του σεβασμού της πολιτιστικής κληρονομιάς των λαών . <br /><br />Μία άλλη προσέγγιση θα τόνιζε τη σημασία της προστασίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στο ζήτημα των μαρμάρων. Η αλλοίωση σε σημείο βανδαλισμού ενός σημαντικού μνημείο, ενταγμένο στις τοποθεσίες παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, προσέβαλε την ιστορία, την τέχνη, σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο. Θα μπορούσε να γίνει λόγος, πέραν των εθνικών νομοθεσιών σε επίπεδο Συνταγμάτων και κοινής νομοθεσίας, για παραβίαση τόσο των άρθρων 18 και 19 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όσο και των άρθρων 9 και 10 της ΕΣΔΑ . <br /><br />Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει τακτική και υποστηρίζει το αίτημά της για επιστροφή των μαρμάρων περισσότερο σε ηθική και πολιτική βάση και λιγότερο σε νομική. Το γεγονός αυτό οφείλεται στην πρόοδο όσον αφορά τα επιμέρους προσκόμματα που έθετε το Ηνωμένο Βασίλειο και αφορούσαν κυρίως την ατμοσφαιρική ρύπανση και την έλλειψη κατάλληλου μουσείου. Ασφαλώς ρόλο προς την αλλαγή αυτή έπαιξε και η μεταστροφή της κοινής γνώμης, παγκόσμια, υπέρ των ελληνικών θέσεων. Όμως η εγκατάλειψη της πρόταξης των νομικών επιχειρημάτων είναι λάθος κίνηση για τον απλό λόγο ότι οι ελληνικοί νομικοί ισχυρισμοί υπερτερούσαν των βρετανικών. Το γεγονός αυτό το γνώριζαν στο Βρετανικό Μουσείο και για αυτό το λόγο στα νομικά επιχειρήματα της Ελλάδας αντέτειναν την απογύμνωση των μουσείων σε όλο τον κόσμο που έχουν εκθέματα από άλλες χώρες, επιχείρημα μη νομικό, ασυνεπές και έωλο. <br /><br />Συνεπώς θα πρέπει η Ελλάδα να εστιάσει την προσοχή της, πέραν των ηθικών θεμάτων, στην σαφή επανατοποθέτηση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων των νομικών ισχυρισμών της. Πρέπει να γίνει αντιληπτό πως το θέμα δε θα πρέπει να αντιμετωπίζεται μονομερώς, ως πολιτικού ή ηθικού ή κοινωνικού ενδιαφέροντος. Το ζήτημα έχει και νομικές πτυχές, τις οποίες θα πρέπει η Ελλάδα και να προβάλει και να εμείνει σε αυτές. Έτσι ο συνδυασμός επιχειρημάτων και η κατάλληλη προβολή τους θα (είθε να) οδηγήσει στην επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα. <br /><br /><br />υποσημειώσεις:<br /><br /> 1 Όπως το κατέτασσε το περιοδικό ΤΙΜΕ, Top 10 Plundered Artifacts, φύλλο της 05.03.2009<br /> 2 Ο όρος ελγινισμός είναι γαλλικής έμπνευσης. Βλ. Elginism, What is elginism? Διαδίκτ. http://www.elginism.com/definition/ <br /> 3 Christopher Casey, Grecian Grandeurs and the Rude Wasting of Old Time: Britain, the Elgin Marbles, and Post-Revolutionary Hellenism, Foundations, Vol. III, No. 1, 30.10.2008<br /> 4 ελλην. Υπ.Πολιτισμού, Το ιστορικό της αφαίρεσης, διαδίκτυο: http://odysseus.culture.gr/a/1/12/ga125.html<br /> 5 εφημ. The Guardian, Elgin Marbles: fact or fiction?, φύλλο 21.07.2004. <br /> 6 Smith, Elgin and his collection, Hellenic Studies 36, 163, 1916<br /> 7 Έτσι σήμερα από τους 97 σωζόμενους λίθους της ζωφόρου του Παρθενώνα, οι 56 βρίσκονται στο Λονδίνο και οι 40 στην Αθήνα. Από τις 64 σωζόμενες μετόπες, οι 48 βρίσκονται στην Αθήνα και οι 15 στο Λονδίνο. Από τις 28 σωζόμενες μορφές των αετωμάτων, οι 19 βρίσκονται στο Λονδίνο και οι 9 στην Αθήνα βλ. Ελλην. Υπ.Πολιτισμού, Το ιστορικό της αφαίρεσης<br /> 8 The Guardian, Elgin Marbles: fact or fiction?<br /> 9 Το 1785 ο Γάλλος περιηγητής και διπλωμάτης Marie Gabriel Auguste de Choiseul-Gouffier είχε πάρει, έχοντας φιρμάνι από το Σουλτάνο -μεταξύ άλλων αρχαιοτήτων της Αττικής- ένα κομμάτι από την ανατολική ζωφόρο και μια μετώπη από τη νότια πλευρά του κτιρίου. Χαρακτηριστική είναι η άποψη ότι: «εάν όλα είχαν πάει καλά, τα μάρμαρα του Παρθενώνα...δεν θα ήταν στο βρετανικό μουσείο αλλά στο Μουσείο του Λούβρου», βλ. James Allan Evans, The Parthenon marbles--past and future, Contemporary Review, Οκτ. 2001, vol. 279, is. 1629; σελ. 214.<br /> 10 Casey, Grecian Grandeurs and the Rude Wasting of Old Time": Britain, the Elgin Marbles, and Post-Revolutionary Hellenism<br /> 11 εφημ. International Herald Tribune. The story of the Elgin Marbles, φύλο 14.07.2004<br /> 12 Περιοδ. Newsweek, Romancing the Stones, τεύχος 02.05.2008<br /> 13 Μελίνα Μερκούρη, Στο όνομα της δικαιοσύνης και της ηθικής παρακαλώ δώστε τα πίσω, λόγος στην Oxford Union, αναδημ. εφημ. Ελευθεροτυπία, φύλλο 21.06.2009<br /> 14 Λήδα Ζαμπετάκη, Τα μάρμαρα του Παρθενώνα, η πορεία στο χρόνο και η σημερινή πραγματικότητα, Μεσόγειος, 03.07.1998<br /> 15 Christopher Hitchens, The Elgin Marbles: Should They Be Returned to Greece?, 1998,σελ. 8,<br /> 16 Irine A. Stamatoudi, The law and ethics deriving from the Parthenon marbles, web journal of current legal issues in.ass. Blackstone Press Ltd, 1997, 2, σελ. 3<br /> 17 Jeanette Greenfield, The return of the cultural treasures, εκδ. Cambridge University Press, 1989, σελ. 83<br /> 18 ο.π. σελ. 74<br /> 19 Το ελληνικό memorandum και τα επισυναπτόμενα έγγραφα είναι διαθέσιμα σε διαδικτ. http://www.culture.gr/6/68/682/g68209.html<br /> 20 Richard Brilliant, Antiquities: International Cultural Property? Who owns the past, International Journal of Cultural Property, 1999, vol. 8, σελ. 563-567<br /> 21 Το 1912 και τι 1914-15 ο Αμερικανός αρχαιολόγος Bingham πήρε κτερίσματα από το Περού για μελέτη στο Πανεπιστήμιο Γέιλ, και από τότε παραμένουν εκεί, ενώ η National Geographic Society (χρηματοδοτούσε τον Bingham) έχει παραδεχτεί ότι τα κτερίσματα πάρθηκαν με τα μορφή δανείου –άλλη γνώμη υποστηρίζει ότι ο περουβιανός ΑΚ του 1852 προβλέπει ότι ο ανευρών κτερίσματα τα διατηρεί στην κυριότητά του ενώ και ο Bingham είχε νόμιμη εξουσιοδότηση από τις αρχές για να προβεί σε ανασκαφές. Κάποια κτερίσματα επιστράφηκαν από τις ΗΠΑ στο Περού ενώ για τα υπόλοιπα το Γέιλ υποστηρίζει ότι, με βάση ομοσπονδιακή νομολογία, έχει νόμιμα την κυριότητά τους. Το 2007 η Κυβέρνηση του Περού και το αμερικανικό Πανεπιστήμιο έφτασαν κοντά σε συμφωνία, η οποία προέβλεπε τη δημιουργία κέντρου ερευνών στην περουβιανή πόλη Kούσκο και το Περού να έχει την κυριότητα των κτερισμάτων τα οποία θα μελετούσαν επιστήμονες του Γέιλ. Για επιστημονικούς σκοπούς, παρότι η κυριότητα θα αναγνωρίζονταν στο Περού, κάποιες αρχαιότητες θα παρέμεναν στο Γέιλ. Η συμφωνία δεν καρποφόρησε και το 2008 η περουβιανή Κυβέρνηση υπέβαλλε μήνυση κατά του Γέιλ. βλ. Molly L. McIntosh, Exploring Machu Picchu: An analysis of the legal and ethical issues surrounding the repatriation of the cultural property, Duke Journal of comparative and international Law, vol. 17, σελ. 199-221<br /> 22 Το 1971 ο κρατήρας κλάπηκε από συλημένο ετρουσκικό τάφο στο Greppe Sant'Angelo κοντά στο Κερβετέρι της Ιταλίας. Στις 10 Νοεμβρίου 1972 ο έμπορος αρχαιοτήτων Robert Hecht Jr. (εκκρεμούν κατηγορίες σε βάρος του) πούλησε έναντι 1 εκατ. Δολαρίων τον κρατήρα στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. Ο Hecht ισχυρίζεται ότι αγόρασε τον κρατήρα από έναν Λιβανέζο έμπορο, αλλά αποδείχτηκε ότι τον αγόρασε από Ιταλό έμπορο, καταδικασθέντα για παράνομο εμπόριο αρχαιοτήτων το 2004. βλ. Thomas Hoving, Super Art Gems of New York City, διαδικτ. περιοδ. Artnet, 29.01.2006<br /> 23 Το 2006 η ιταλική Κυβέρνηση υπέγραψε συμφωνία με το Μουσείο Μητροπολιτικής Τέχνης, κερδίζοντας την επιστροφή του κρατήρα με αντάλλαγμα τον μακροχρόνιο δανεισμό άλλων ιταλικών αρχαιοτήτων στο μουσείο. Το 2008 ο κρατήρας επιστράφηκε στην Ιταλία. Βλ. Elisabetta Povoledo, Ancient Vase Comes Home to a Hero’s Welcome, εφημ. New York Times, φύλλο της 19.01.2008<br /> 24 Stamatoudi, σελ. 4<br /> 25 ΕΕ L 074 , 27.03.1993 σελ. 0074 – 0079. Τροποποιήθηκε με την Οδηγία 2001/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2001, ΕΕ L 187 της 10.07.2001 σελ. 0043 - 0044<br /> 26 ΕΕ L 395, 12.12.1992 <br /> 27 Malcolm N. Saw, International Law, εκδ. Grotius, Cambridge, 1991, σελ. 82<br /> 28 UNESCO Convention on the Means of Prohibiting and Preventing the Illicit Import, Export and Transfer of Ownership of Cultural Property, Nov. 14, 1970, 823 U.N.T.S. 231<br /> 29 Molly L. McIntosh, σελ. 212-215 <br /> 30 UNIDROIT Convention on Stolen or Illegally Exported Cultural Objects,<br />Ανοικτή για υπογραφή από 24.06. 1995, 34 I.L.M. 1330, 1995<br /> 31 Patrick J. O’Keefe, Commentary on the UNESCO 1970 Convention on Illicit Traffic, Institute of Art and Law, Leicester, 2000, σελ. 14-15<br /> 32 Daniel O’Connell, The Law of state succession, 1956, Cambridge University Press, σελ. 226 <br /> 33 Stamatoudi, σελ. 5 <br /> 34 Δημήτριος Παπαστεργίου, Εγχειρίδιο Εμπράγματου Δικαίου, τ. Ιβ εκδ. Σάκκουλας, Θεσ/νίκη, 2000, σελ. 89<br /> 35 Νικόλαος Τριάντος, Αστικός Κώδικας, ερμηνεία κατ’ άρθρο, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, 2009, σελ. 1165 <br /> 36 Τα κριτήρια Wavarley προέκυψαν από την αναφορά (Waverley Report) στην Επιτροπή για την Εξαγωγή Προϊόντων Τέχνης του 1952 και αφορούν την άδεια για εξαγωγή καλλιτεχνικών προϊόντων μεγάλης αισθητικής αξίας.<br /> 37 Μελίνα Μερκούρη, Στο όνομα της δικαιοσύνης και της ηθικής παρακαλώ δώστε τα πίσω,<br /> 38 Απόσπασμα: «Οι καλλιτέχνες να μη συναντήσουν αντίδραση στο να περπατήσουν, να επιθεωρήσουν, να μελετήσουν τις μορφές και τα κτίρια που επιθυμούν να σχεδιάσουν ή να αντιγράψουν , ή στο να τοποθετήσουν σκαλωσιές γύρω από τον αρχαίο ναό, ή στο να αντιγράψουν σε ασβεστόλιθο ή σε γύψο τα αναφερόμενα κοσμήματα και μορφές ή στο να σκάψουν, αν το βρίσκουν αναγκαίο, σε αναζήτηση επιγραφών ανάμεσα στα απορρίματα. Ούτε να παρεμποδιστούν απο το να πάρουν οποιαδήποτε κομμάτια από πέτρες με επιγραφές ή με μορφές». <br />Για το κείμενο του φιρμανιού στην αγγλική γλώσσα, βλ. Διαδικτ. http://www.damon.gr/marmara/firman_gr.htm<br /> 39 Την άποψη διατύπωσε ο Βασίλης Δημητριάδης, καθηγ. Τουρκικών Σπουδών Πανεπιστημίου Κρήτης, βλ. σε David Rudenstine, Did Elgin cheat the Marbles?, The Nation, vol. 270, no. 21, 2000, σελ. 30<br /> 40 Kate Fitz Gibbon, Who Owns the Past?: Cultural Policy, Cultural Property, and the Law, Rutgers University Press, 2005, σελ.115<br /> 41 Το ιταλικό κείμενο ανέφερε «qualche pezzi di pietra», δηλαδή μερικά κομμάτια από πέτρα, ενώ το αγγλικό ανέφερε «any pieces from stones», δηλαδή οποιαδήποτε κομμάτια από πέτρες»<br /> 42 David Rudenstine, The Legality of Elgin's Taking: A Review Essay of Four Books on the Parthenon Marbles, International Journal of Cultural Property, vol 8, no. 1, 1999, σελ. 356-376<br /> 43 ελλην. Υπ.Πολιτισμού, Το ιστορικό της αφαίρεσης. Διαδίκτ.<br /> 44 Νεοκλής Σαρρής, Η οσμανική πραγματικότητα, τ. ΙΙ, εκδ. Αρσενίδης, Αθήνα, 1990, σελ. 223 επ. <br /> 45 John Henry Merryman, Whither the Elgin Marbles? στο γενικό John Henry Merryman. Imperialism, Art and Restitution, Cambridge University Press, New York, 2006, σελ 980-113<br /> 46 John Henry Merryman, Thinking about the Elgin Marbles, Michigan Law Review, vol. 83, no. 8, Αυγ. 1985, σελ. 1898-1899<br /> 47 Αρθρ. 23 του Sale of Good Act του 1979<br /> 48 Ο Έλγιν διέπραξε τα εγκλήματα της κλοπής διακεκριμένης μορφής και φθορά ξένης ιδιοκτησίας διακεκριμένης μορφής, τα οποία προέκυπταν και από το ρωμαϊκό δίκαιο-ius privatum (6ο βιβλίο της Εξάβιβλου του Αρμενόπουλου), Γ. Νάκος, Ιστορία ελληνικού και ρωμαϊκού δικαίου, University Studio Press, Θεσ/νικη, 1991, σελ. 195<br /> 49 John Henry Merryman, Thinking about the Elgin Marbles: Critical essays on cultural property, Art and Law, 2000, σελ. 776<br /> 50 Ο Γερμανικός ΑΚ στο άρθρο 138 υιοθετεί επίσης την αρχή της ακυρότητας της contra bones mores δικαιοπραξίας. <br /> 51 Stamatoudi, σελ. 8<br /> 52 ο.π., όπου και παραπέρα παραπομπές. <br /> 53 Ενδεικτικό είναι ότι όταν ο Γάλλος πρόξενος στην Αθήνα τόλμησε να διαμαρτυρηθεί για την απομάκρυνση των μαρμάρων, οι Τούρκοι τον έκλεισαν στη φυλακή. Βλ. Διαδίκτ. Τα Μάρμαρα του Παρθενώνα, Απάντηση στις βρετανικέ αντιρρήσεις, http://www.greece.org/parthenon/marmara/index.htm<br /> 54 Διαδικτ. Πανδέκτης, Views in Greece from drawings by Edward Dodwell, ESQ. F.S. 1821, http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/160647<br /> 55 S. 2 Limitation Act 1980 και αρθρ. 937 ΑΚ.<br /> 56 Case Phillips v Lamdin, δημοσιευμ. σε διαδικτ.: http://www.vanuatu.usp.ac.fj/Courses/LA313_Commercial_Law/Cases/Phillips_v_Lamdin.html<br />Και Case Ville de Geneve et Fondation Abegg v Consorts Margail D.1985.208. Για αυτή σχολιασμός βλ. Lyndel V. Prott, Movables and Immovables as Viewed by the Law, International Journal of Cultural Property, 1992, 1, σελ. 389-392 <br /> 57 Stamatoudi, σελ. 10<br /> 58 s. 28 Limitation Act, αρθρ. 255 ΑΚ<br /> 59 Unesco Doc. SHC-76/CONF.615/5,5 «is no event shall the State, which hold the cultural property in question, be able to invoke any statute of limitation»<br /> 60 Merryman, σελ. 57<br /> 61 Jeanette Greenfield, σελ. 59<br /> 62 Merryman, σελ. 45<br /> 63 John Henry Merryman, Whither the Elgin Marbles? σελ. 98-113<br /> 64 I. Brownlie, Principles of the Public International Law, Claredon Press, 4η εκδ., Oxforfd, 1990, σελ. 512 επ., Εμ. Ρούκουνας, Διεθνές Δίκαιο, τεύχ. Α’, εκδ. Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα-Κομοτηνή, 2004, σελ. 91-103<br /> 65 Stamatoudi, σελ. 5<br /> 66 Ως σημείο καμπή για την αλλαγή της στάσης της ελληνικής κυβέρνησης στο θέμα της διεκδίκησης των μαρμάρων πρέπει να αποτελέσει το υπόμνημα του 1999 προς την επιτροπή του βρετανικού κοινοβουλίου.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-860178998474832989?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>Eμμανουηλ Αντ. Εμμανουηλιδηςhttp://www.blogger.com/profile/11356930891350304162noreply@blogger.comtag:blogger.com,1999:blog-7061017723762447791.post-17778420973820805902009-08-10T19:57:00.001+03:002009-08-10T20:00:17.428+03:00Ι. Εισαγωγή<br /><br />Ενόψει της έναρξης του νέο εκπαιδευτικού έτους πολλές είναι οι εκκρεμότητες και οι απορίες σχετικά με το νομοθετικό πλαίσιο λειτουργίας τους και σχετικά με τα δικαιώματα που αποκτούν οι απόφοιτοι των κολλεγίων. Σημαντικές είναι οι νομοθετικές εξελίξεις που οδηγούν σε απόκτηση επαγγελματικών δικαιωμάτων από τους αποφοίτους ενώ ασαφές παραμένει το τι μέλλει γενέσθαι με τα ακαδημαϊκά δικαιώματα. Στον τομέα αυτό καταλυτική είναι η συμβολή της νομολογίας των ελληνικών διοικητικών δικαστηρίων προς τον τομέα της πλήρους εξομοίωσης με τα ΑΕΙ και ΤΕΙ. <br /><br />Στην προσπάθεια για όσο το δυνατό παροχή απλουστευμένων νομικών δεδομένων εντάσσεται το παρόν άρθρο. Ασφαλώς λόγω της περιορισμένης έκτασης δεν είναι δυνατή η πλήρης και αναλύτικη επεξήγηση του υπάρχοντος status λειτουργίας. Ωστόσο επιδιώκεται η χρηστική και περιεκτική διασάφηση αποριών σχετικά με αυτά τα ζητήματα. <br /><br />ΙΙ. Η ελληνική και αλλοδαπή πραγματικότητα για τα Κολλέγια <br /><br />Η έννοια του Κολλεγίου στο Εξωτερικό<br /><br />Τα εκπαιδευτήρια που παρέχουν μεταλυκειακή εκπαίδευση και κατάρτιση, προσφέροντας εκπαιδευτικές υπηρεσίες σε σύμπραξη με αναγνωρισμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα του εξωτερικού (ν. 3696/2008, ΦΕΚ Α’ 177/25.08.2008), με στενότερη η χαλαρή συνεργασία. Μέχρι την πρόσφατη νομοθετική αλλαγή τα Κολλέγια είχαν τη νομική μορφή των Εργαστηρίων Ελευθέρων Σπουδών (εφεξής ΕΕΣ), η έννοια των οποίων αναλύεται πιο κάτω. <br /><br />Στην Ελλάδα η έννοια του Κολλεγίου είναι, ακόμα και σήμερα σχετικά άγνωστη. Ωστόσο στο εξωτερικό, και ειδικά στον αγγλοσαξωνικό χώρο είναι αρκετά διαδεδομένα ως βαθμίδα εκπαίδευσης. Παρόλα αυτά στις περισσότερες των περιπτώσεων το κολλέγιο αποτελεί μια ενδιάμεση βαθμίδα εκπαίδευσης από τη δευτεροβάθμια στην τριτοβάθμια. Δηλαδή έχουν το χαρακτήρα προπαρασκευαστικού τμήματος για την εισαγωγή των σπουδαστών στο πανεπιστήμιο ή για τη συμμετοχή τους σε εξετάσεις για την εισαγωγή σε ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Έτσι στη Βρετανία τα κολλέγια δεν χορηγούν πτυχία αλλά απλώς προετοιμάζουν τους φοιτητές για το πανεπιστήμιο. Τις περισσότερες φορές το Πανεπιστήμιο διατηρεί ταυτόχρονα και Κολλέγιο (λ.χ. King's College, στα πλαίσια του University of Cambridge). <br /><br />Στις ΗΠΑ το κολλέγιο είναι η συνήθης βαθμίδα συνέχειας των λυκειακών σπουδών. Τις περισσότερες φορές είναι τετραετούς φοίτησης και οδηγούν στην απόκτηση πτυχίου. Υπάρχουν βέβαια και 2ετούς φοίτησης που έχουν περισσότερο χαρακτήρα επαγγελματικής κατάρτισης και δεν χορηγούν πτυχίο. Τα πανεπιστήμια στις ΗΠΑ διαφέρουν από τα κολλέγια στο ότι έχουν τουλάχιστον δύο προγράμματα μεταπτυχιακών σπουδών και εστιάζουν τη δραστηριότητά τους κυρίως στην έρευνα. Ωστόσο υπάρχουν περιπτώσεις που το προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών του πανεπιστημίου γίνεται στον κολλέγιο ενώ το μεταπτυχιακό στο πανεπιστήμιο (π.χ. College του University of Chicago ή Harvard College στο Harvard, ή Columbia College στο Columbia).<br /><br />Η έννοια του Κολλεγίου στην Ελλάδα<br /><br />Στην Ελλάδα κατά ρητή πρόβλεψη του νόμου οι χορηγούμενες βεβαιώσεις ή άλλης ονομασίας βεβαιώσεις των κολλεγίων δεν είναι ισότιμα με του τίτλους που χορηγούν τα ΑΕΙ, ΤΕΙ ή ΙΕΚ. Από αυτό προκύπτει με σαφήνεια ότι τα κολλέγια δεν είναι ιδιωτικά πανεπιστήμια. Άλλωστε τούτο απαγορεύεται από το ελληνικό Σύνταγμα (βλ. ενότητα νομοθετικό πλαίσιο). Τα κολλέγια επίσης απαγορεύεται να χρησιμοποιούν παραπλανητικούς τίτλους. Έτσι ο μόνος νόμιμος τίτλος τους είναι «Κολλέγιο». Κάθε άλλη έννοια, όπως πανεπιστήμιο, σχολή, οργανισμός, ινστιτούτο ακαδημία κ.α. στην ελληνική ή σε αλλοδαπή γλώσσα είναι παράνομη. <br /><br />Η ίδρυση και λειτουργία των κολλεγίων (από φυσικά, νομικά πρόσωπα ή από ένωση προσώπων) υπόκειται σε αυστηρό κρατικό έλεγχο. Το Υπουργείο Παιδείας, κατόπιν γνώμης της Επιτροπής Αξιολόγησης και Ελέγχου Κολλεγίων χορηγεί άδειες ίδρυσης και λειτουργίας, εάν και εφόσον πληρούνται οι αναγκαίοι όροι (κτιριακές υποδομές, επιφάνεια χώρων διδασκαλίας, διοικητική στελέχωση, πληρότητα προγράμματος σπουδών, διδάσκοντες, αξιοπιστία και οικονομική δυνατότητα. Βλ. ΥΑ 129450/ΔΣ/8-10-2008, ΦΕΚ Β’ 2105/10.10.2008). Η χορηγούμενη άδεια έχει τριετή διάρκεια και είναι ανανεώσιμη εφόσον εξακολουθεί το κολλέγιο να πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις. Σε περιπτώσεις παράβασης του νόμου επιβάλλονται διοικητικές κυρώσεις, υπό τη μορφή χρηματικών προστίμων (έως και 100.000 €) ή και με διακοπή της λειτουργίας και σφράγισης του κολλεγίου. Η κύρωση έχει τη μορφή απόφασης του Υπουργείου Παιδείας, ύστερα από γνώμη της Επιτροπής Αξιολόγησης και Ελέγχου Κολλεγίων.<br /><br />Από το 1970 λειτουργούν στην Ελλάδα δύο αμερικάνικα κολλέγια (Deree στην Αθήνα και Anatolia στη Θεσσαλονίκη). Σήμερα υπάρχουν σε όλη τη χώρα 45 κολλέγια, με τα 18 να έχουν συνεργασία με ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, βρετανικά κυρίως, τα 6 με αμερικανικά και τα 21 να λειτουργούν δίχως συνεργασίες (κάποια από αυτά ωστόσο υποστηρίζουν εξ αποστάσεως προγράμματα σπουδών ευρωπαϊκών πανεπιστημίων). Οι συνεργασίες εξαρτώνται από το καθεστώς λειτουργίας του αλλοδαπού πανεπιστημίου, τη νομοθεσία της χώρας-έδρας του πανεπιστημίου και τα ειδικά χαρακτηριστικά τόσο του πανεπιστημίου όσο και του κολλεγίου (μέγεθος, κύρος, μέθοδοι πιστοποίησης).<br /><br />Εργαστήρια Ελευθέρων Σπουδών<br /><br />Τα ΕΕΣ υπόκεινται στο νομοθετικό καθεστώς του ν.δ. 9/09.10.1935 (ΦΕΚ 451/1935), όπως αυτό τροποποιήθηκε με το ν. 1966/1991 (ΦΕΚ Α’ 147/26.09.1991). Τα ΕΕΣ δεν υπάγονται στις ρυθμίσεις του ν. 3696/2008 για τα κολλέγια, αλλά υπόκεινται και αυτά σε έντονο κρατικό έλεγχο. Ωστόσο ο έλεγχος της πολιτείας αφορά την παραπλάνηση των καταναλωτών για το χαρακτήρα τους και τη χορήγηση στο πέρας των σπουδών βεβαιώσεις παρακολούθησης και όχι πτυχίων• αντίθετα δεν υπάρχει έλεγχος στο πρόγραμμα σπουδών τους. Τα ΕΕΣ απαγορεύεται να παραπλανούν για το χαρακτήρα τους, χρησιμοποιώντας όρους όπως πανεπιστήμιο, σχολή, ΤΕΙ, κολλέγιο, οργανισμός, ινστιτούτο ή ακαδημία. Έτσι η σημαντική διαφορά τους με τα κολλέγια είναι ότι τα εργαστήρια απαγορεύεται να παρέχουν ή να διαφημίζουν ότι παρέχουν εκπαιδευτικές υπηρεσίες σε συνεργασία με ιδρύματα του εξωτερικού. Σήμερα στην Ελλάδα υπάρχουν 5.000 ΕΕΣ με τα μισά περίπου να παρέχουν υπηρεσίες εκμάθησης πληροφορικής. <br /><br />Συνεργασίες με πανεπιστήμια του εξωτερικού<br /><br />Τα κολλέγια είναι ο φορέας εκείνος που παρέχει υπηρεσίες εκπαίδευσης και κατάρτισης σε σύμπραξη με αναγνωρισμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα του εξωτερικού. Η δύο νομικής φόρμες συνεργασίας που ακολουθούνται είναι η συμφωνία πιστοποίησης και η συνεργασία δικαιόχρησης. <br /><br />Στη συμφωνία πιστοποίησης (validation) το κολλέγιο υποβάλλει πρόταση συνεργασίας για κάποιο ή κάποια τμήματα σπουδών του σε τριτοβάθμιο εκπαιδευτικό ίδρυμα της Αλλοδαπής. Το τελευταίο καλείται επίσης να προβεί σε επιθεωρησιακό έλεγχο των εγκαταστάσεων, του προσωπικού και του κανονισμού φοίτησης και άλλων διοικητικών, λειτουργικών και εκπαιδευτικών θεμάτων. <br /><br />Η δικαιόχρηση (franchise) σημαίνει ότι και η πιστοποίηση. Υπάρχει όμως ο πρόσθετος όρος ότι τα προγράμματα σπουδών του κολλεγίου δεν θα προτείνονται από το κολλέγιο καθαυτό αλλά θα είναι ίδιο με εκείνο του αλλοδαπού πανεπιστημίου. Δηλαδή ένα πανεπιστήμιο σε ένα κράτος χορηγεί διπλώματα για σπουδές που πραγματοποιούνται σε ιδιωτικό εκπαιδευτικό ίδρυμα σε άλλο κράτος. <br /><br />Υπάρχει και η διαδικασία που ακολουθούν τα συνεργαζόμενα με βρετανικά πανεπιστήμια κολλέγια. Τα κολλέγια πιστοποιούνται από βρετανικό οργανισμό πιστοποίησης και λειτουργίας σχολών. Ασφαλώς υπάρχει η βασική μορφή συνεργασίας validation ή franchise αλλά ακολουθείται η πιστοποίηση από το Βρετανικό Συμβούλιο Πιστοποίησης-BAC (British Accreditation Council for independent further and higher education). O BAC αναγνώρισε τα συνεργαζόμενα κολλέγια (υπάγονται σε έλεγχο από το 2001) ως ανεξάρτητα ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης το 2006. Τέλος υπάρχει άλλος ένας βρετανικός φορέας ελέγχου, η Επιτροπή Ποιοτικού Ελέγχου Ανώτερης Εκπαίδευσης-QAA (Quality Assurance Agency for higher education). <br /><br />III. Νομικό πλαίσιο λειτουργίας Κολλεγίων<br /><br />Νομοθετικό Πλαίσιο (ελληνικό-κοινοτικό)<br /><br />Η συνταγματική επιταγή ορίζει ότι η ανώτατη εκπαίδευση στην Ελλάδα παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα Δημοσίου δικαίου (αρθρ. 16 παρ. 5 Συντ.). Στο ίδιο άρθρο (16 παρ. 8 Συντ.) ορίζεται ότι το κράτος ασκεί έλεγχο και εποπτεία στην ίδρυση και λειτουργία των εκπαιδευτηρίων που δεν ανήκουν σε αυτό. Ο ν. 1268/1982 (ΦΕΚ Α’ 87/16.07.1982, τροποπ. ο ν. 3549/2007) θεσπίζει κρατική υποχρέωση για παροχή ανώτατης παιδείας στους Έλληνες μέσω των ΑΕΙ, ανώτατη παιδεία τεχνολογικής κατεύθυνσης (ν. 3328/2005, ΦΕΚ Α’/01.04.2005) μέσω των ΤΕΙ και ότι γενικά η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται από ΑΕΙ, ΤΕΙ που λειτουργούν στην Ελλάδα και στην αλλοδαπή ως ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης. <br /> <br />Θεμελιώδης αρχή της Ευρωπαϊκής Κοινότητας είναι η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και υπηρεσιών στην ΕΕ, που συνίσταται και στην ελευθερία εγκατάστασης και άσκησης επαγγέλματος σε κράτος-μέλος άλλο από αυτό που απέκτησαν τα επαγγελματικά προσόντα. Το άρθρο 53 της Συνθήκης ίδρυσης της Ευρωπαϊκή Κοινότητας (ΣΕΚ) προβλέπει έκδοση οδηγιών για αμοιβαία αναγνώριση διπλωμάτων, ενώ τα 149, 150 ΣΕΚ κατανέμουν εθνική αρμοδιότητα οργάνωσης του εκπαιδευτικού συστήματος (αρμοδιότητα των κρατών μελών). Στο δευτερογενές δίκαιο υπάρχει η βασική Οδηγία 89/48/ΕΟΚ/21.12.1988 του Συμβουλίου (ΕΕ L 19/6, 24.01.1989) περί αναγνώρισης των διπλωμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης τριετούς διάρκειας, η Οδηγία 2001/19/ΕΚ/14.05.2001 του Ευρ. Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 206, 31.07.2001) περί του συστήματος αναγνώρισης επαγγελματικών προσόντων και η Οδηγία 2005/36/ΕΚ/07.09.2005 του Ευρ. Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (EE L 255 255, 30.09.2006) περί της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων. Η Οδηγία του 2005 δεν έχει ακόμα ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο. Από το σύνολο των παραπάνω κοινοτικών διατάξεων προκύπτει ότι οι Οδηγίες δεν υποχρεώνουν σε ακαδημαϊκή αναγνώριση των τίτλων σπουδών των κολλεγίων αλλά σε αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων. <br /><br />Ακαδημαϊκή Αναγνώριση<br /><br />Η βεβαίωση και η διαπίστωση της ισοτιμίας ή αντιστοιχίας του τίτλου που απονέμει ομοταγές πανεπιστήμιο (δλδ το πανεπιστήμιο της αλλοδαπής που αναγνωρίζεται από τα αρμόδια όργανα της χώρας έδρας του, εφόσον πληροί τις ταχθείσεις προϋποθέσεις) της αλλοδαπής συνιστά την έννοια της ακαδημαϊκής αναγνώρισης. Ως τίτλος σπουδών νοείται κάθε πτυχίο ή δίπλωμα με το οποίο πιστοποιείται ότι ο κάτοχός του έχει ολοκληρώσει με επιτυχία πρόγραμμα σπουδών ανώτατης εκπαίδευσης. Η ισοτιμία αφορά των αναγνώριση του τίτλου σπουδών ενώ η αντιστοιχία και ισοτιμία αναφέρεται επιπλέον στο πρόγραμμα σπουδών που ακολούθησε ο απόφοιτος σε σχέση με το αντίστοιχο ημεδαπό ΑΕΙ-ΤΕΙ. Η αναγνώριση των τίτλων σπουδών της αλλοδαπής στην Ελλάδα γίνεται από το ΝΠΔΔ Διεπιστημονικός Οργανισμός Αναγνώρισης Τίτλων Ακαδημαϊκών και Πληροφόρησης (ΔΟΑΤΑΠ, διάδοχος του ΔΙΚΑΤΣΑ). <br /><br />Τα πτυχία των ελληνικών κολλεγίων, όπως γίνεται αντιληπτό δεν αναγνωρίζονται ακαδημαϊκά ως ισότιμα ή ισότιμα και αντίστοιχα με τα πτυχία των ΑΕΙ και ΤΕΙ (αναλύεται παρακάτω). Όμως στη Βρετανία (όσον αφορά τα πτυχία των συνεργαζόμενων κολλεγίων με βρετανικά ιδρύματα) τα πτυχία αναγνωρίζονται από τον αντίστοιχο ΔΟΑΤΑΠ-NARIC (National Recognition and Information Council). Συνεπώς ο απόφοιτος κολλεγίου-συνεργαζόμενου με βρετανικό ίδρυμα έχει στη Βρετανία πλήρη επαγγελματικά αλλά και ακαδημαϊκά δικαιώματα με αποφοίτους βρετανικών πανεπιστημίων με σπουδές στη Βρετανία. <br /><br />Επαγγελματική Αναγνώριση<br /><br />Η επαγγελματική αναγνώριση συνίσταται στην αναγνώριση ενός διπλώματος που εκδίδεται σε ένα κράτος-μέλος της ΕΕ με στόχο να επιτρέψει στον κάτοχό του να ασκήσει σε άλλος κράτος-μέλος. Η Οδηγία 89/48/ΕΟΚ ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο με το ΠΔ 165/2000 (ΦΕΚ Α’ 149/28.06.2000). Όμως το ΠΔ 165/2000 δεν τυγχάνει εφαρμογής σε όλα τα επαγγέλματα, εξαιρώντας όσα καλύπτονται από ειδικές Οδηγίες (γιατροί, φαρμακοποιοί, νοσηλευτές, αρχιτέκτονες). Αρμόδιο εθνικό όργανο είναι το Τμήμα Αναγνώρισης Επαγγελματικών Προσόντων του Υπουργείου Παιδείας, ενώ λειτουργεί υπό το ΥΠΕΠΘ το Συμβούλιο Αναγνώρισης Επαγγελματικής Ισοτιμίας Τίτλων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΣΑΕΙ-ΣΑΕΙΤΤΕ), το οποίο ασκεί αποφασιστική αρμοδιότητα επί της αναγνώρισης του δικαιώματος άσκησης επαγγέλματος στην Ελλάδα. <br /><br />Το ΣΑΕΙ-ΣΑΕΙΤΤΕ δέχεται αίτηση αναγνώρισης των επαγγελματικών δικαιωμάτων του κατόχου του τίτλου. Εξετάζει προϋποθέσεις, όπως τουλάχιστον τριετείς σπουδές ή αναγνωρισμένο τριτοβάθμιο ίδρυμα στη χώρα πραγματοποίησης των σπουδών. Αντίστοιχο όργανο στον ΟΕΕΚ υπάρχει για την αναγνώριση τίτλων μέσης και κατώτερης τεχνικής επαγγελματικής σχολής του εξωτερικού. <br /><br />Άρα προκύπτει ότι οι κάτοχοι τίτλων από κολλέγια, έχουν τα ίδια επαγγελματικά δικαιώματα για την πρόσβαση σε νομοθετικά κατοχυρωμένα επαγγέλματα με αποφοίτους των ΑΕΙ-ΤΕΙ. Δεν ισχύει το ίδιο για τα ακαδημαϊκά δικαιώματα. Αυτό σημαίνει πρακτικά, ότι ο απόφοιτος οικονομικών σπουδών ενός κολλεγίου μπορεί να εγγραφεί στο Οικονομικό Επιμελητήριο ως λογιστής, αλλά δε θα μπορεί να συμμετάσχει σε διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ ως υποψήφιος πανεπιστημιακού επιπέδου. Η τάση όμως είναι σήμερα προς την κατεύθυνση και της ακαδημαϊκής αναγνώρισης των τίτλων σπουδών των κολλεγίων.<br /><br />Νομολογία για αναγνώριση επαγγελματικών δικαιωμάτων <br />(ελληνική-κοινοτική)<br /><br />Τα ελληνικά δικαστήρια έχουν εκδώσει πλήθος δικαστικών αποφάσεων επί αιτήσεων ακύρωσης, αφορούσες απορριπτικές αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων του κράτους (ΔΟΑΤΑΠ και ΣΕΑΤΕΚ) για την αναγνώριση των τίτλων σπουδών. Έως σήμερα η νομολογία του ΣτΕ είναι κατά της αναγνώρισης ως ετών σπουδών ανώτατης εκπαίδευσης των σπουδών που πραγματοποιήθηκαν σε τμήμα ή παράρτημα αλλοδαπού πανεπιστημίου στην Ελλάδα, εφόσον αυτό έχει τη νομική μορφή ιδιωτικού φροντιστηρίου ή ΕΕΣ (ΟλΣτΕ 2274/1990, ΤοΣ 1990, σελ. 617, ΟλΣτΕ 3457/1998, Αρμ 1999, σελ. 125). Ως προς την επαγγελματική αναγνώριση των τίτλων σπουδών, η νομολογία δέχεται τη λειτουργία των κολλεγίων, ως ιδιωτικά εκπαιδευτήρια (ΟλΣτΕ 2287/2001, ΕλλΔνη 2002, τ. 43, σελ. 1179). Εκκρεμές παραμένει το ζήτημα της αναγνώρισης επαγγελματικών δικαιωμάτων από τίτλο αλλοδαπού ιδιωτικού εκπαιδευτηρίου, που η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει ως πανεπιστήμιο (προδικαστικό ερώτημα στο ΔΕΚ ΣτΕ 778/2007, Αρμ 2007, σελ. 907). Νομολογία υπάρχει και στο ποινικό ζήτημα της εξαπάτησης σπουδαστή ως προς την κτήση αναγνωρισμένου πτυχίου με σπουδές στην Ελλάδα (ΕφΑθ 3819/2006, ΕλλΔνη 2006, τ. 47). Σημαντική, προς την κατεύθυνση της ακαδημαϊκής αναγνώρισης είναι και η υπόθεση IdEF κατά Ελληνικού Δημοσίου.<br /><br />Το Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων με την απόφασή του, C-274/05 Επιτροπή κατά Ελλάδας (ΕΕ C 129 της 09.06.2007), έκρινε πως η Ελλάδα παραβιάζει την Οδηγία 89/48/ΕΟΚ. Τούτο διότι δεν αναγνώριζε τα διπλώματα που χορήγησαν αρμόδιες Αρχές άλλου κράτος μέλους (στα πλαίσια συμφωνίας με ελληνικό ιδιωτικό ίδρυμα), ότι επέβαλε αντισταθμιστικά μέτρα, ότι το ΣΑΕΙΤΤΕ εξέταζε το αν το εκπαιδευτικό ίδρυμα απ’ το οποίο αποφοίτησε ο διπλωματούχος ανήκει στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και ότι δεν επέτρεψε τη μετάταξη δημοσίου υπαλλήλου σε κατηγορία εργαζομένων πανεπιστημιακού επιπέδου. Το ΔΕΚ έκρινε τέλος ότι η μέθοδος αναγνώρισης (που επιτρέπει η Οδηγία) δεν οδηγεί σε αυτόματη αναγνώριση επαγγελματικών δικαιωμάτων. Όμως εφόσον αρμόδιες αρχές άλλου κράτους-μέλους έθεσαν προϋποθέσεις που τηρήθηκαν για τη χορήγηση διπλωμάτων, τότε τα διπλώματα που χορηγήθηκαν, μέσω franchise, από ελληνικό κολλέγιο δεν εντάσσονται στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Ως εκ τούτου κακώς η Ελλάδα δεν αναγνώρισε το χορηγηθέν δίπλωμα που πληροί τους όρους του εκπαιδευτικού συστήματος του κράτους-μέλους έδρας του συνεργαζόμενου πανεπιστημίου και έτσι παραβίασε την Οδηγία. Τέλος το ΔΕΚ έκρινε ότι το η ποιότητα της ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δεν κινδυνεύει από την αναγνώριση των διπλωμάτων, αφού η ποιότητα αυτών έγινε αποδεκτή από εκπαιδευτικό σύστημα άλλου κράτους-μέλους. Παρόμοιες αποφάσεις είναι οι Πέρος, C-141/04, Συλλογή 2005 και η Valentina Neri, C-153/02, Συλλογή 2006. <br /><br />Νομολογιακή αναγνώριση ακαδημαϊκών δικαιωμάτων<br /><br /><br />Η απόφαση 17346/2008 ΔιοικΠρΑθ (τριμελές, 29ο τμήμα - α’ δημοσ. Nomos 17346/2008 ΔΠΡ ΑΘ 483215) είναι πολύ σημαντική καθώς διαφαίνεται η προοπτική ακαδημαϊκής ισοτιμίας των πτυχίων των ΑΕΙ-ΤΕΙ με τα διπλώματα των Κολλεγίων. Η υπόθεση αφορούσε την ηθική βλάβη που υπέστη το συμπράττον με το Δημόσιο Πανεπιστήμιο Paris 13 (Paris-Nord) ελληνικό Κολλέγιο εξαιτίας των παράνομων πράξεων του ΔΟΑΤΑΠ σε συνδυασμό με δηλώσεις του υπουργού Παιδείας. Στην υπόθεση γίνεται αναφορά στην απόφαση C-274/05 και το ΔιοικΠρΑθ κάνει δεκτά τα όσα έκρινε και το ΔΕΚ. Χαρακτηριστικά στην απόφαση γίνεται λόγος για τις σπουδές σε κολλέγιο και ότι: «οι σπουδές αυτές δεν κρίνεται ότι εντάσσονται στο σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της χώρας μας, ώστε να απαιτείται η πραγματοποίηση τους σε δημόσιες ανώτατες σχολές, αλλά στο σύστημα εκπαίδευσης του κράτους μέλους που χορηγεί τα διπλώματα, κατά τρόπο όμοιο σε όλους τους σπουδαστές του, ύστερα από ομοειδείς σπουδές, ανεξαρτήτως του τόπου πραγματοποίησης αυτών». Τέλος το δικαστήριο έκρινε ότι το Δημόσιο οφείλει να καταβάλει 20.000 € ως αποζημίωση για ηθική βλάβη του κολλεγίου. Η απόφαση IdEF αναμένεται να προσβληθεί με ένδικα μέσα καθώς η διακύβευσή της είναι αρκετά μεγάλη. <br /><br />IV. Συμπεράσματα<br /><br />Από όλα τα παραπάνω, τόσο στο πρώτο μέρος όσο και στο δεύτερο προκύπτει ότι τα κολλέγια είναι πλέον μια απτή πραγματικότητα και εν τοις πράγμασι και νομικά. Ο χαρακτήρας τους δεν επιτρέπει να θεωρηθούν στην Ελλάδα, ακαδημαϊκά, ως πανεπιστήμια. Όμως τα απονεμόμενα διπλώματα έχουν τη φύση επαγγελματικού προσόντος ισάξιου με τα πτυχία ΑΕΙ και ΤΕΙ. Ανοικτό βέβαια παραμένει το ζήτημα της ακαδημαϊκή αναγνώρισης των διπλωμάτων αυτών. Έτσι προκύπτει ότι το θέμα δε θα παραμείνει αδρανές αλλά θα εξακολουθεί να απασχολεί την ελληνική νομοθεσία και νομολογία, ασφαλώς δε πολύ περισσότερο την ελληνική κοινωνία. <br /><br />Βιβλιογραφία<br /><br /> Κωνσταντίνος Καρκανιάς, Κολλέγια ένας αναδυόμενος πόλος, εισήγ. σε επιστ. συνέδριο πανεπιστημίου Πατρών, θέμα: Επιστημονικός Διάλογος για την Ελληνική Εκπαίδευση, Αθήνα 28-30.11.2008.<br /> Παναγιώτης Πουλής, Εκπαιδευτικό Δίκαιο και Θεσμοί, γ’ εκδ., εκδ. Σάκκουλας, Θεσσαλονίκη, 2006.<br /> Βασίλειος Σκουρής, Δίκαιο της Παιδείας, β’ εκδ., εκδ. Σάκκουλας, Θεσσαλονίκη, 1995.<br /> Χάρης Ταγαράς, Η ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, προσώπων, υπηρεσιών και κεφαλαίων στην ΕΕ, εκδ. Αντ. Σάκκουλας, Αθήνα-Κομοτηνή, 2002. <br /> Δικηγορικός Σύλλογος Αθήνας - Συνήγορος Καταναλωτή, Τα κέντρα μεταλυκειακής εκπαίδευσης (κολλέγια και ΕΕΣ), εκδ. ΔΣΑ-Συνηγ.Κατ., Αθήνα, 2009.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/7061017723762447791-1777842097382080590?l=emmanouilidismanos.blogspot.com' alt='' /></div>